Độc đáo cây cà ri và cà-phê mít

Những người lính từng hành quân qua Tây Nguyên hẳn quen thuộc cây cà-ri. Nếu cà-phê, hạt tiêu là những loại đặc sản của miền đất đỏ bazan Tây Nguyên có tiếng vang trên thị trường thế giới, thì loài cây này chỉ là chất tạo mầu cho thực phẩm.

Thu hoạch cà-phê mít. Ảnh: Pun Coffee
Thu hoạch cà-phê mít. Ảnh: Pun Coffee

1Tên gọi cà ri rất quen thuộc với người dân Tây Nguyên nhưng đa số người dân ở những vùng miền khác không biết đến.

Trên thị trường hiện nay tràn lan các loại mầu thực phẩm công nghiệp, nhưng cà ri vẫn được người tiêu dùng ưa chuộng vì là thảo mộc tự nhiên. Loài cây bền bỉ như tính cách của con người Tây Nguyên, không kén đất, dù tốt hay xấu, cây vẫn phát triển. Giữa mùa khô, các loài cây khác đang héo úa vật vã chống chọi với cái nắng thiêu đốt 10 giờ mỗi ngày thì cây cà ri lá vẫn xanh nõn, đọt vẫn trỗi dậy như giữa mùa mưa. Càng nắng khô, cây càng xanh. Quả mọc từng chùm, có lông mềm bao phủ giống như quả chôm chôm. Hạt cà ri khi già có mầu đỏ thẫm, đó chính là màu sắc tự nhiên làm cho các món ăn thêm phần hấp dẫn.

2 Mỗi sáng thức dậy, ngồi bên ly cà-phê nóng tỏa mùi thơm quyến rũ, được nhấm nháp, tận hưởng hương vị kết tinh từ tinh túy của đất, của trời... thì còn gì thú vị hơn. Nhưng mấy ai biết được trong ly cà-phê đó là hỗn hợp 3 loại cà phê: cà-phê vối (Robusta), cà-phê chè (Arabica) và cà-phê mít (Liberia). Trong đó, cà-phê vối và cà-phê chè được ví như công tử con nhà giàu, thuộc dạng nhà có điều kiện. Còn cà-phê mít thì ngược lại như được sinh ra từ một gia đình nghèo, đông con. Chính vì vậy đã có sẵn nết chịu khó chịu khổ.

Cách đây mấy chục năm, khi hệ thống thủy lợi của Tây Nguyên còn thiếu hoặc chưa hoàn thiện, vấn đề nước tưới rất khó khăn. Đó là lúc điểm mạnh của cây cà-phê mít được phát huy vì sức chịu hạn tốt. Là một loài cây thân cao, lá to, dầy, mầu xanh biếc và dẻo dai, thích nghi với sự khắc nghiệt của thời tiết, chính vì vậy diện tích cà-phê mít lúc ấy khá lớn. Với đặc tính cây to, cao đến 5-7 m nên cà-phê mít thường được trồng thành dãy có tác dụng chắn gió cho các lô cà-phê khác. Vì sức chịu hạn và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt nên cà-phê mít thường được chọn làm gốc ghép.

Ngày nay, ở Tây Nguyên diện tích cà-phê mít chỉ còn lại rất ít, thay vào đó là những giống cà-phê ghép năng suất cao và phẩm chất tốt. Tuy nhiên, hình ảnh cây cà-phê mít đã trở nên gần gũi thân thuộc với người dân Tây Nguyên, như một biểu tượng của sự dẻo dai, can trường.

Có thể bạn quan tâm

Các em học sinh Trường Chu Văn An, Ea Kar, Đắk Lắk, đang giới thiệu sản phẩm STEM của mình.

Đẩy mạnh giảng dạy và thực hành STEM

Ngành giáo dục Đắk Lắk đang đẩy mạnh giảng dạy và thực hành ứng dụng khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán (STEM). Thông qua lồng ghép ứng dụng STEM, học sinh có thể tự chế tạo những mô hình, sản phẩm có giá trị ứng dụng cao.

Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công phường Lang Biang - Đà Lạt làm thủ tục hành chính phục vụ người dân.

Bảo đảm hoạt động thông suốt phục vụ người dân và doanh nghiệp

Ngay từ ngày đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND phường Lang Biang - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực bảo đảm Trung tâm phục vụ hành chính công phường hoạt động thông suốt, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Đại diện Công an xã Krông Ana tặng quà cho con nuôi Đặng Hải Đăng và Hoàng Bảo Ngọc.

Tin tức

• Công an xã Krông Ana (Đắk Lắk) đã tổ chức Lễ ra mắt mô hình “Con nuôi Công an xã” và nhận đỡ đầu hai cháu: Đặng Hải Đăng (sinh năm 2017) và cháu Hoàng Bảo Ngọc (sinh năm 2018) cùng trú tại xã Krông Ana.

Giới thiệu kỹ thuật dệt thổ cẩm thủ công truyền thống tại buổi livestream.

"Buôn Tơng Jũ- Ea Kao xin chào"

Nhiều người từng biết đến buôn Tơng Jŭ (phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk), với nghề dệt thổ cẩm truyền thống nổi tiếng của người Ê-đê.

Trồng hoa trong nhà kính mang lại thu nhập cao cho nhiều hộ dân.

Lâm Đồng đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Năm 2025 tuy gặp không ít khó khăn tác động nhưng do triển khai quyết liệt nhiều giải pháp, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng duy trì ổn định. Diện tích, năng suất và sản lượng nhiều loại cây trồng chủ lực tăng hơn năm trước, chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo lợi thế của từng địa phương bước đầu phát huy hiệu quả.

Nghệ nhân ưu tú Touneh Mabio (thứ hai từ trái sang) cùng các học trò.

Tiếp sức cho các nghệ nhân dân gian

Ở Tây Nguyên, sự nghiệp bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa là trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, các cơ quan chức năng, của cả cộng đồng trong đó, các già làng, nghệ nhân, trí thức giữ vai trò hết sức quan trọng.

Gia Lai công bố danh mục khoảng 170 dự án kêu gọi đầu tư.

Tin tức

• Năm 2026, Gia Lai công bố danh mục khoảng 170 dự án kêu gọi đầu tư, từ công nghiệp, hạ tầng đến nông nghiệp, năng lượng và dịch vụ.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công Dự án cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc.

Tin tức

• Tỉnh Lâm Đồng đã phê duyệt dự án xây dựng đường bộ cao tốc Tân Phú (tỉnh Đồng Nai) - Bảo Lộc (tỉnh Lâm Đồng) theo phương thức Đối tác Công tư (PPP).

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Đức Trọng trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Bước chuyển thực hiện Phong trào “Bình dân học vụ số”

Xác định chuyển đổi số là xu thế tất yếu, nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược, tỉnh Lâm Đồng triển khai sâu rộng Phong trào “Bình dân học vụ số” như một giải pháp đột phá góp phần thu hẹp khoảng cách số, đặt nền móng vững chắc cho tiến trình xây dựng xã hội số toàn diện, bao trùm và bền vững.

Đến Lâm Đồng, du khách có cơ hội thưởng thức nhiều tiết mục biểu diễn nghệ thuật đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số.

Bước chuyển mới của không gian “cao nguyên-biển-rừng”

Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng (mới) hội tụ đầy đủ “cao nguyên - biển - rừng”, tạo nền tảng để xây dựng trung tâm du lịch hàng đầu khu vực. Phát triển du lịch hiện đại, bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc là mục tiêu hướng tới.

Ông Nguyễn Tiến Khởi bên vườn sầu riêng giống Musang King - Malaysia được sản xuất theo phương thức hữu cơ tuần hoàn.

Phát triển theo chuỗi giá trị bền vững

Những năm gần đây, Đắk Lắk vươn lên trở thành một trong những vùng sản xuất sầu riêng trọng điểm của cả nước. Tận dụng lợi thế đất đỏ bazan màu mỡ, khí hậu phù hợp và quá trình chuyển đổi cây trồng đúng hướng, diện tích sầu riêng của tỉnh tăng nhanh, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng nông nghiệp địa phương.

Trồng hoa trong nhà kính mang lại thu nhập cho các hộ dân.

Lâm Đồng nỗ lực xây dựng nông thôn mới

Sau sáp nhập, Lâm Đồng hội tụ nhiều tiềm năng, thế mạnh, tạo ra những cơ hội phát triển mới. Tỉnh quan tâm xây dựng nông thôn mới (NTM), phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, xanh, tuần hoàn, bảo đảm an sinh xã hội, cải thiện đời sống nhân dân.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Mơ giúp đỡ gia đình anh Rơ Mah Choan. Ảnh: ĐVCC

Nghĩa cử thắm đượm tình quân dân

Tại tuyến biên giới phía tây tỉnh Gia Lai, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Mơ vừa chung tay giúp đỡ gia đình anh Rơ Mah Choan ở làng Khôn, xã Ia Mơ tạo dựng cuộc sống. Vợ chồng anh có ba con nhỏ, không có việc làm ổn định, nhà cửa tạm bợ thuộc diện đặc biệt khó khăn.

Đàn hươu sao được nuôi trong môi trường bán hoang dã.

Bảo tồn hệ sinh thái, phát triển du lịch cộng đồng

Vườn quốc gia Kon Ka King trải rộng trên địa bàn hai tỉnh Gia Lai, Quảng Ngãi. Với những món quà thiên nhiên ưu ái ban tặng, địa phương đang xây dựng đề án nhằm bảo tồn sinh thái, phát triển du lịch cộng đồng, góp phần cải thiện đời sống người dân.

Quang cảnh hội nghị.

Tin tức

• Dự án Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu không gian địa lý (GIS) dùng chung tỉnh Lâm Đồng được triển khai với tổng mức đầu tư trên 594 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2025-2027.

Mô hình sinh kế giúp nhiều hộ dân tăng thu nhập, cải thiện đời sống.

Thoát nghèo từ mô hình sinh kế thiết thực

Những năm qua, công tác giảm nghèo tại Lâm Đồng đạt nhiều kết quả nổi bật, góp phần cải thiện điều kiện sống, nâng cao thu nhập, mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân. Tỷ lệ hộ nghèo giảm qua từng năm, diện mạo nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thay đổi rõ rệt.

Người dân trên địa bàn phường Ea Kao thu hoạch cà phê.

Tin tức

• Tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Chỉ thị số 011/CT-UBND ngày 24/11/2025 nhằm tháo gỡ khó khăn, bảo đảm sản xuất, tiêu thụ cà-phê hiệu quả trong niên vụ 2025-2026.

Phụ nữ Tây Nguyên không chỉ giữ vai trò trong gia đình mà đang trở thành lực lượng kinh tế quan trọng. Ảnh: Khiếu Minh

Dựa vào bản sắc nâng tầm vị thế

Những đổi thay từ câu chuyện của chị Y Hương không phải là trường hợp riêng lẻ. Những năm gần đây, phụ nữ Tây Nguyên không chỉ giữ vai trò trong gia đình mà còn trở thành lực lượng kinh tế quan trọng.

Đại diện Ban tổ chức trình bày tổng quan về kế hoạch tổ chức Lễ hội Trà quốc tế 2025. Ảnh: BTC

Tin tức

• Từ ngày 11/11 - 7/12, Lễ hội Trà quốc tế (World Tea Fest) 2025 lần đầu diễn ra tại Việt Nam, do UBND tỉnh Lâm Đồng phối hợp nhiều đơn vị trong và ngoài nước tổ chức.

Các nghệ nhân Câu lạc bộ dệt thổ cẩm làng Phung cần mẫn bên khung cửi.

Giữ hồn dân tộc, nối dài sinh kế

Từ những khung dệt mộc mạc giữa buôn làng Tây Nguyên đến các sản phẩm OCOP đạt chuẩn, từ tiếng thoi lách cách bên nhà sàn đến mô hình du lịch cộng đồng thu hút hàng nghìn lượt khách…, hành trình làm giàu từ bản sắc của những người phụ nữ đang mở ra hướng phát triển mới cho vùng cao nguyên.

Hướng dẫn du khách trải nghiệm gói bánh dân tộc.

Hoa đẹp làng cà phê

Người phụ nữ Mơ Nâm (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng) tươi cười đón khách nhưng vẫn không ngừng đôi tay đang thoăn thoắt gieo lứa rau mới trong vườn, chuẩn bị “món quà trải nghiệm” cho những du khách sẽ đến với nhà mình và làng du lịch cộng đồng Kon Chênh.

Các kỹ thuật dệt thổ cẩm vẫn được bà Bon Niêng G’Lòng gìn giữ và truyền lại cho con, cháu.

Thổ cẩm, nét đẹp miền Đưng K’Nớ

Khắp buôn, hầu như nhà nào cũng có khung dệt, có người phụ nữ miệt mài bên khung, mồ hôi tuôn chảy bên ô cửa nhà sàn, bên bậc cầu thang, bên bếp lửa bập bùng… trông lặng lẽ mà đầy thơ mộng.