Bằng sự kiên trì, sáng tạo, Thạc sĩ 9X này không chỉ khát vọng tạo ra các sản phẩm từ nấm phục vụ thị trường trong nước, mà còn tiếp cận thị trường thế giới và lan tỏa mạnh mẽ tinh thần khởi nghiệp đến thế hệ trẻ.
Khát vọng đưa tri thức vào cuộc sống
Giữa khu nhà xưởng rộng hơn 1.000 m2 tại xã Kim Long, Thành phố Hồ Chí Minh, nơi nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng được kiểm soát hoàn toàn tự động, từng mẻ đông trùng hạ thảo được nuôi cấy trong môi trường khép kín, vô trùng nghiêm ngặt. Đó là “trái tim” của mô hình sản xuất nấm công nghệ cao do Thạc sĩ Trần Tài dày công xây dựng suốt nhiều năm liền.
Từng tốt nghiệp Trường đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh và hoàn thành chương trình Thạc sĩ Công nghệ sinh học tại Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Trần Tài đã đứng trước nhiều lựa chọn nghề nghiệp ổn định. Tuy nhiên, anh quyết định chọn khởi nghiệp dù biết đây là “Con đường nhiều rủi ro nhưng giàu cơ hội sáng tạo”. Một điều khác tạo động lực cho Tài đến từ niềm đam mê với sinh học ứng dụng và trăn trở về tiềm năng chưa được khai thác đúng mức của nông nghiệp Việt Nam, nhất là lĩnh vực dược liệu.
Năm 2018, Tài thành lập Vinabiomush, bắt đầu hành trình hiện thực hóa ý tưởng của mình. Tuy nhiên, khi bắt tay vào làm, nhiều khó khăn, nan giải ập đến ngoài dự tính. Vốn ít, kinh nghiệm quản trị hạn chế, thị trường chưa ổn định, anh phải tự mình đảm nhiệm hầu hết các khâu từ nghiên cứu giống, sản xuất đến tìm đầu ra sản phẩm. Có thời điểm, những mẻ nuôi cấy thất bại khiến Tài không chỉ thiệt hại về tài chính, mà còn phải cất công thực hiện lại toàn bộ quy trình.
Không chùn bước, Trần Tài tiếp tục quay lại phòng thí nghiệm, kiên trì nghiên cứu và tối ưu từng chi tiết nhỏ với quyết tâm cao hơn. Anh cải tiến môi trường nuôi trồng bằng cách kết hợp gạo lứt, lòng đỏ trứng gà, bột đậu nành, dịch chiết khoai tây và sinh khối nấm, rồi lại tiếp tục theo dõi, nghiên cứu để chờ kết quả. Tài cũng chuẩn hóa quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ, xây dựng hệ thống kiểm soát môi trường nghiêm ngặt. Những thành công mới giúp Tài có thêm nhiều động lực để tiếp tục đi sâu hơn với lựa chọn của mình.
Nhất là, sau chuyến tham quan Nhật Bản, tư duy làm nông nghiệp của anh thay đổi mạnh mẽ. Anh nhận ra rằng muốn phát triển bền vững và vươn ra quốc tế, sản xuất phải được chuẩn hóa toàn diện.
Tài mạnh dạn chuyển toàn bộ mô hình đang triển khai để xây dựng lại từ đầu với quy mô bài bản hơn với hệ thống gồm nhiều phòng chức năng riêng biệt: Phòng vô trùng, phòng cấy, phòng nuôi, khu chế biến… để hướng tầm nhìn đến với nhiều mục tiêu cao hơn.
Trong đó, phòng nuôi được thiết kế theo tiêu chuẩn Nhật Bản với ba lớp không khí cách biệt, hệ thống ozone khử trùng và luồng khí tươi liên tục, bảo đảm môi trường vô trùng tuyệt đối.
Từ mò mẫm nghiên cứu đến chuyên nghiệp các quy trình, đến nay, Vinabiomush đạt công suất hơn 2.000 phôi nấm mỗi ngày, tỷ lệ tự động hóa lên tới 80% và đang hướng tới 90%. Tổng mức đầu tư cho dự án của chàng kỹ sư hiện đã hơn 8 tỷ đồng. Không chỉ chú trọng năng suất và chất lượng, Trần Tài còn xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Phụ phẩm sau nuôi trồng được tái chế thành phân hữu cơ vi sinh, tái sử dụng cho các nhu cầu khác trong cuộc sống.
Tài cho biết, giai đoạn 2022-2025, tổng doanh thu của cơ sở đạt hàng tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho 4 lao động thường xuyên và gần 30 lao động thời vụ. Vinabiomush hiện đã phát triển tám sản phẩm từ đông trùng hạ thảo, trong đó có hai sản phẩm đạt OCOP 4 sao, hai sản phẩm đạt OCOP 3 sao và nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh.
Đặc biệt, sản phẩm Cordyceps militaris chuẩn hữu cơ được Tài dành nhiều tâm huyết nghiên cứu kỹ lưỡng để tối ưu hàm lượng dược chất. Tương tự, anh còn phát triển sản phẩm nước uống Cordywa để đưa đông trùng hạ thảo đến gần hơn với người tiêu dùng.
Khát vọng đưa nấm Việt ra thế giới
Không dừng lại ở thị trường trong nước, Trần Tài đang hướng tới mục tiêu xuất khẩu sản phẩm. Tài chia sẻ: Giai đoạn 2025-2027, sẽ tập trung chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, nâng cấp tự động hóa và xây dựng trung tâm trải nghiệm và đào tạo. Hiện, anh đang chuẩn bị xuất khẩu một số sản phẩm đông trùng hạ thảo sang thị trường Hoa Kỳ để phục vụ chế biến thực phẩm chức năng.
“Muốn hội nhập, sản phẩm phải được chuẩn hóa. Nếu không, sẽ không thể đi xa. Với lợi thế về khí hậu, nguyên liệu và nguồn nhân lực trẻ, tôi tin rằng ngành nấm Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành lĩnh vực nông nghiệp giá trị cao nếu được đầu tư bài bản”, Trần Tài khẳng định.
Cùng với việc phát triển doanh nghiệp, Trần Tài còn tích cực lan tỏa tinh thần khởi nghiệp đến cộng đồng. Là Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn xã Kim Long, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thanh niên khởi nghiệp, anh đã trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật và chuyển giao quy trình sản xuất cho hơn 200 mô hình kinh tế trẻ.
Nhiều bạn trẻ từ chỗ không có chuyên môn đã có thể xây dựng mô hình trồng nấm, tạo thu nhập ổn định. Các workshop, chương trình tham quan tại nhà xưởng luôn thu hút đông đảo sinh viên và thanh niên.
Bên cạnh đó, anh còn tích cực tham gia hoạt động an sinh xã hội. Chương trình “Bữa cơm 0 đồng” đã trao hơn 4.500 suất ăn cho người khó khăn; mỗi tháng hỗ trợ khoảng 500 suất ăn miễn phí cho bệnh nhân nghèo. Anh cũng tham gia nhiều chương trình như: Xuân tình nguyện, Chuyến xe 0 đồng, hỗ trợ sửa chữa nhà cho hộ khó khăn với tổng giá trị hàng trăm triệu đồng.
Với những đóng góp đó, Tài đã đạt giải nhì cho dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc 2025 cùng nhiều bằng khen và danh hiệu khác, được vinh danh Công dân trẻ tiêu biểu Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025.
Hành trình của Trần Tài không chỉ là câu chuyện thành công của một startup nông nghiệp công nghệ cao, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của tri thức, sự kiên trì và tinh thần dám nghĩ, dám làm của người trẻ. Từ những mẻ nấm nhỏ trong phòng sạch, anh đang từng bước hiện thực hóa giấc mơ đưa nông sản Việt vươn ra thế giới, đồng thời gieo những “hạt giống khởi nghiệp” vào cộng đồng.
