Đ inh Thế Huynh, Thuận Hữu, Lê Chúc, Anh Bình, Thanh Phong, Phạm Đạo, Bắc Văn, Hải Đường, Phạm Văn Khánh, Phương Quyên, Đinh Bá Đào, Doãn Thanh Vân, Lê Mậu Lâm, Tiểu Phương, Hạnh Nguyên, Hồng Nghĩa, Duy Hương, Bích Ngọc, Thu Phương... những đồng nghiệp cũ dần hiện lên trong tôi. Mỗi người là một câu chuyện dài thân thương và những kỷ niệm khó quên. Tôi cảm phục và tự hào về sự phấn đấu, rèn mình của anh em, đồng chí.
Được gần dân, lắng nghe dân
Sau hơn 20 năm làm công tác biên tập sách ở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Viện Mác-Lê-nin, tôi về quy tụ bên Cây đa Hàng Trống. Gần 21 năm và nối tiếp hơn 6 năm ở Hội đồng Lý luận Trung ương, tôi nhớ mãi buổi đầu ra mắt. Tổng Biên tập Hà Đăng nói: “Anh Thép Mới giới thiệu, anh Hoàng Tùng (sau Đại hội VI của Đảng, được cử về làm Giám đốc Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật) ký quyết định chuyển cậu về đây. Dù cậu có chức tước gì, nhưng làm Báo Nhân Dân, phải bắt đầu từ phóng viên”.
Hơi hẫng hụt, nhưng sau này, tôi vô cùng cảm ơn lời chào mở đầu ấy. Bằng chứng là, ở Báo Nhân Dân, có cả một lớp người trưởng thành từ bán báo, phát hành báo. Có những người suốt đời chỉ là phóng viên mà nổi danh nhờ bài viết như: Kim Dung, Đỗ Quảng,... Tôi hăm hở công việc từ một phóng viên.
Hóa ra đời phóng viên ở báo Đảng được đi nhiều nơi, mọi miền đất nước. Thời còn 63 tỉnh, thành phố, với tư cách phóng viên Ban Xây dựng Đảng, tôi được đến nhiều địa danh. Từ cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang), Lai Châu, Điện Biên, Quảng Ninh đến các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, dọc dài các tỉnh, thành phố miền trung, Tây Nguyên, các tỉnh Nam Bộ, Đồng Tháp Mười, Đất mũi Cà Mau.
Ngày Cơ quan Thường trú Đà Nẵng chưa có xe ô-tô, nhờ danh Ban Xây dựng Đảng, anh em tôi được nhờ xe Thành ủy Đà Nẵng vào Quảng Nam. Sau mấy ngày công tác ở đây lại được nhờ xe Quảng Nam đưa vào Quảng Ngãi. Cứ thế, qua Bình Định, Phú Yên. Ở Khánh Hòa, Bí thư Tỉnh ủy Hồng Vân nhường xe riêng đưa lên Đà Lạt, Lâm Đồng, các tỉnh Tây Nguyên. Thương anh em vất vả, không ít doanh nghiệp, cơ quan ngỏ ý tặng xe cho cơ quan, nhưng để giữ gìn, anh Đặng Minh Phương và anh Thuận Hữu từ chối. Sau này, được nhận xe cũ của tòa soạn Hà Nội, nhưng lại lắm chuyện buồn vui của những dặm đường dài. Nửa đêm xe hỏng trên đỉnh đèo, Lê Khai phải xuống suối moi đất sét để trát bình nước cho xe... Tôi và anh Thuận Hữu, Hải Đường đến giờ vẫn còn áy náy.
Là cơ quan của Trung ương Đảng, đường lối, chủ trương của Đảng phải được chuyển tải nhanh nhất đến nhân dân. Là tiếng nói của nhân dân, báo phải lắng nghe, tiếp nhận ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Ai làm việc ấy? Đó là đảng viên, tổ chức đảng và báo chí. Đảng lãnh đạo toàn bộ sự nghiệp cách mạng, nhưng một khi Đảng đã nắm được chính quyền, lãnh đạo toàn xã hội, thì toàn bộ vai trò, năng lực, uy tín của Đảng cầm quyền phải được thể hiện qua hoạt động của đội ngũ đảng viên và tổ chức đảng trong cơ quan, chính quyền, đoàn thể. Đó là tất cả các lĩnh vực để cán bộ, phóng viên Ban Xây dựng Đảng thể hiện ngòi bút xung kích của mình.
Những ngòi bút sắc sảo của Ban Xây dựng Đảng lại được thể hiện qua nhiều thể loại phong phú của báo chí, văn học nghệ thuật: xã luận, bình luận, chuyên luận, phản ánh, phóng sự, tuỳ bút, ảnh, cả thơ ca... Viết về xây dựng Đảng là viết về con người, nhân tố “tổng hòa các quan hệ xã hội”, viết về đội ngũ con người tiên phong; tổ chức đảng cũng là tổ chức của những người có vai trò nổi trội trong xã hội. Không thể nhân danh Đảng mà đứng trên, đứng ngoài dạy bảo, chỉ thị mà phải thấm đậm tình người, tính nhân văn sâu sắc. Không ràng buộc về thể loại, Ban Xây dựng Đảng còn có những chuyên mục dễ đi vào lòng người, phản ánh sự phong phú của thực tiễn đời sống xã hội. Tôi còn nhớ, có thời kỳ Ban Xây dựng Đảng nở rộ chuyên mục, tiểu phẩm: “Sinh hoạt tư tưởng”, “Chuyện đảng viên”, “Tiếng nói từ cơ sở”...
Phục vụ lãnh đạo chủ chốt, làm việc với người đứng đầu cấp ủy
Điều đặc biệt vinh dự và tự hào đối với cán bộ, phóng viên Ban Xây dựng Đảng Báo Nhân Dân là được phục vụ các đồng chí Tổng Bí thư của Đảng. Ngày còn ở Viện Mác - Lê-nin, tôi là cán bộ biệt phái làm việc ở Văn phòng Tổng Bí thư Lê Duẩn hơn 6 năm. Công việc chủ yếu là biên soạn “Thư vào Nam”, viết các bài tường thuật, phản ánh hoạt động của đồng chí Lê Duẩn trong và ngoài nước. Tất nhiên trước khi gửi TTXVN phát, báo đăng, các trợ lý Đống Ngạc, Đậu Ngọc Xuân, Nguyễn Đức Bình phải xem lại và chỉnh sửa.
Khi về Ban Xây dựng Đảng, nhiều lần tôi được đi theo các Tổng Bí thư Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười. Anh Đinh Thế Huynh thời kỳ ở Ban Xây dựng Đảng cũng từng đi phục vụ Tổng Bí thư Đỗ Mười. Anh Thanh Phong đi trọn thời gian đồng chí Lê Khả Phiêu làm Tổng Bí thư. Không ở Ban Xây dựng Đảng, nhưng được cử đi phục vụ Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh là anh Quang Tuấn từ Ban Kinh tế công nghiệp. Anh Thịnh Giang ở Ban Quản lý phóng viên thường trú, không ít lần thay cán bộ, phóng viên Ban Xây dựng Đảng phục vụ các Tổng Bí thư Đỗ Mười, Lê Khả Phiêu. Người có thời gian dài nhất phục vụ Tổng Bí thư là anh Bắc Văn, từ khi đồng chí Nguyễn Phú Trọng giữ cương vị cao nhất của Đảng đến ngày từ trần. Tiếp nối truyền thống Ban Xây dựng Đảng, nhưng là nữ duy nhất đảm nhiệm phóng viên tháp tùng Tổng Bí thư Tô Lâm là Hạnh Nguyên.
Nhiều người chưa từng qua công tác này có thể nghĩ, đi với Tổng Bí thư, chắc nhàn hạ, sung sướng lắm. Không phải thế. Vinh dự âm thầm mà trách nhiệm quá cao. Nơi ấy thật sự là một môi trường rèn luyện khắt khe. Nhanh nhẹn, kịp thời, đúng giờ giấc, kỷ luật phát ngôn, ép mình trong tổ chức. Rất nhiều trường hợp, khi các thành viên trong đoàn dự tiệc, nghỉ ngơi, mình phải tranh thủ viết tin, viết bài.
Khác với tôi (ngày ấy chưa có phóng viên truyền hình), thế hệ sau này phải chạy đua với thời điểm truyền hình lên sóng. Bài viết phải có chiều sâu, mang tầm chỉ đạo của Tổng Bí thư, gần gũi bạn đọc, tiếp nhận tâm tình, tiếng nói của người dân. Không được sao chép, dựa dẫm thế mạnh của phát thanh, truyền hình. Cái khó nhất của phóng viên Ban Xây dựng Đảng khi đi tháp tùng Tổng Bí thư, có lẽ là mỗi độ Tết đến, Xuân về. Số báo đặc biệt, bao giờ mở đầu cũng là bài phóng viên báo Đảng phỏng vấn Tổng Bí thư. Không phải tất cả, còn có sự trợ giúp của đội ngũ trợ lý, thư ký của Tổng Bí thư, nhưng nhiệm vụ này đòi hỏi phóng viên phải có chiều sâu am hiểu, thể hiện đúng tầm vóc tư tưởng, văn phong của Tổng Bí thư.
Với vị thế tờ báo lớn nhất của Đảng, cán bộ, phóng viên Ban Xây dựng Đảng còn thường xuyên được làm việc với người đứng đầu cấp ủy. Từ các ban, bộ, ngành, các đoàn thể đến các địa phương, người đứng đầu cấp ủy Đảng bao giờ cũng ưu tiên sắp xếp thời gian làm việc với cán bộ, phóng viên Ban Xây dựng Đảng. Người viết không thể trích nguyên văn các báo cáo, văn bản của ban ngành, địa phương mà phải có trình độ am hiểu lĩnh vực hoạt động của tổ chức, đảng viên ngành ấy, địa phương ấy. Ở Báo Nhân Dân, cán bộ, phóng viên viết về công tác đảng phải cảm ơn nhiều sự đồng hành, sẻ chia trách nhiệm của cán bộ, phóng viên các ban chuyên môn, phóng viên thường trú các địa phương trên cả nước. Ở vị thế đặc biệt của Báo Nhân Dân, Ban Xây dựng Đảng là một đơn vị được làng báo chí Đảng đánh giá cao trong các cuộc thi, cả tập thể và cá nhân.
Trưởng thành, đi lên từ Ban Xây dựng Đảng
Gần 21 năm công tác ở Báo Nhân Dân, cảm nhận trong tôi, là cán bộ, phóng viên Ban Xây dựng Đảng có nét hơi đặc biệt mà không một ai dám phô trương. Đó là sự cần mẫn, nghiêm túc trong nghề nghiệp. Mọi người sẽ nói, phóng viên Báo Nhân Dân ai chả thế. Đúng vậy. Nhưng ở vị trí Ban Xây dựng Đảng, “quan trên trông xuống, người ta trông vào”, đội ngũ này phải âm thầm phấn đấu, rèn luyện mình ghê lắm. Phải học hỏi nghiêm túc đường lối, chủ trương, ý thức tổ chức, kỷ luật, sự nêu gương phẩm chất đạo đức, đoàn kết, yêu thương nhau, nhường nhịn nhau.
Cái khó nhất của phóng viên Ban Xây dựng Đảng khi đi tháp tùng Tổng Bí thư, có lẽ là mỗi độ Tết đến, Xuân về. Số báo đặc biệt, bao giờ mở đầu cũng là bài phóng viên báo Đảng phỏng vấn Tổng Bí thư. Không phải tất cả, còn có sự trợ giúp của đội ngũ trợ lý, thư ký của Tổng Bí thư, nhưng nhiệm vụ này đòi hỏi phóng viên phải có chiều sâu am hiểu, thể hiện đúng tầm vóc tư tưởng, văn phong của Tổng Bí thư.
Tôi không quên được chuyến xe U-oát do anh Xuân Hiền lái, chở đầy phóng viên Ban Xây dựng Đảng: Đinh Thế Huynh, Phạm Văn Khánh, Hải Đường, Doãn Thanh Vân,... Xe đi qua các tỉnh, thành phố: Hà Nam (cũ), Ninh Bình, Nam Định (cũ), Thái Bình (cũ), Hải Phòng. Ở mỗi nơi, chúng tôi làm việc với Bí thư cấp ủy, sau bàn bạc chủ đề, phân công người ở lại đi cơ sở, nắm thực tiễn, gặp gỡ người dân để viết bài. Đi đông mà bài viết không giống nhau, mỗi người một cách. Từ Hải Phòng, đi ngược trở về, xe dừng lại thu quân. Cũng trên chuyến đi này, mỗi người một ý dàn dựng thành bài điếu văn tiễn biệt tôi khi ngày sau không còn trên cõi đời. Thẳng thắn, chân tình, có cả ưu và cũng nhiều khuyết điểm.
Anh em gia đình Ban Xây dựng Đảng là thế. Điều chúng tôi nhận được là sự công tâm trong đánh giá của tập thể Báo Nhân Dân, từ lãnh đạo đến những người làm báo. Người có bước phát triển nhanh và sau này giữ cương vị cao nhất là anh Đinh Thế Huynh. Từ phóng viên Ban Quốc tế, anh lên làm trợ lý cho Tổng Biên tập Hà Đăng. Rồi về Phó Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Trưởng Ban Thư ký - Biên tập, Ủy viên Ban Biên tập, Phó Tổng Biên tập, Ủy viên Trung ương Đảng - Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Ủy viên Bộ Chính trị - Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương và cao nhất là Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng.
Anh Thuận Hữu từ Trưởng cơ quan thường trú Đà Nẵng ra làm Trưởng Ban Xây dựng Đảng cũng đi lên tuần tự như anh Huynh, trở thành Ủy viên Trung ương Đảng - Tổng Biên tập của báo. Hải Đường sang làm Trưởng Ban Nhân Dân cuối tuần, vào Ủy viên Ban Biên tập. Phạm Văn Khánh, Trưởng Ban Tuyên truyền lý luận; Hồng Nghĩa, Phó Trưởng Ban Thư ký- Biên tập. Duy Hương, Trưởng phòng Xây dựng Đảng của Trung tâm Truyền hình Nhân Dân. Đinh Bá Đào sang cơ quan khác cũng giữ vai trò Tổng Biên tập tờ báo của một bộ.
Từ phóng viên, tự mình phấn đấu, rất nhiều đồng chí trở thành lãnh đạo Ban Xây dựng Đảng. Đó là các bậc đàn anh lão luyện và thế hệ trẻ sung sức vươn lên: Vũ Dũng, Như Đàm, Vũ Giang, Lê Chúc, Trần Quỳnh, Thanh Phong, Anh Bình, Phạm Đạo, Bắc Văn, Phương Quyên, Lê Mậu Lâm, Tiểu Phương, Hạnh Nguyên,... Tôi thật sự xúc động, tự hào khi viết về cái nôi đã rèn giũa, đào tạo mình khôn lớn, trưởng thành.
