Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đặt mục tiêu Đà Nẵng là một trong những địa phương trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tầm cỡ quốc tế.
Đột phá từ tư duy kiến tạo
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng Lê Thị Thục cho biết, thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thành phố Đà Nẵng có sự phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng, cơ bản đầy đủ các thành tố, có sự kết nối mạnh mẽ với hệ sinh thái trong nước và quốc tế.
“Điểm nhấn đặc biệt thời gian qua có thể nói là cơ chế, chính sách”, bà Lê Thị Thục nhấn mạnh. Thực tiễn thành phố Đà Nẵng thời gian qua cho thấy, chính sách là “công cụ quản trị” hữu hiệu để Nhà nước định vị và phát huy vai trò của mình trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Tại hội nghị tổng kết triển khai Đề án hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2022-2025 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, các ý kiến của cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo đều cho rằng, vốn không chỉ là “nguồn sống” mà còn là “nhiên liệu” cho động cơ phản lực nhằm giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (start-up) thoát khỏi phạm vi ý tưởng, vươn ra thị trường.
Song, trong bối cảnh việc huy động các nguồn lực xã hội cho hoạt động đổi mới sáng tạo còn hạn chế, cũng như thành phố chưa có nhiều tập đoàn công nghệ đầu tư, dẫn dắt các start-up, vai trò ươm tạo và thúc đẩy của Nhà nước càng trở nên cấp thiết, đặt ra yêu cầu không chỉ cung cấp "vốn mồi" mà còn phải kiến tạo "vốn thể chế".
Kết quả triển khai chính sách hỗ trợ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thời gian qua cho thấy, thành phố có cả một “ngân hàng” cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo bao gồm các chính sách từ Trung ương đến địa phương, qua đó dẫn dắt hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hình thành và phát triển với nhiều thành tố đa dạng được kết nối, hỗ trợ lẫn nhau.
Để tạo cú hích tài chính ban đầu và phát triển số lượng các dự án khởi nghiệp, Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng đã ban hành Nghị quyết số 328/2020/NQ-HĐND quy định nội dung và mức chi từ ngân sách nhà nước để thực hiện hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2025. Đến nay, Nghị quyết số 328/2020/NQ-HĐND đã hỗ trợ cho 32 lượt doanh nghiệp với tổng kinh phí hơn 6 tỷ đồng.
Giai đoạn 2021-2024, thông qua các chương trình hỗ trợ của thành phố và các chương trình ươm tạo, tăng tốc của các vườn ươm trên địa bàn thành phố, đã phát triển được 189 dự án khởi nghiệp sáng tạo và thành lập được 83 doanh nghiệp, trong đó đã có các doanh nghiệp phát triển mạnh, tăng trưởng nhanh, gọi được vốn hàng triệu USD như: Công ty Selly, Hekate, EM and AI, VOOC, FiveSS...
Đa số các sản phẩm của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được hỗ trợ thông qua các chương trình ươm tạo, chính sách hỗ trợ của thành phố đã bước đầu thương mại hóa được sản phẩm, tiếp cận thị trường.
Tuy nhiên, bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu với làn sóng khoa học, công nghệ không ngừng thay đổi đã tạo ra một “áp lực kép” lên vai trò của Nhà nước đối với sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng.
Một mặt, thành phố cần nền tảng pháp lý mới đủ rộng để hấp thụ các dự án khởi nghiệp sáng tạo và thu hút các dự án công nghệ quy mô lớn. Mặt khác, sự ra đời và phát triển sôi nổi của các doanh nghiệp công nghệ trong các lĩnh vực đột phá như: trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (Blockchain), công nghệ tài chính (Fintech)... đã chạm đến “ngưỡng” của các quy định trước đây, buộc chính quyền thành phố phải nhanh chóng kiến tạo không gian thể chế đặc thù để giải phóng tinh thần đổi mới sáng tạo của cộng đồng khởi nghiệp.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng Lê Thị Thục cho biết, bên cạnh việc triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách của Trung ương, thành phố Đà Nẵng (cũ) đã xây dựng và trình Quốc hội ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù để hỗ trợ phát triển khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Qua đó, Đà Nẵng đã triển khai hiệu quả 7 chính sách đặc thù theo Nghị quyết 136/2024/QH15 nhằm tạo môi trường pháp lý thông thoáng, thúc đẩy nhiều doanh nghiệp công nghệ lựa chọn Đà Nẵng làm nơi phát triển. “Với những chính sách trong thời gian qua, thành phố đã trực tiếp hỗ trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các thành tố trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển, vươn tầm quốc gia và quốc tế”, bà Lê Thị Thục chia sẻ.
Tiếp tục nhất quán tư duy và hành động
Thực tiễn Đà Nẵng cho thấy, để có được bước nhảy 130 bậc vươn lên vị trí thứ 766 trên bản đồ hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu StartupBlink, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng thời gian qua đã nỗ lực xây dựng mối liên kết: cơ quan nhà nước-viện nghiên cứu, trường đại học-tổ chức hỗ trợ-cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể liên quan, nhằm tạo ra sự cộng hưởng mạnh mẽ cho hệ sinh thái.
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã khắc họa một “mái nhà chung” của “ba nhà” gồm: Nhà nước, nhà trường và nhà doanh nghiệp. Tại đó, doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính; nhà khoa học là nhân tố then chốt và Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Hơn thế, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị còn gióng lên một “hồi chuông cảnh tỉnh” về việc nhận thức chưa đầy đủ và sâu sắc trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của nhiều cơ quan quản lý Nhà nước. Từ đó, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp nâng cao nhận thức, đột phá về đổi mới tư duy trong cán bộ, công chức các cấp, các ngành, nhằm loại bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, bảo đảm yêu cầu quản lý và khuyến khích đổi mới sáng tạo; đồng thời, phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, mối liên kết giữa các thành tố trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng không chỉ tiếp tục được khẳng định và cụ thể hóa, mà còn là cơ sở chính trị quan trọng để nâng tầm và củng cố vai trò dẫn dắt, thúc đẩy của Nhà nước bằng tư duy “quản trị đổi mới sáng tạo”.
Nhìn chung, thời gian qua, Đà Nẵng bên cạnh việc thể hiện nhiều điểm tích cực trong tư duy quản trị nhằm phát huy vai trò dẫn dắt của Nhà nước đối với hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nhưng vẫn có nơi, có lúc tư duy và hành động chưa đạt được sự nhất quán và đồng bộ cần thiết để triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ.
Chia sẻ tại hội nghị tổng kết vừa qua, Giám đốc Công ty cổ phần Avoca AI Nguyễn Nam Hải cho biết, các khó khăn của start-up đó là thiếu vốn, thiếu thị trường thử nghiệm và thiếu cố vấn (mentor). “Ngoài ra, còn có những vấn đề mà các start-up chia sẻ với tôi khi tiếp cận với chương trình hỗ trợ của thành phố đó là số tiền hỗ trợ còn hạn chế và thủ tục, thời gian giải ngân chưa nhanh”, ông Hải chia sẻ.
Để đạt được mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tầm cỡ quốc tế, thành phố Đà Nẵng tiếp tục đề ra các nhiệm vụ, giải pháp xây dựng, hoàn thiện cơ chế chính sách để tạo lập môi trường và hành lang pháp lý thuận lợi thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó chú trọng các chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu; nghiên cứu cơ chế để Quỹ Đầu tư phát triển thành phố ưu tiên đầu tư cho các dự án khởi nghiệp sáng tạo; nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước theo cơ chế đồng đầu tư với các Quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân, nghiên cứu hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm từ ngân sách nhà nước cho các dự án khởi nghiệp sáng tạo…
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng Lê Thị Thục cho biết: “Hiện nay, dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 136/2024/QH15 ngày 26/6/2024 của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng được thành phố nghiên cứu đề xuất mở rộng phạm vi cho hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hơn. Thí dụ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đang được đề xuất mở rộng trên cả địa bàn thành phố, nhằm thu hút các tập đoàn công nghệ, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong nước và quốc tế đến với Đà Nẵng. Thành phố sẽ tiếp tục triển khai có hiệu quả các chính sách hiện có, đồng thời hoàn thiện các cơ chế, chính sách theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.
