Diễn đàn do Vụ Ngoại thương, Bộ Công thương Lào phối hợp Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương Việt Nam và Thương vụ Việt Nam tại Lào tổ chức, nhằm cụ thể hóa thỏa thuận hợp tác giữa hai bên.
Tham dự Diễn đàn có bà Kingsadone Phetdaoheuang, Vụ trưởng Vụ Ngoại thương, Bộ Công thương Lào; ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương Việt Nam; đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức hiệp hội ngành hàng, cùng hàng trăm doanh nghiệp của hai nước hoạt động trong lĩnh vực logistics, vận tải đa phương thức, kho bãi, xuất nhập khẩu và thương mại điện tử.
Theo bà Kingsadone Phetdaoheuang, Vụ trưởng Vụ Ngoại thương, Bộ Công thương Lào, Chính phủ Lào đang nỗ lực thực hiện chiến lược chuyển đổi Lào từ một quốc gia không có biển trở thành trung tâm kết nối khu vực Tiểu vùng sông Mekong và ASEAN, mở ra không gian phát triển mới cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp và thương mại xuyên biên giới.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Lào đang triển khai “Kế hoạch hành động tạo thuận lợi cho thương mại và vận tải giai đoạn 2025-2030”. Theo đó, Lào đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 40% thời gian cấp phép xuất nhập khẩu; giảm ít nhất 50% thời gian thông quan tại cửa khẩu; nâng chỉ số hiệu quả logistics (LPI) quốc gia lên tối thiểu 40%; và loại bỏ ít nhất 50% các trạm kiểm tra không cần thiết trên các tuyến nội địa.
Hiện Lào đang tập trung vào 12 biện pháp chiến lược dưới sự điều hành của Ủy ban Tạo thuận lợi thương mại và vận tải Quốc gia (NTTFRC). Lào mong muốn Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy liên kết hạ tầng kho bãi để tháo gỡ nút thắt chi phí vận tải và mở cửa ngõ hướng biển qua cụm cảng Vũng Áng (Hà Tĩnh).
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang dịch chuyển mạnh theo hướng số hóa, xanh hóa và tăng cường khả năng chống chịu chuỗi cung ứng, hợp tác logistics Việt Nam-Lào cần tiếp tục được thúc đẩy theo hướng hiện đại, đồng bộ và bền vững hơn. Theo đó, hai bên cần tăng cường phối hợp phát triển hạ tầng logistics và vận tải đa phương thức; thúc đẩy chuyển đổi số trong logistics, hải quan và quản lý cửa khẩu; nâng cao năng lực doanh nghiệp logistics; đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, xuất nhập khẩu và kết nối doanh nghiệp hai nước.
Theo ông Trần Thanh Hải, tiềm năng hợp tác logistics giữa Việt Nam-Lào còn rất lớn. Việt Nam có lợi thế về hệ thống cảng biển, mạng lưới logistics và khả năng kết nối quốc tế; trong khi Lào có vị trí chiến lược tại khu vực Tiểu vùng Mekong mở rộng, đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa ASEAN với khu vực nội địa châu Á. Do đó, nếu được kết nối hiệu quả, hai nền kinh tế Việt Nam-Lào sẽ bổ trợ lẫn nhau rất mạnh mẽ trong phát triển chuỗi cung ứng khu vực, không chỉ đáp ứng nhu cầu vận chuyển, lưu thông hàng hóa giữa hai nước mà còn thu hút luồng hàng từ các nước thứ ba, đem lại giá trị gia tăng cao hơn cho hoạt động logistics của doanh nghiệp hai nước.
Tại Diễn đàn, Tiến sĩ Bùi Bá Nghiêm, Chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương Việt Nam đã giới thiệu về cấu trúc hạ tầng kỹ thuật và giải pháp tăng trưởng xanh trong Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam, trong đó nhấn mạnh việc cắt giảm phát thải carbon và ứng dụng kinh tế tuần hoàn; Chiến lược định hướng đồng bộ hóa hệ thống pháp luật, giảm rào cản hành chính, hiện đại hóa hạ tầng giao thông kết nối cửa khẩu và Hành lang kinh tế Đông-Tây, ứng dụng công nghệ số để tối ưu hóa quy trình luân chuyển container, giảm thời gian chờ tại cảng cạn ICD và trung tâm phân phối.
Về phía Lào, ông Vilavong Soutthanilaxay, Trưởng Phòng Thuận lợi hóa thương mại, Vụ Ngoại thương, Bộ Công Thương Lào, đã phân tích về “Kế hoạch hành động tạo thuận lợi cho thương mại và vận tải của Lào giai đoạn 2025-2030”. Kế hoạch đề ra 5 nhiệm vụ, gồm ban hành chính sách minh bạch tháo gỡ vướng mắc xuyên biên giới; số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung; thu hút vốn FDI vào hạ tầng logistics và tranh thủ nguồn lực quốc tế; nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp Lào; và vận hành cơ chế phối hợp liên ngành qua Ủy ban NTTFRC.
Ông Vilavong Soutthanilaxay cũng chia sẻ kinh nghiệm về việc bảo đảm khung pháp lý nhất quán, đào tạo nhân sự chuyên trách, tinh giản cơ chế phối hợp liên ngành tại cửa khẩu để tăng tốc thông quan và mở rộng cơ hội cho khu vực kinh tế tư nhân tham gia đóng góp ý kiến.
Trong phiên thảo luận tại diễn đàn, các đại biểu và doanh nghiệp hai nước đã thẳng thắn phân tích các vướng mắc, như chi phí logistics xuyên biên giới Việt Nam-Lào còn ở mức cao; hạ tầng giao thông kết nối một số đoạn tuyến biên giới chưa đồng bộ; mô hình kiểm tra “một cửa, một lần dừng” tại một số cặp cửa khẩu gặp vướng mắc quy trình; và hệ thống chứng từ điện tử hải quan đôi lúc chưa tương thích.
Để giải quyết các vấn đề nêu trên, các chuyên gia đều cho rằng cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu, hải quan; đồng thời hợp tác đầu tư, khai thác hiệu quả hình thức vận tải đa phương thức kết hợp đường bộ, đường biển và tuyến đường sắt chiến lược Vũng Áng-Vientiane.
Các đại biểu cho rằng, Diễn đàn Doanh nghiệp logistics Việt Nam-Lào năm 2026 được kỳ vọng sẽ mở ra chương mới đầy triển vọng cho hợp tác kinh tế giữa hai nước. Sự đồng lòng mạnh mẽ từ góc độ quản lý nhà nước của các cơ quan chức năng, cùng tinh thần chủ động đổi mới của cộng đồng doanh nghiệp chính là cơ sở vững chắc để ngành dịch vụ logistics Việt Nam-Lào có những bước chuyển mình mang tính đột phá.
Bên cạnh đó, việc khơi thông mạch máu logistics xuyên biên giới không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế mỗi nước, mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp hiện thực hóa mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương Việt Nam-Lào đạt trên 4 tỷ USD vào năm 2026 và hướng tới cột mốc 10 tỷ USD vào năm 2030, góp phần vun đắp mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Việt Nam-Lào ngày càng vững bền.
