Nếu như, đồ gốm làm nồi để nấu chín thức ăn bằng nước sôi đã là một tiến bộ, thì việc làm chín thức ăn bằng hơi nước là một cuộc cách mạng trong nghề gốm tiền sử. Điều ấy thật rõ ràng nếu ta so sánh với việc xiên nướng thức ăn qua lửa của nhân loại hàng vạn năm trước đó với đồ gốm nấu bằng hơi nước độc đáo thuộc văn hóa Đông Sơn vừa được công nhận bảo vật quốc gia.
Chiếc chõ gốm, ký hiệu ZGK 327, từng được tìm thấy tại TP Thanh Hóa. Đây là một trong 7 chiếc chõ gốm thời văn hóa Đông Sơn đã được giới khảo cổ học tìm thấy đến nay nhưng là cái còn nguyên vẹn nhất, lớn nhất với hình dáng cân đối, hài hòa và trang trí hoa văn đặc trưng. Chiếc chõ này được tạo tác từ đất sét pha cát, bã thực vật và nung ở nhiệt độ khoảng 800 - 900oC. Các thông tin đo đạc, nghiên cứu cho thấy: Chõ gốm Đông Tiến được làm trên bàn xoay kết hợp với nặn tay và kỹ thuật bàn đập hòn kê. Thân chõ có 3 phần và một miếng vỉ thông hơi. Toàn bộ chõ cao 40 cm, nặng 4.200 gram. Với kích thước và dáng dấp miệng loe, lưng thắt eo, đáy tròn chõ có một nét riêng thanh thoát không thể lẫn với các hiện vật đồ đun nấu hoặc bất cứ loại đồ đựng đất nung nào. Mặt ngoài chõ trang trí văn thừng đập kết hợp với miết láng, vừa mang tính mỹ thuật vừa hỗ trợ khi tạo dáng, làm cho sản phẩm chắc, khỏe, chịu lực, ít bị rạn nứt khi nung và giữ được nhiệt đều khi sử dụng.
Dựa vào các phương pháp giám định khoa học kỹ thuật như chụp tia X, chụp cắt lớp MRI và các phương pháp loại hình học so sánh, chiếc chõ này thuộc văn hóa Đông Sơn, loại hình sông Mã, có niên đại 2.500 - 2.000 năm cách ngày nay và là sản phẩm bản địa, điển hình trong mối giao lưu, hội nhập của văn minh sông Hồng và sông Lam.
Chõ gốm Đông Tiến là kết quả của sự thông minh sáng tạo, đỉnh cao của kỹ thuật chế tác, mỹ thuật tạo dáng, bố cục hoa văn, cũng như độ chuẩn về công năng làm chín gạo bằng hơi nước, là minh chứng một khía cạnh mới về nghệ thuật đun nấu, về tính chất vệ sinh an toàn thực phẩm cho dù lúc đó chưa ý thức về vấn đề này. Từ đó cho thấy, ngay từ thuở hồng hoang, người Việt cổ đã có các phát minh khoa học quan trọng, góp phần xây dựng nên thời đại dựng nước.
