Sau ba năm học ở Mátxcơva (Liên Xô cũ), năm 1964 tôi về nước, trở lại Báo Nhân Dân làm việc, được Tổng Biên tập điều về Ban Miền Nam, làm Phó Trưởng ban. Khi đó, tình hình đang rất căng thẳng. Báo Nhân Dân đăng nhiều bài bình luận sát diễn biến của chiến trường từ “chiến tranh đặc biệt” đến “chiến tranh cục bộ”, kịp thời động viên, cổ vũ tinh thần quyết chiến, quyết thắng của toàn dân, giúp mọi người hiểu rõ về chiến tranh, tình hình mặt trận, mặt khác đả kích, chế giễu chúng, làm lung lạc tinh thần địch, chỉ ra cái thế dù Mỹ quân nhiều, súng lắm, quỷ quyệt đến thế nào, ta cũng nhất định sẽ thắng lợi.

Từ năm 1964 đến năm 1968, tôi đọc nhiều, không ngừng học hỏi, bồi đắp cho mình vốn kiến thức dày dặn hơn, trình độ lập luận khá hơn. Được các nhà báo đi trước tận tình chỉ bảo, tôi đúc rút được nhiều kinh nghiệm, biết lựa chọn vấn đề, đưa các chi tiết đắt vào các bài bình luận và thể hiện súc tích hơn. Khi biên tập, tôi luôn cẩn trọng đọc hết bài, thậm chí vài lần mới đặt bút sửa.

Những năm 1979 - 1980, có nhiều cuộc thảo luận lớn về quản lý kinh tế. Theo một số điểm về đổi mới phương pháp quản lý trong công nghiệp trong Quyết định 25/CP của Hội đồng Chính phủ, không thể tiếp tục như cũ cơ chế kế hoạch hóa theo kiểu tập trung, quan liêu, phải tôn trọng quyền làm chủ của các cơ sở sản xuất. Các xí nghiệp được lập kế hoạch gồm ba phần, trong đó phần kế hoạch phụ là phần do cơ sở tự lo vật tư và tiêu thụ sản phẩm.

Việc thực hiện Quyết định 25/CP bước đầu tạo ra không khí phấn khởi, hào hứng trong sản xuất nhưng cũng phát sinh xu hướng bỏ kế hoạch chính chạy theo kế hoạch phụ, hoặc rút vật tư từ kế hoạch chính đưa sang kế hoạch phụ… và không ít ý kiến phê phán, đòi bỏ quyết định này. Để góp phần giúp Trung ương có quyết sách đúng, Báo Nhân Dân tổ chức thảo luận công khai trên báo. Rất nhiều giám đốc xí nghiệp lên tiếng bảo vệ Quyết định 25/CP, mặc dù vẫn thừa nhận những lệch lạc, khuyết điểm phải khắc phục.

Tôi viết bài tổng kết cuộc thảo luận, phân tích kỹ điểm mạnh và điểm yếu của Quyết định 25/CP, đưa ra các kiến nghị sửa đổi, đổi mới trong công nghiệp. Các chủ trương, chính sách của Nhà nước bao giờ cũng phải xuất phát từ thực tiễn, nếu đúng khi áp dụng vào thực tế sẽ phát huy được tác dụng, còn nếu không đúng sẽ gây cản trở, trì trệ. Thực tế là tấm gương phản chiếu của chính sách. Quần chúng thường tìm ra được phương cách để giải quyết các khó khăn, tùy theo những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, từ đó xuất hiện các nhân tố mới, điển hình mới và người làm báo phải phát hiện, cổ vũ kịp thời đồng thời chỉ rõ bất cập, thiếu sót trong quá trình thực thi để đưa ra kiến nghị sửa đổi.

Năm 1987, tôi làm Tổng Biên tập Báo Nhân Dân. Là thành viên Tổ Biên tập Văn kiện Đại hội VI của Đảng, tôi hiểu khá tường tận Nghị quyết của Đại hội. Làm cách nào để chuyển tải hiệu quả tinh thần và nội dung Nghị quyết Đại hội VI - một Nghị quyết về đổi mới toàn diện chưa từng có của Đảng ta trên báo luôn là điều tôi trăn trở. Phát huy trí tuệ tập thể, Ban Biên tập Báo Nhân Dân đã họp bàn, xây dựng kế hoạch tuyên truyền cụ thể và tích cực triển khai.

Trong những năm đầu đổi mới, tình hình đất nước rất khó khăn. Lạm phát tăng mức cao nhất, hơn 700%/năm. Để mở một khâu đột phá, Hội nghị Trung ương 2 khóa VI (tháng 4/1987) đã xem xét và ra nghị quyết về phân phối lưu thông, đề ra mục tiêu bốn giảm: Giảm bội chi ngân sách, giảm nhịp độ tăng giá, giảm tốc độ lạm phát, giảm khó khăn trong đời sống nhân dân.

Tôi đã trực tiếp viết các xã luận: “Phấn đấu biến Nghị quyết của Trung ương thành hiện thực, góp phần ổn định tình hình kinh tế xã hội”, “Nắm vững mục tiêu “bốn giảm”, xử lý đúng đắn các lợi ích kinh tế”. Báo Nhân Dân không chỉ cổ vũ mà còn chỉ ra muốn “bốn giảm”, phải dứt khoát đi vào cơ chế quản lý mới.

Mấy chục năm công tác tại Báo, tôi tham gia nhiều lĩnh vực, viết nhiều thể loại từ phóng sự điều tra đến bình luận, xã luận, tiểu phẩm, rồi điều hành, biên tập, duyệt bài, xuất bản... tôi đã học hỏi được nhiều điều từ những thủ trưởng tiền nhiệm- những nhà báo tầm cỡ, những “bà đỡ” cho tài năng.

Anh Hoàng Tùng làm Tổng Biên tập suốt 30 năm, là cây chính luận bậc thầy của báo Đảng, của báo chí cách mạng nước ta. Những bài chính luận của anh trực tiếp đề cập những vấn đề chính trị xã hội lớn, nóng bỏng nhất, giọng văn hùng hồn, ngôn ngữ vừa hiện đại lại vừa rất dân gian, giàu hình tượng. Anh viết ngắn mà hay, định hướng chính trị rất rõ, nhất là những bài bình luận.

Ngoài ra, tôi cũng học được anh Thép Mới về cách viết phóng sự điều tra mang bút pháp văn học, cách viết của anh Nguyễn Thành Lê. Báo còn có nhiều cây bút chính luận sắc sảo như Nguyễn Hữu Chỉnh, Trần Minh Tân, Hữu Thọ…