Đại học Monash phát triển công cụ AI đối phó khủng hoảng vi nhựa toàn cầu

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Monash (Australia) đã phát triển một chương trình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến giúp phân tích vi nhựa một cách nhanh chóng và chính xác hơn, tạo ra bước ngoặt trong cuộc chiến chống ô nhiễm vi nhựa ở các tuyến đường thủy trọng yếu.
Vi nhựa (những mảnh nhựa siêu nhỏ) đã xâm nhập vào các hệ sinh thái môi trường, thậm chí là cơ thể con người.
Vi nhựa (những mảnh nhựa siêu nhỏ) đã xâm nhập vào các hệ sinh thái môi trường, thậm chí là cơ thể con người.

Theo các chuyên gia, hiện nay, ô nhiễm nhựa đang lan rộng trên toàn cầu; trong đó, vi nhựa (những mảnh nhựa siêu nhỏ) đã xâm nhập vào các hệ sinh thái môi trường, thậm chí là cơ thể con người. Thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa ra môi trường (0,28-0,73 triệu tấn thải ra biển), nhưng chỉ 27% trong số này được các cơ sở, doanh nghiệp tái chế, tận dụng.

Hệ quả là hệ sinh thái biển bị đe dọa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của hàng triệu người dân ven biển. Tuy mối quan ngại về vi nhựa ngày càng gia tăng, nhưng việc xác định quy mô và tác động thật sự của vấn đề này vẫn là một thách thức lớn đối với các nhà khoa học và nhà hoạch định chính sách.

Để giải quyết vấn đề này, các nhà nghiên cứu tại Đại học Monash đã phát triển một chương trình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến giúp phân tích vi nhựa một cách nhanh chóng và chính xác hơn. Dù nhận thức về vi nhựa ngày càng tăng, các nhà khoa học vẫn thiếu dữ liệu chi tiết về chủng loại cũng như con đường di chuyển của chúng trong môi trường. Công cụ AI mới này sử dụng thuật toán máy học tiên tiến để phân tích hàng nghìn mẫu vi nhựa chỉ trong vài giây - một công việc mà nếu thực hiện thủ công có thể mất nhiều tháng.

Việc xác định vi nhựa không đơn giản chỉ là quan sát qua kính hiển vi. Nhiều vật liệu tự nhiên như mảnh vỏ sò hoặc tảo có hình dạng tương tự vi nhựa, khiến việc phân loại trở nên khó khăn. Chương trình AI của Monash giải quyết vấn đề này bằng cách phân tích thành phần hóa học của mẫu vật thông qua phương pháp quang phổ hồng ngoại biến đổi Fourier (FTIR). Nhờ đó, các nhà khoa học có thể tìm ra điểm đặc trưng cho từng loại nhựa, từ đó xây dựng cơ sở dữ liệu vi nhựa toàn diện đầu tiên trên thế giới.

Tiến sĩ Frithjof Herb nghiên cứu về vi nhựa.

Tiến sĩ Frithjof Herb nghiên cứu về vi nhựa.

Dự án đột phá này do nghiên cứu sinh tiến sĩ Frithjof Herb dẫn đầu, dưới sự hướng dẫn của tiến sĩ Khay Fong từ Khoa Hóa học, Đại học Monash.

“Chúng tôi đang giải quyết một rào cản lớn trong cuộc chiến chống vi nhựa. Công cụ này giúp phân tích dữ liệu trên quy mô lớn, vẽ nên bức tranh rõ ràng hơn về nguồn gốc và điểm đến của vi nhựa”, Frithjof Herb chia sẻ.

Một ưu điểm quan trọng khác của công cụ AI này là khả năng thích ứng với sự thay đổi liên tục của nhựa. Herb giải thích: “Nhựa không ngừng biến đổi, cả về quy trình sản xuất lẫn cách phân hủy trong môi trường. Các phương pháp truyền thống khó theo kịp, nhưng AI của chúng tôi có thể nhanh chóng cập nhật dữ liệu mới”. Đặc biệt, chương trình này có thể chạy mượt mà trên các máy tính xách tay thông thường, giúp các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới dễ dàng tiếp cận và sử dụng.

Đối với Việt Nam và nhiều quốc gia đang phát triển khác, công nghệ này có thể tạo ra bước ngoặt trong cuộc chiến chống ô nhiễm vi nhựa ở các tuyến đường thủy trọng yếu. Khi tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh và nhận thức về ô nhiễm nhựa gia tăng, những nghiên cứu tiên tiến tương tự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ sinh thái. Việc ứng dụng AI vào giám sát môi trường sẽ giúp các nhà khoa học và nhà quản lý đưa ra những giải pháp hiệu quả hơn để ngăn chặn ô nhiễm vi nhựa ngay từ đầu.

Có thể bạn quan tâm

Dự báo khu vực vùng núi Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo mưa lớn ở khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa và cảnh báo lũ trên các sông khu vực Bắc Bộ

Đêm qua và sáng nay (29/6), khu vực Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 28/6 đến 8 giờ ngày 29/6 có nơi trên 100mm. Từ hôm nay đến ngày 30/6, trên các sông nhỏ, thượng nguồn các sông chính khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện một đợt lũ, biên độ lũ lên trên các sông từ 2-4m.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nghệ An nóng nhất cả nước hôm nay, gần 40 độ C

Hôm nay (28/6), nhiều tỉnh, thành phố tại Trung Bộ tiếp tục hứng chịu thời tiết nắng nóng gay gắt. Xã Con Cuông (tỉnh Nghệ An) ghi nhận mức nhiệt cao nhất cả nước, gần 40 độ C. Theo cơ quan khí tượng, nắng nóng diện rộng ở Trung Bộ có khả năng kết thúc từ ngày 1/7.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. (Ảnh:nhandan.vn)

Mưa dông trên diện rộng, cảnh báo nguy cơ lũ quét và áp thấp nhiệt đới trên biển đông

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to cục bộ kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở; Trung Bộ còn nắng nóng đầu tuần; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa do gió mùa Tây Nam. Trên Biển Đông có khả năng hình thành áp thấp nhiệt đới...

Từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo nắng nóng ở Trung Bộ tiếp diễn đến ngày 30/6

Dự báo hôm nay (27/6), khu vực từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 38 độ C; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến 45-50%.

Xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi hứng chịu liên tiếp nhiều trận động đất gần đây. (Ảnh: THANH TUẤN)

Đánh giá đúng rủi ro động đất để chủ động ứng phó

Các trận động đất có độ lớn từ 2,0 đến dưới 5,0 ở Việt Nam hầu như không gây rủi ro nhưng vẫn khiến người dân lo lắng. Theo các chuyên gia, cùng với việc cung cấp thông tin kịp thời, cần sớm xây dựng bản đồ phân vùng nguy hiểm và đánh giá rủi ro động đất để chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Dù lượng nước mưa từ thượng nguồn chảy về nhưng tại hồ Ba Bàu (xã Hàm Thạnh) vẫn dễ dàng nhìn thấy bãi cát lộ thiên. (Ảnh: THÀNH HẢI)

Bảo đảm an ninh nguồn nước trong mùa khô

Hồ thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong việc tích trữ nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. Theo quy hoạch, mỗi công trình được thiết kế công suất tích trữ nước riêng nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước cho từng khu vực.