Như nhà báo Văn Lục, Trưởng đại diện đầu tiên của Cơ quan thường trú Báo Nhân Dân tại Thái Lan từng nhận định trong một bài viết năm 2023, “phóng viên thường trú nước ngoài phải am hiểu lịch sử, văn hóa, truyền thông và phong tục tập quán ở nước đó là tốt nhất. Phải thành thạo tiếng của nước sở tại là yếu tố quan trọng hàng đầu...”.
Ngoài việc phải tự lo mọi sinh hoạt cá nhân, tự lái xe đi tác nghiệp tại những thành phố xa lạ hay những sự kiện nhạy cảm, bất ổn, phóng viên thường trú tại nước ngoài phải có tư tưởng chính trị vững vàng và lòng đam mê nghề nghiệp. Phóng viên không có lập trường kiên định, giữ vững đạo đức nghề nghiệp có thể sa ngã trước những cạm bẫy của các cơ quan nghiệp vụ khác, bị mua chuộc và hợp tác với các cơ quan khác, gây thiệt hại cho cơ quan với các mức độ khác nhau; hoặc gục ngã trong cuộc sống cá nhân trước khi nhận ra.
Từ thực tế, cơ quan thường trú tại Thái Lan áp dụng cơ chế: Khi có vụ việc đặc biệt, phóng viên có kinh nghiệm ra hiện trường tác nghiệp, còn một phóng viên ở trụ sở nhận, xử lý và gửi sản phẩm về nhà. Trưởng Cơ quan phải là người đứng mũi chịu sào, ra ngay hiện trường, chấp nhận rủi ro, không quản ngại nguy hiểm. Một số trường hợp, cả hai cùng ra hiện trường nếu phóng viên trẻ can đảm, tác nghiệp để tích lũy kinh nghiệm. Tôi luôn nhớ trong đầu câu nói của anh Văn Lục: “Trưởng Cơ quan thường trú và phóng viên, tốt nhất nên là 1 cặp bài trùng thì hiệu quả”.
Bangkok 28/7/2025, ngay sau khi nhận được thông tin xảy ra vụ xả súng tại khu chợ Or Tor Kor, TTTL triển khai một phóng viên ra ngay hiện trường. Bằng kinh nghiệm lâu năm, phóng viên vào được bên trong khu vực xảy ra vụ thảm sát, phỏng vấn tướng cảnh sát và nhân chứng hiện trường và gửi về các sản phẩm chỉ có trên Báo Nhân Dân như “Xả súng hàng loạt tại một khu chợ ở Thủ đô Bangkok”, “Xác định được danh tính nghi phạm vụ xả súng 6 người chết tại Bangkok”… Những thông tin trực tiếp hiện trường “chỉ Báo Nhân Dân có được” giúp độc giả Báo Nhân Dân có được những thông tin chân thực, chính xác và qua đó, gần gũi với Báo Nhân Dân hơn.
Trưa 28/3/2025, Bangkok rung lắc dữ dội bởi động đất. Trong dòng người hoảng loạn tháo chạy qua cầu thang thoát hiểm khỏi cao ốc 31 tầng, nơi đặt trụ sở cơ quan, xuyên qua những đám bụi mù mịt, gạch vữa rơi loảng xoảng lẫn những tiếng cọt kẹt rợn người phát ra từ các trụ bê-tông bị vặn xoắn, theo bản năng, tôi cố chạy nhanh nhất để thoát thân nhưng trong đầu định hình ngay kế hoạch tác nghiệp tin bài. Trong khi mặt đất vẫn còn lắc lư bởi những dư chấn, tin, ảnh, video của các phóng viên thường trú tại Thái Lan đã kịp nóng hổi gửi về nhà.
Qua mạng lưới cộng tác viên và kinh nghiệm hơn 10 năm tại địa bàn, phóng viên Báo Nhân Dân có được một vị trí tại nơi chính quyền Bangkok cho phép số lượng hạn chế phóng viên tiếp cận khu vực tòa nhà 30 tầng bị sập, kịp thời gửi phản ánh chiến dịch xuyên đêm động đất đầu tiên, giải cứu người mắc kẹt với tác phẩm đa phương tiện “Bangkok đêm không ngủ tìm kiếm người mất tích trong động đất”. Trong những ngày tiếp theo, với sự hỗ trợ nhịp nhàng của các biên tập viên Ban Nhân Dân điện tử, nhiều phóng sự với gần 100 video, ảnh hiện trường đã được đăng tải như “Bangkok hướng về trung tâm nỗi đau động đất”, “Thái Lan kết thúc tìm kiếm nạn nhân vụ sập tòa nhà 30 tầng do động đất”...
Một cách sòng phẳng, vụ việc này, độc giả/khán giả của Nhân Dân điện tử hay các hãng tin lớn trên thế giới như ABC (Mỹ), BBC (Anh) được tiếp nhận thông tin nhanh như nhau, nếu không muốn nói là trên Nhân Dân điện tử còn nhanh và cụ thể hơn.
Trong vụ 6 người Việt bị đầu độc xyanua chết tại khách sạn Grand Hyatt Erawan năm 2024, bằng kinh nghiệm lâu năm lẫn việc áp dụng các biện pháp nghiệp vụ đặc biệt của phóng viên hiện trường, phóng viên Báo Nhân Dân đã lọt được vào bên trong khu vực hạn chế của khách sạn ngay đêm đầu tiên, để có những thông tin và hình ảnh độc quyền. Nhiều ngày đêm lăn lộn tại hiện trường, các tin/bài như “Thái Lan tích cực điều tra vụ 6 người Việt tử vong tại Bangkok”, “Tiến trình phá trọng án chưa đầy 24 giờ của giới chức Thái Lan”, “Những điểm chốt cuối cùng của vụ người Việt tử vong tại Bangkok” hút mạnh độc giả, có bài đạt hơn 20 nghìn view.
Trên mặt trận quan hệ đối ngoại, Cơ quan thường trú tại Thái Lan nhiều lần được Tổng Biên tập Lê Quốc Minh chỉ đạo trực tiếp, như tình hình quan hệ Thái Lan - Campuchia, quan hệ với các đối tác… Những định hướng sớm từ Ban Chính trị-Ngoại giao với các sự kiện lớn cũng là rất quan trọng, giúp phóng viên lên kế hoạch và định hình dòng tin/bài. Gần 10 nhân vật đã được cơ quan thường trú tại Thái Lan tiếp cận phỏng vấn, triển khai đề tài, sau khi lãnh đạo Ban Chính trị - Ngoại giao chỉ đạo thông tin sớm về sự kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Các sự kiện lớn khác như tuyên truyền kỷ niệm A50, A80… cũng đều được thực hiện đúng theo chỉ đạo.
Trong giai đoạn 2016-2022, Cơ quan thường trú Báo Nhân Dân tại Lào đã thiết lập một loạt cơ chế hợp tác với Báo Pasaxon như cơ chế trao đổi thông tin nghiệp vụ thường kỳ hay trao đổi tin tức, trong đó cơ quan trường trú dịch tin quan trọng từ Báo Nhân Dân ra tiếng Lào cung cấp để Báo Pasaxon chọn đăng. Đồng thời, với thế mạnh tiếng Lào của các cặp phóng viên Xuân Sơn - Phạm Giang, Xuân Sơn - Duy Toàn, rất nhiều thông tin quan trọng của báo chí Lào đã được dịch và đăng trên Báo Nhân Dân.
Trong áp lực cạnh tranh khốc liệt của thông tin trên mạng xã hội cũng như các cơ quan báo chí Việt Nam đặt trụ sở tại nước ngoài, phóng viên thường trú Báo Nhân Dân phải tác nghiệp theo bản sắc báo chí đa phương tiện. “Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh” với các đồng nghiệp để có những tin/bài nóng, tin độc quyền, việc tạo dấu ấn Báo Nhân Dân rất cần đến những tuyến tin bài phát triển sau khi thông tin đã tràn ngập các nền tảng xã hội, như phân tích, bình luận, tổng kết… để đăng trong mục “Chủ đề nóng” trên Nhân Dân điện tử.
Cơ quan thường trú tại Thái Lan là một trong ba cơ quan thường trú Báo Nhân Dân mở đợt đầu tiên tại nước ngoài vào năm 1998. Đến nay, 9/10 phóng viên thường trú tại Thái Lan khi về nước đã và đang đảm nhiệm những vị trí lãnh đạo tại các ban trong báo. Vai trò của phóng viên thường trú tại nước ngoài khi về nước được lãnh đạo Báo Nhân Dân đánh giá cao, điều đó cũng giúp các anh em phóng viên thường trú thêm vững lòng.
Được đứng dưới gốc đa Báo Nhân Dân, được ở trong ngôi nhà chung 71 Hàng Trống, nhân dịp 75 năm Báo ra số đầu tiên, chúng tôi càng thêm tự hào và hạnh phúc với nghiệp phóng viên hiện trường, luôn thật lòng biết ơn sự chỉ đạo và quan tâm sát sao của các cấp lãnh đạo, dành cho những chiến binh “nhận mệnh nơi biên ải”…
