Đề xuất đưa sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ cho người dân

Theo Chương trình Phòng chống lao Quốc gia, có gần 40% người mắc lao không có triệu chứng. Năm 2026, thông điệp của chương trình nhấn mạnh vai trò của quốc gia và người dân, đặc biệt là việc phát hiện sớm bệnh lao thông qua khám sức khỏe định kỳ, hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.

Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình chống lao Quốc gia chia sẻ tại chương trình.
Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình chống lao Quốc gia chia sẻ tại chương trình.

Ngày 24/3, Bệnh viện Phổi Trung ương, Chương trình Chống lao Quốc gia tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống lao tại Hà Nội.

Lao vẫn là thách thức y tế nghiêm trọng

Tại Việt Nam, công tác phòng, chống lao luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và ngành y tế. Những năm qua, nhiều chính sách, chiến lược và văn bản chỉ đạo đã được ban hành, tạo nền tảng pháp lý và định hướng lâu dài cho hoạt động phòng, chống lao. Đặc biệt, định hướng chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế cơ sở làm nền tảng đang mở ra cơ hội lớn để kiểm soát hiệu quả căn bệnh này.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy gánh nặng bệnh lao tại Việt Nam vẫn còn rất lớn. Ước tính mỗi năm có khoảng 184.000 ca mắc mới, trong đó hàng nghìn trường hợp lao kháng thuốc. Mỗi năm, bệnh lao vẫn cướp đi sinh mạng của khoảng 12.000 người. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao và lao kháng thuốc cao nhất thế giới.

Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia cho hay, trường hợp mắc bệnh lao dù không có triệu chứng không hề hiếm gặp. Thông thường, chỉ khi người bệnh bị ho, khó thở, sốt hay sụt cân mới nghĩ đến việc đi khám, chụp phim phát hiện bệnh lao. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không ít trường hợp phát hiện lao tình cờ khi khám sức khỏe.

z7652264208926-c40e45e449f98760c5142db699e061f0-9196.jpg
Năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 ca lao, tương đương khoảng 63% số ca ước tính trong cộng đồng.

Một trong những thách thức lớn là việc phát hiện bệnh còn chưa đạt kỳ vọng. Năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 ca lao, tương đương khoảng 63% số ca ước tính trong cộng đồng. Điều này đồng nghĩa vẫn còn một tỷ lệ lớn người bệnh chưa được phát hiện, tiềm ẩn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Trong khi đó, hiện nay khám sàng lọc bệnh lao chưa được đưa vào trong danh mục khám sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ.

Thực tế tại Việt Nam chỉ có khoảng 23% người dân được khám chữa bệnh (theo điều tra dân số 2024), tổng số người có việc làm là khoảng 52 triệu người tuy được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhưng vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao.

“Như vậy số người không được khám sàng lọc bệnh lao ước tính khoảng 40-50% dân số hiện nay”, ông Lượng nhấn mạnh.

Việc không được phát hiện, điều trị sớm khiến nhiều người chỉ đi khám khi bệnh đã nặng, xuất hiện biến chứng như ho ra máu, suy hô hấp…

Đẩy mạnh phát hiện sớm, hướng tới chấm dứt bệnh lao

Trên cơ sở thông điệp toàn cầu “Quốc gia dẫn dắt-Người dân đồng hành”, Việt Nam lựa chọn chủ đề năm 2026: “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”. Đây là bước đi mang tính chiến lược, phù hợp với định hướng đổi mới của ngành y tế và tình hình thực tiễn trong nước.

Theo ông Lượng để phát hiện sớm bệnh lao trong cộng đồng, Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ cho người dân.

Theo định hướng từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Đây được xem là cơ hội để phát hiện sớm bệnh lao cũng như nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Trong đó, chụp X-quang phổi là được đánh giá là phương pháp chẩn đoán tối ưu, đây là phương pháp có thể phát hiện những tổn thương nghi lao ngay cả khi chưa có triệu chứng. Với các trường hợp nghi ngờ, xét nghiệm GeneXpert sẽ giúp chẩn đoán xác định nhanh chóng và chính xác.

z7652269501430-fee4edc4e635316a9a385f5ce932d7eb.jpg
Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng chia sẻ về dịch tễ lao tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong đọc phim X-quang và chẩn đoán cũng góp phần nâng cao độ chính xác, rút ngắn thời gian phát hiện bệnh. Tất cả các trường hợp nghi lao sẽ được xét nghiệm chuyên sâu để xác định bệnh và đưa vào quản lý, điều trị kịp thời trong hệ thống chống lao quốc gia.

Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương nhấn mạnh, việc lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn góp phần giảm lây nhiễm trong cộng đồng, giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Hiện nay bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tỷ lệ điều trị thành công tại Việt Nam hiện đạt khoảng 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu (88%). Đây là minh chứng cho hiệu quả của hệ thống chống lao và sự nỗ lực của đội ngũ y tế trên cả nước.

Bên cạnh đó, cần xóa bỏ tâm lý kỳ thị đối với người mắc lao, bởi đây là bệnh có thể chữa khỏi. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp người bệnh hồi phục, mà còn góp phần ngăn chặn lây lan trong cộng đồng.

“Việt Nam đặt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, vì vậy việc đưa phát hiện lao vào khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân chính là một trong những giải pháp đột phá. Khi mỗi người chủ động kiểm tra sức khỏe, mỗi ca bệnh được phát hiện sớm, chúng ta sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này”, ông Lượng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Điều này bao gồm sự cam kết mạnh mẽ của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, cũng như sự tham gia tích cực của mỗi người dân.

Ngành y tế cũng xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới như: hoàn thiện chính sách, tăng cường đào tạo nhân lực, mở rộng mạng lưới cơ sở điều trị chuyên sâu, đẩy mạnh truyền thông giảm kỳ thị và nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh lao.

Đặc biệt, việc nâng cao vai trò của y tế cơ sở sẽ là “lá chắn” quan trọng giúp phát hiện sớm, quản lý và điều trị hiệu quả bệnh lao ngay tại cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh hội nghị.

Nhân rộng mô hình giảm tử vong mẹ tại vùng dân tộc thiểu số

Sáng 24/3, tại Hà Nội, Bộ Y tế phối hợp Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tổ chức Hội nghị tổng kết và nhân rộng mô hình dự án “Không để ai bị bỏ lại phía sau: Các can thiệp đổi mới sáng tạo nhằm giảm tử vong mẹ tại các vùng dân tộc ít người của Việt Nam”, nhằm chia sẻ các kết quả, các thực hành tốt và nhân rộng mô hình dự án.

Bộ Y tế yêu cầu chủ động bảo đảm nguồn cung thuốc. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Bộ Y tế yêu cầu chủ động bảo đảm nguồn cung thuốc

Trước nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng dược phẩm do diễn biến phức tạp của tình hình xung đột quốc tế, đặc biệt tại Trung Đông, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố; các bệnh viện; các cơ sở sản xuất, xuất nhập khẩu thuốc bảo đảm nguồn cung thuốc phục vụ công tác khám, chữa bệnh cho nhân dân.

Điều trị bệnh nhân lao tại Bệnh viện Phổi Hà Nội (Sở Y tế Hà Nội).

Cùng chung tay vì một Thủ đô không còn bệnh lao

Bệnh lao sẽ được chữa khỏi hoàn toàn nếu chúng ta phát hiện sớm và tuân thủ nguyên tắc: “Đúng thuốc-Đúng liều-Đủ thời gian”. Vì vậy, ngành y tế Hà Nội kêu gọi mỗi người dân trên địa bàn cần chủ động đi khám sức khỏe định kỳ, xóa bỏ mặc cảm, kỳ thị, cùng chung tay vì một Thủ đô không còn bệnh lao.

Bác sĩ Bệnh viện Hữu Nghị khám và điều trị bệnh cho người cao tuổi.

Người cao tuổi cần được chăm sóc toàn diện, không chỉ dừng ở điều trị bệnh

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh hàng đầu khu vực châu Á và dự báo đến năm 2036 sẽ chuyển sang giai đoạn dân số già. Khi tuổi thọ tăng nhưng số năm sống khỏe mạnh của người Việt còn hạn chế, bài toán chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Quang cảnh hội thảo

Chẩn đoán, điều trị ung thư đường tiêu hóa ở giai đoạn đầu nâng tỷ lệ sống hơn 5 năm lên tới 90%

Ngày 22/3, Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI tổ chức hội thảo “Ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong nội soi tiêu hóa” có sự tham dự của hơn 100 chuyên gia trong và ngoài nước, tập trung cập nhật các tiến bộ mới trong nội soi tiêu hóa, nhất là vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát hiện sớm tổn thương.

Các chuyên gia trong nước và quốc tế tham dự cập nhật chuyên môn trong dự phòng, chẩn đoán và quản lý các bệnh hô hấp.

Thúc đẩy trao đổi khoa học về sức khoẻ hô hấp

Hội nghị thường niên Hội Hô hấp Thành phố Hồ Chí Minh 2026 với chủ đề “Khoa học và công nghệ tiên phong trong hô hấp hiện đại” diễn ra ngày 21/3 tập trung vào cập nhật chuyên môn có ý nghĩa thực tiễn trong dự phòng, chẩn đoán và quản lý các bệnh hô hấp.

Các y bác sĩ thăm khám, tư vấn sức khỏe cho người dân xã Đặng Thùy Trâm.

Vẻ đẹp bền vững của thanh niên ngành Y trong thời đại mới

Tuổi trẻ ngành Y không chỉ được đo bằng nhiệt huyết, mà phải được khẳng định bằng năng lực, bằng kỷ luật nghề nghiệp, bằng sự sẵn sàng đi đến nơi khó khăn hơn, phục vụ những người cần được chăm sóc nhiều hơn. Đó mới là vẻ đẹp bền vững của thanh niên ngành Y trong thời đại mới.

Hành trình lý trí và sự lãng mạn của nhà khoa học

Hành trình lý trí và sự lãng mạn của nhà khoa học

Để chủ động đối phó với những nguy cơ chưa xuất hiện, nhà khoa học cần một tư duy rộng mở và sẵn sàng thử nghiệm các giả thuyết vượt khuôn khổ. Chính nhờ những khoảng lặng nghề nghiệp, nơi thơ ca và tinh thần sáng tạo đồng hành, các nhà khoa học mới có thể “nhìn trước” và phát triển những giải pháp vượt khuôn khổ.