Đề xuất đưa sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ cho người dân

Theo Chương trình Phòng chống lao Quốc gia, có gần 40% người mắc lao không có triệu chứng. Năm 2026, thông điệp của chương trình nhấn mạnh vai trò của quốc gia và người dân, đặc biệt là việc phát hiện sớm bệnh lao thông qua khám sức khỏe định kỳ, hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.

Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình chống lao Quốc gia chia sẻ tại chương trình.
Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình chống lao Quốc gia chia sẻ tại chương trình.

Ngày 24/3, Bệnh viện Phổi Trung ương, Chương trình Chống lao Quốc gia tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống lao tại Hà Nội.

Lao vẫn là thách thức y tế nghiêm trọng

Tại Việt Nam, công tác phòng, chống lao luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và ngành y tế. Những năm qua, nhiều chính sách, chiến lược và văn bản chỉ đạo đã được ban hành, tạo nền tảng pháp lý và định hướng lâu dài cho hoạt động phòng, chống lao. Đặc biệt, định hướng chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế cơ sở làm nền tảng đang mở ra cơ hội lớn để kiểm soát hiệu quả căn bệnh này.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy gánh nặng bệnh lao tại Việt Nam vẫn còn rất lớn. Ước tính mỗi năm có khoảng 184.000 ca mắc mới, trong đó hàng nghìn trường hợp lao kháng thuốc. Mỗi năm, bệnh lao vẫn cướp đi sinh mạng của khoảng 12.000 người. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao và lao kháng thuốc cao nhất thế giới.

Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia cho hay, trường hợp mắc bệnh lao dù không có triệu chứng không hề hiếm gặp. Thông thường, chỉ khi người bệnh bị ho, khó thở, sốt hay sụt cân mới nghĩ đến việc đi khám, chụp phim phát hiện bệnh lao. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không ít trường hợp phát hiện lao tình cờ khi khám sức khỏe.

z7652264208926-c40e45e449f98760c5142db699e061f0-9196.jpg
Năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 ca lao, tương đương khoảng 63% số ca ước tính trong cộng đồng.

Một trong những thách thức lớn là việc phát hiện bệnh còn chưa đạt kỳ vọng. Năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 ca lao, tương đương khoảng 63% số ca ước tính trong cộng đồng. Điều này đồng nghĩa vẫn còn một tỷ lệ lớn người bệnh chưa được phát hiện, tiềm ẩn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Trong khi đó, hiện nay khám sàng lọc bệnh lao chưa được đưa vào trong danh mục khám sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ.

Thực tế tại Việt Nam chỉ có khoảng 23% người dân được khám chữa bệnh (theo điều tra dân số 2024), tổng số người có việc làm là khoảng 52 triệu người tuy được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhưng vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao.

“Như vậy số người không được khám sàng lọc bệnh lao ước tính khoảng 40-50% dân số hiện nay”, ông Lượng nhấn mạnh.

Việc không được phát hiện, điều trị sớm khiến nhiều người chỉ đi khám khi bệnh đã nặng, xuất hiện biến chứng như ho ra máu, suy hô hấp…

Đẩy mạnh phát hiện sớm, hướng tới chấm dứt bệnh lao

Trên cơ sở thông điệp toàn cầu “Quốc gia dẫn dắt-Người dân đồng hành”, Việt Nam lựa chọn chủ đề năm 2026: “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”. Đây là bước đi mang tính chiến lược, phù hợp với định hướng đổi mới của ngành y tế và tình hình thực tiễn trong nước.

Theo ông Lượng để phát hiện sớm bệnh lao trong cộng đồng, Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ cho người dân.

Theo định hướng từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Đây được xem là cơ hội để phát hiện sớm bệnh lao cũng như nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Trong đó, chụp X-quang phổi là được đánh giá là phương pháp chẩn đoán tối ưu, đây là phương pháp có thể phát hiện những tổn thương nghi lao ngay cả khi chưa có triệu chứng. Với các trường hợp nghi ngờ, xét nghiệm GeneXpert sẽ giúp chẩn đoán xác định nhanh chóng và chính xác.

z7652269501430-fee4edc4e635316a9a385f5ce932d7eb.jpg
Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng chia sẻ về dịch tễ lao tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong đọc phim X-quang và chẩn đoán cũng góp phần nâng cao độ chính xác, rút ngắn thời gian phát hiện bệnh. Tất cả các trường hợp nghi lao sẽ được xét nghiệm chuyên sâu để xác định bệnh và đưa vào quản lý, điều trị kịp thời trong hệ thống chống lao quốc gia.

Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương nhấn mạnh, việc lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn góp phần giảm lây nhiễm trong cộng đồng, giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Hiện nay bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tỷ lệ điều trị thành công tại Việt Nam hiện đạt khoảng 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu (88%). Đây là minh chứng cho hiệu quả của hệ thống chống lao và sự nỗ lực của đội ngũ y tế trên cả nước.

Bên cạnh đó, cần xóa bỏ tâm lý kỳ thị đối với người mắc lao, bởi đây là bệnh có thể chữa khỏi. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp người bệnh hồi phục, mà còn góp phần ngăn chặn lây lan trong cộng đồng.

“Việt Nam đặt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, vì vậy việc đưa phát hiện lao vào khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân chính là một trong những giải pháp đột phá. Khi mỗi người chủ động kiểm tra sức khỏe, mỗi ca bệnh được phát hiện sớm, chúng ta sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này”, ông Lượng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Điều này bao gồm sự cam kết mạnh mẽ của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, cũng như sự tham gia tích cực của mỗi người dân.

Ngành y tế cũng xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới như: hoàn thiện chính sách, tăng cường đào tạo nhân lực, mở rộng mạng lưới cơ sở điều trị chuyên sâu, đẩy mạnh truyền thông giảm kỳ thị và nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh lao.

Đặc biệt, việc nâng cao vai trò của y tế cơ sở sẽ là “lá chắn” quan trọng giúp phát hiện sớm, quản lý và điều trị hiệu quả bệnh lao ngay tại cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Vì sao không nên cho trẻ tắm mưa đầu mùa?

Vì sao không nên cho trẻ tắm mưa đầu mùa?

Theo bác sĩ CKI Hồ Thị Hương Thảo - Phòng khám Nhi Đồng 315 chi nhánh 40-42 Núi Thành (Đà Nẵng), những người có cơ địa, sức khỏe yếu, dễ bị bệnh, dễ nhiễm lạnh được khuyến cáo không nên tắm mưa hoặc dầm mưa trong thời gian dài, đặc biệt là nên tránh những cơn mưa đầu mùa.

Ê-kíp bác sĩ khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện K phẫu thuật cho người bệnh.

Phẫu thuật nội soi robot cho người bệnh cao tuổi: Bước tiến mới trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt

Các bác sĩ Bệnh viện K vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến tiền liệt cho bệnh nhân P.Q.K (71 tuổi, ở Hà Nội) mắc ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 2. Đặc biệt, ca bệnh này được ứng dụng kỹ thuật mổ nội soi robot hiện đại, giúp tăng độ chính xác, giảm xâm lấn và hỗ trợ phục hồi tốt cho người cao tuổi.

Ảnh minh họa.

Thiếu ngủ kéo dài có thể đẩy nhanh nguy cơ suy giảm nhận thức và thoái hóa thần kinh

Thức khuya làm việc, lướt mạng xã hội hay xem phim đã trở thành thói quen phổ biến của không ít người trẻ. Nhiều người cho rằng chỉ cần ngủ bù vào cuối tuần là đủ để cơ thể hồi phục, nhưng chính những thói quen tưởng chừng vô hại này đang âm thầm làm tổn thương hệ thần kinh và đẩy não bộ vào trạng thái “già hóa sớm”.

Trụ sở của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: Xinhua/Liu Qu)

Giám sát phòng tránh lây lan vi-rút Hanta

Ngày 13/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết: Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tính đến ngày 8/5/2026, chùm ca bệnh do virus Hanta trên tàu MV Hondius đã ghi nhận tám trường hợp, trong đó ba người chết, đều được xác định là chủng vi-rút Andes (ANDV).

Cán bộ y tế tuyên truyền các biện pháp phòng, chống bệnh lao tại cộng đồng cho người dân trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Ảnh: VÂN VÂN)

Giảm nguy cơ lây bệnh lao trong cộng đồng

Tại Việt Nam, thách thức từ lao kháng thuốc và định kiến xã hội vẫn đang là rào cản ngăn người bệnh điều trị bệnh lao tại cộng đồng. Để đạt mục tiêu cơ bản chấm dứt dịch bệnh lao vào năm 2030, ngành y tế cần tăng cường khám sàng lọc, phát hiện sớm bệnh lao, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

[Video] Người dân sắp được khám sức khỏe định kỳ miễn phí khoảng 350.000 đồng/lượt

[Video] Người dân sắp được khám sức khỏe định kỳ miễn phí khoảng 350.000 đồng/lượt

Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết: Trong năm nay, người dân sẽ nhận được khám sức khỏe định kỳ miễn phí do ngân sách chi trả, ưu tiên hơn đối với 5 triệu người chưa tham gia BHYT, hướng tới mục tiêu mọi người dân được khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm bệnh tật và quản lý sức khỏe liên tục.

Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo quốc tế ung thư vú năm 2026.

Phối hợp đa mô thức giúp kiểm soát ung thư vú hiệu quả hơn

Cùng với việc nâng cao nhận thức, ý thức dự phòng giúp tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, những bước tiến trong y học, nhất là phối hợp đa mô thức đã giúp công tác điều trị bệnh ung thư vú tại Việt Nam có sự cải thiện rõ rệt, mở ra cơ hội sống cho người bệnh.

Từng bước mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế đối với một số dịch vụ phòng bệnh, dinh dưỡng, quản lý bệnh mãn tính, khám sức khỏe định kỳ. (Ảnh: ĐỖ THOA)

Mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế đối với một số dịch vụ y tế, khám sức khỏe

Từ năm 2026, từng bước tăng tỷ lệ, mức thanh toán cho phòng bệnh, chẩn đoán, điều trị sớm một số bệnh và đối tượng ưu tiên phù hợp lộ trình tăng mức đóng, khả năng cân đối Quỹ Bảo hiểm y tế. Trong đó, mở rộng phạm vi chi trả đối với dịch vụ phòng bệnh, dinh dưỡng, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ.

Cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai sẵn sàng đi vào hoạt động.

Bộ Y tế đề xuất áp dụng giá dịch vụ y tế tại cơ sở 2 Bạch Mai, Việt Đức như cơ sở chính

Bộ Y tế vừa trình Chính phủ dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm bảo đảm vận hành hiệu quả cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch MaiBệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Theo đó, Bộ Y tế cho rằng hai cơ sở cần được áp dụng cơ chế đặc thù về chuyên môn và tài chính để có thể vận hành tương đương cơ sở chính tại Hà Nội.