Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh Trần Anh Minh nhấn mạnh: Trải qua hơn ba thế kỷ hình thành và phát triển, vùng đất Nam Bộ nói chung và địa phương nói riêng đã tích lũy một kho tàng di sản văn hóa phong phú, trong đó các đình làng, lễ hội truyền thống giữ vai trò quan trọng trong việc lưu giữ lịch sử, hun đúc tinh thần đoàn kết cộng đồng và giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ.
Đình Tân Chánh được hình thành từ quá trình khai hoang, mở cõi của lưu dân người Việt vào khoảng cuối thế kỷ XVII. Đây là nơi thờ Thần Hoàng Bổn Cảnh, đồng thời là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cư dân địa phương. Gắn liền với đình là lăng mộ Xuân Quang Hầu Nguyễn Khắc Tuấn, một danh tướng triều Nguyễn có nhiều công lao trong việc giữ yên bờ cõi, góp phần củng cố quốc gia.
Theo sử liệu, Nguyễn Khắc Tuấn sinh năm 1767, được phong chức Cai đội, sau đó đảm nhiệm nhiều trọng trách dưới triều Nguyễn. Ông có nhiều đóng góp trong công cuộc bảo vệ biên cương phía bắc và phát triển kinh tế-xã hội. Sau khi qua đời năm 1823, ông được triều đình truy tặng chức Thống chế, ban sắc phong và cho xây dựng lăng mộ theo nghi thức dành cho bậc công thần.
Không chỉ có giá trị về mặt lịch sử, kiến trúc, Đình Tân Chánh còn nổi bật với hệ thống lễ hội truyền thống, tiêu biểu là lễ Kỳ Yên. Lễ hội bao gồm nhiều nghi thức đặc trưng như Túc Yết, Chánh Tế, Thỉnh Sắc, Xây Chầu, Tống phong…, thể hiện tín ngưỡng thờ thành hoàng, tri ân tiền nhân và cầu mong quốc thái dân an, mùa màng thuận lợi. Qua thời gian, lễ hội trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, góp phần gắn kết cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa Nam Bộ.
Với những giá trị tiêu biểu đó, năm 2012, Đình Tân Chánh và lăng mộ Nguyễn Khắc Tuấn đã được công nhận là di tích lịch sử-văn hóa cấp tỉnh. Đến ngày 27/6/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa lễ hội Đình Tân Chánh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Việc đón nhận danh hiệu lần này không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Các cấp, ngành được đề nghị tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, huy động nguồn lực xã hội, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch và ứng dụng chuyển đổi số nhằm lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh Trần Anh Minh nhấn mạnh.
Lễ đón nhận diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời khẳng định quyết tâm gìn giữ, phát huy di sản văn hóa dân tộc, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn mới.
