Độc đáo lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y

Đối với dân tộc Dao ở huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh lễ cấp sắc hay còn gọi là lễ đặt tên âm là một nghi lễ quan trọng, thể hiện khát vọng của đồng bào về một cuộc sống sung túc, ấm no và hạnh phúc đồng thời thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng. Đặc biệt, lễ cấp sắc chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc thông qua các điều giáo huấn ghi trong sắc cấp cho người thụ lễ tuyệt đối kỵ làm việc ác, điều xấu.
Các thầy cúng đang thực hiện nghi lễ cấp sắc cho người trưởng thành ở huyện Bình Liêu, Quảng Ninh.
Các thầy cúng đang thực hiện nghi lễ cấp sắc cho người trưởng thành ở huyện Bình Liêu, Quảng Ninh.

Trong những ngày áp Tết nguyên đán Quý Mão 2023, chúng tôi có mặt tại nhà anh Tằng Chăn Tào, thôn Ngàn Phe, xã Đồng Tâm, huyện Bình Liêu và được tham dự lễ cấp sắc của gia đình anh và gia đình em trai anh Tào làm cho hai cho con là Tằng Văn Thuận (sinh năm 2005) và Tằng Văn Hiệp (sinh năm 2010).

Đêm đã về khuya, chúng tôi ai cũng cảm nhận được cái giá lạnh của miền biên viễn và vang trong đêm chỉ có tiếng chuông, tiếng kèn, trống cùng những điệu múa huyền bí của lễ cấp sắc linh thiêng trong ngôi nhà nhỏ của anh Tằng Chăn Tào.

Các thầy cúng thực hiện các nghi lễ cấp sắc tại nhà anh Tằng Chăn Tào ở thôn Ngàn Phe, xã Đồng Tâm, huyện Bình Liêu.

Các thầy cúng thực hiện các nghi lễ cấp sắc tại nhà anh Tằng Chăn Tào ở thôn Ngàn Phe, xã Đồng Tâm, huyện Bình Liêu.

Tham gia lễ cấp sắc của hai anh em Tằng Văn Thuận và Tằng Văn Hiệp có hai thầy cúng chính. Những người được cấp sắc sẽ gọi thầy cúng là sư phụ - họ đều là những người dân tộc Dao Thanh Y trong vùng được gia đình mời đến.

Mỗi thầy cúng chính sẽ có 2 thầy cúng phụ và các học trò. Thầy cúng sử dụng tiếng Nôm Dao thực hành các nghi lễ, trong đó có nhiều nội dung giảng dạy về truyền thống, phong tục tập quán, khuyên răn đạo lý làm người, cách đối nhân xử thế để hướng tới cái thiện, tránh xa điều xấu, điều ác...

Lễ cấp sắc được thực hiện trong hai ngày một đêm với nhiều bước như: Chuẩn bị, khai đàn, đặt tên âm, khao quân, tạ ơn tổ tiên và thần linh... Sau lễ cấp sắc, tất cả thành viên dự buổi lễ sẽ được thụ lộc và cùng nhau quây quần bên mâm cỗ ấm cúng mà gia đình đã chuẩn bị.

Mặc dù không ít lần đã đến thôn Ngàn Phe, xã Đồng Tâm nhưng đây là lần đầu tiên chúng tôi được chứng kiến trọn vẹn nghi lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y.

Quả thật, các khâu từ chuẩn bị đến làm lễ đều rất cầu kỳ, cẩn thận và chu đáo, thể hiện sự thành kính, tri ân, trân trọng vô cùng của cộng đồng người Dao Thanh Y đối với cội nguồn tổ tiên, các vị thần linh.

Các thầy cúng thực hiện nghi lễ cấp sắc cho em Tằng Văn Hiệp.

Các thầy cúng thực hiện nghi lễ cấp sắc cho em Tằng Văn Hiệp.

Nghi lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y thường tổ chức vào dịp cuối năm hoặc đầu xuân. Đây là một nghi lễ không thể thiếu trong cuộc đời của một người đàn ông Dao Thanh Y, thông qua lễ cấp sắc này để khẳng định với dòng tộc, tổ tiên về vị trí, vai trò của người đàn ông trong gia đình.

Khác với người Dao Thanh Phán, lễ cấp sắc được tổ chức một lần, hai lần thậm chí ba lần thì người Dao Thanh Y chỉ tổ chức duy nhất một lần trong đời.

Người Dao Thanh Y quan niệm rằng, nếu một người đàn ông chưa trải qua lễ cấp sắc thì dù tuổi cao vẫn bị coi là trẻ con vì chưa được cấp sắc, chưa được đặt tên âm. Do đó, những nam giới người Dao Thanh Y đã qua cấp sắc được coi là người trưởng thành, được phép tham gia vào những công việc hệ trọng của làng, đủ tư cách thắp hương bàn thờ các ngày lễ tết, cúng tổ tiên, đi cúng cầu may, cầu mùa cho hàng xóm, khi chết được về đoàn tụ với tổ tiên.

Tên tuổi của người Dao Thanh Y gắn với số thứ bậc từ đầu đến cuối trong bàn thờ tổ tiên để cúng các ngày lễ tết, lễ giỗ tổ tiên, lễ cúng gọi hồn, vía. Qua lễ đặt tên âm, các thầy cúng giáo huấn người được cấp sắc về việc sống thiện và không được làm điều ác.

Việc đặt tên của người Dao Thanh Y liên quan mật thiết đến 3 đời, liên quan đến vai vế và thứ bậc của dòng họ. Đặc biệt, việc đặt tên ở mỗi cấp bậc phải trải qua 3 đời mới được quay lại một lần để đặt tên. Do đó, để không bị trùng tên với tổ tiên, trước khi chuẩn bị đặt tên một người, các gia đình phải xem xét và kiểm tra kỹ lưỡng thứ tự trong dòng họ của mình, sau đó mới làm lễ để xin phép tổ tiên “bàn vương” được đặt tên.

Hai em Tằng Văn Thuận và Tằng Văn Hiệp chuẩn bị được các thầy cúng thực hiện các nghi lễ cấp sắc.

Hai em Tằng Văn Thuận và Tằng Văn Hiệp chuẩn bị được các thầy cúng thực hiện các nghi lễ cấp sắc.

Bí thư huyện ủy Bình Liêu Nguyễn Thị Tuyết Hạnh cho biết: Huyện Bình Liêu có 7 xã và thị trấn, trong đó các xã gồm: Đồng Văn, Hoành Mô, Đồng Tâm, Lục Hồn, Vô Ngại và thị trấn đều có người Dao Thanh Y sinh sống. Vì vậy, việc duy trì tổ chức lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y qua bao đời nay đã và đang góp phần giữ gìn và phát huy giá trị, bản sắc văn hóa quý báu của các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ nhân làng Chuông hướng dẫn du khách trải nghiệm các công đoạn làm nón tại không gian học tập cộng đồng ở đình làng Chuông.

Khi lớp học trở về làng

Từ xa xưa, nhiều thế hệ người làng Chuông đã biết khâu nón, và những chiếc nón lá được hình thành qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân đã theo chân các bà, các mẹ, các chị đi muôn nơi, góp phần lan tỏa thương hiệu nón làng Chuông nổi tiếng.

Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền bắc.

Kiến tạo hành lang pháp lý, khơi dòng chảy giá trị văn hóa

Từ ngày 5-24/8, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, hướng tới hoàn thiện những cơ chế, chính sách then chốt và xây dựng khung khổ pháp lý phù hợp cho lĩnh vực này.

Ảnh minh họa. (Ghép ảnh: K.T)

Thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026

Ngày 14/8, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, nhằm phát hiện, tuyển chọn, tôn vinh tài năng trẻ, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật múa, Bộ đã ban hành kế hoạch tổ chức Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026.

Các chương trình mang đậm bản sắc văn hóa luôn thu hút đông đảo người xem trên nền tảng số. (Ảnh: KHÁNH AN)

Hướng tới nền tảng số mang bản sắc Việt

Các mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Instagram… không chỉ thay đổi cách người dân tiếp cận thông tin, học tập, giao lưu và kết nối mà còn trở thành kênh quảng bá hình ảnh đất nước, con người và bản sắc văn hóa.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh tặng hoa chúc mừng Hội thảo khoa học. (Ảnh: A.T)

Bắc Ninh: Phát huy giá trị hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt

Ngày 14/8, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học về Bảo tồn và phát huy hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt. 45 bài tham luận của các nhà nghiên cứu, tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ đã làm rõ và khẳng định giá trị của hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Điện ảnh Quân đội nhân dân vinh dự nhận nhiều giải thưởng uy tín. (Nguồn: Điện ảnh Quân đội nhân dân)

Hành trình vẻ vang 66 năm của Điện ảnh Quân đội nhân dân

Kỷ niệm 66 năm Ngày truyền thống Điện ảnh Quân đội nhân dân (17/8/1960-17/8/2026), cán bộ, nghệ sĩ, chiến sĩ của đơn vị có dịp nhìn lại chặng đường vẻ vang và đáng tự hào. Từ chiến trường đến thời bình, đội ngũ làm phim quân đội đã góp phần lưu giữ những giá trị tinh thần đặc biệt quan trọng của đất nước và quân đội.

[Video] Giới thiệu sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước 2026”

[Video] Giới thiệu sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước 2026”

Sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước” tổ chức vào năm 2025 với hàng triệu bước chân đã cùng tạo nên một hành trình đầy tự hào. Hơn 1,1 triệu người tham gia, cùng nhau tích lũy 6 tỷ bước chân – lan tỏa tinh thần đoàn kết, rèn luyện sức khỏe và khát vọng vươn lên. Và hành trình ấy sẽ chính thức trở lại trong mùa thu này.

Công viên Thống Nhất có nhiều tiềm năng phát triển không gian sáng tạo. (Ảnh: Ngọc Liên

Ươm mầm không gian sáng tạo

Với diện tích rộng, hệ thống cây xanh lâu năm và cảnh quan mở, Công viên Thống Nhất (Hà Nội) có nhiều lợi thế trở thành một không gian sáng tạo giữa lòng Thủ đô. Nhiều ý tưởng đang được “ươm mầm” nhằm khai thác tiềm năng sẵn có, tạo nên đời sống sáng tạo thường xuyên phục vụ cộng đồng.

Đại diện các cơ quan tiến hành động thổ bắt đầu khai quật khẩn cấp. (Ảnh: Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh)

Nghệ An: Khai quật khẩn cấp mộ gạch cổ tại Rú Bụt

Ngày 13/8, thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cho biết, Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đang tổ chức khai quật khẩn cấp lăng mộ gạch cổ tại xã Kim Liên. Sau hai ngày khai quật, nhiều hiện vật đã được tìm thấy.

Các nghệ nhân vừa nghe nhạc vừa vẽ tranh. (Ảnh: THÙY VÂN)

Zhostovo - thương hiệu khay vẽ thủ công nổi tiếng của Nga

Phong cách nghệ thuật Zhostovo với những bó hoa rực rỡ đầy biểu cảm và hài hòa khó có thể nhầm lẫn với bất kỳ nghệ thuật nào khác trên thế giới. Đằng sau mỗi chiếc khay được vẽ là lịch sử nghệ thuật dân gian Nga, đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, vẫn giữ được giá trị và chỉ cần nhìn thấy là đã cảm nhận được "chất Nga".

Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại sự kiện. (Ảnh: TRẦN HUẤN)

Phát động Giải Báo chí toàn quốc "Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam" năm 2026

Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam” lần thứ tư, năm 2026 được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng, nâng cao chất lượng và giá trị tôn vinh. Ban tổ chức bổ sung giải Đặc biệt, trao cho tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn từ 5 loại hình báo chí, với giá trị 100 triệu đồng và một chuyến du lịch.