Tiên phong minh bạch hóa thông tin tuyển sinh
Theo công bố của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm nay, Sở lần đầu tiên áp dụng hình thức đăng ký dự tuyển trực tuyến trên diện rộng. Học sinh sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID để đăng nhập và khai báo thông tin trên Cổng tuyển sinh đầu cấp của thành phố, thay thế dần các thủ tục giấy tờ thủ công trước đây.
Bên cạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số, thành phố vẫn giữ tính linh hoạt trong tiếp cận, không bắt buộc 100% thí sinh đăng ký trực tuyến. Những trường hợp gặp khó khăn về điều kiện công nghệ vẫn có thể hoàn tất thủ tục trực tiếp tại trường, nhằm bảo đảm không học sinh nào bị “bỏ lại phía sau”.
Quy trình đăng ký được tổ chức theo hai giai đoạn rõ ràng: Giai đoạn thử nghiệm (4/4-6/4), học sinh làm quen hệ thống, toàn bộ dữ liệu sau đó được xóa. Giai đoạn chính thức (10/4-17/4), thí sinh chốt thông tin và nguyện vọng; sau 24 giờ ngày 17/4, hệ thống khóa và không cho phép điều chỉnh.
Về nguyên tắc tuyển sinh, mỗi học sinh được đăng ký tối đa ba nguyện vọng vào các trường Trung học phổ thông công lập không chuyên, theo thứ tự ưu tiên NV1, NV2, NV3.
Đặc biệt, sau giai đoạn 1 thử nghiệm, nhiều phụ huynh đã bày tỏ sự lo lắng. Chị Nguyễn Thị Minh Ngọc (Đội Cấn, Hà Nội) chia sẻ: “Khi nhìn bảng tỷ lệ chọi, dù đã chuẩn bị tâm lý, tôi vẫn bị choáng ngợp khi thấy con số thực tế. Tại khu vực Hà Đông nơi tôi muốn đăng ký thi cho con, càng nhìn… càng lo!”.
Trong bối cảnh tỷ lệ chọi vào các trường công lập rất cao, PGS, TS Trần Mai Phương, chuyên gia giáo dục nhận định: "Việc công bố tỷ lệ chọi là bước đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số, người dân có quyền được nắm bắt thông tin nhanh và chính xác. Điều quan trọng nhất vẫn nằm ở việc xác định đúng năng lực của học sinh. Bởi tỷ lệ chọi sau ngày thử nghiệm sẽ còn thay đổi nhiều, quan trọng nữa là sức bật trong học tập của các học sinh ở những tháng cuối cấp cũng cần được tính đến”.
Hướng đến công bằng trong tiếp cận giáo dục
Trong khi nhiều địa phương vẫn chọn tiếng Anh là môn thi thứ ba, tỉnh Tuyên Quang lựa chọn môn Khoa học-Tự nhiên. Ông Vũ Đình Hưng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang cho biết: “Quyết định này nhằm tiệm cận định hướng đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, nếu ngay từ bây giờ không đổi mới thì không thể chuẩn bị kịp nguồn nhân lực cho Nghị quyết của Bộ Chính trị !”.
Do đó, việc đưa tổ hợp này vào kỳ thi không chỉ là thay đổi kỹ thuật, mà còn mang tính định hướng, khuyến khích học sinh phát triển tư duy tích hợp, thay vì học lệch từng môn riêng lẻ.
Tuy nhiên, với đặc thù một tỉnh trung du miền núi, bài toán đặt ra là bảo đảm công bằng trong tiếp cận kiến thức. Ông Hưng cũng khẳng định, bên cạnh việc đổi mới Sở cũng đã triển khai nhiều giải pháp như: tập huấn giáo viên theo cấu trúc đề mới; xây dựng ngân hàng đề tham khảo, đồng thời tăng cường hỗ trợ học sinh vùng sâu, vùng xa.
Theo báo cáo từ địa phương, các trường Trung học cơ sở được yêu cầu không dạy vượt chương trình, bảo đảm nội dung ôn tập bám sát sách giáo khoa, tránh tạo thêm áp lực học thêm. Thực tế ghi nhận, phụ huynh ban đầu có tâm lý lo lắng trước môn thi mới, nhưng dần ổn định khi Sở công bố cấu trúc đề minh bạch, ông Vũ Đình Hưng cho biết thêm.
Áp lực kép sau sáp nhập
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, kỳ thi vào lớp 10 năm nay diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi hệ thống giáo dục chịu tác động từ việc điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, số lượng thí sinh tiếp tục duy trì ở mức cao, trong khi áp lực vào trường công lập vẫn lớn.
Việc tổ chức kỳ thi trên quy mô rộng hơn đòi hỏi Sở phải điều phối điểm thi hợp lý, bảo đảm an toàn, công bằng cũng như giảm áp lực di chuyển cho thí sinh.
Sở cho biết, đã tăng cường ứng dụng công nghệ trong đăng ký nguyện vọng và quản lý dữ liệu, đồng thời đẩy mạnh truyền thông về phân luồng sau Trung học cơ sở nhằm giảm áp lực vào hệ công lập.
Ngay từ đầu năm học, thành phố đã tổ chức hàng loạt chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp quy mô lớn, phối hợp giữa nhà trường, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp, giúp học sinh lớp 9 tiếp cận thông tin nghề nghiệp một cách trực quan, thực tế. Một điểm đáng chú ý là việc phát hành “Cẩm nang phân luồng hướng nghiệp sau Trung học cơ sở”, với các thông tin về Kỳ thi vào lớp 10; các hướng học khác ngoài Trung học phổ thông; Tư vấn chọn nghề, chọn lộ trình học phù hợp năng lực. Ấn phẩm này được xem như công cụ truyền thông trực tiếp tới phụ huynh, góp phần thay đổi tâm lý “bằng mọi giá phải vào công lập”.
Từ thực tiễn triển khai tại các địa phương, có thể thấy tầm quan trọng của việc tái cấu trúc hệ thống giáo dục. Cuộc đua vào trường công lập sẽ chỉ giảm nhiệt khi cơ hội lựa chọn được mở rộng và gắn với hướng nghiệp. Như vậy, kỳ thi kỳ thi trung học phổ thông mới có thể trở về đúng vai trò như một bước chuyển tiếp, thay vì một “cuộc đua” nhiều áp lực như hiện nay ■
Theo số liệu tổng hợp từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, năm học 2025-2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp Trung học cơ sở, tăng 20.000 thí sinh so năm ngoái. Chỉ tiêu trường công lập là 88.000, tính cả Trung học phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường nghề.
