Cùng đi tảo mộ

Với đồng bào dân tộc Tày, Nùng ở vùng cao Bắc Kạn thì ngày 3/3 âm lịch được xem là ngày Tết lớn, là ngày anh em, họ hàng có dịp quây quần và họp mặt.
Tảo mộ ở huyện Chợ Đồn vào ngày 3 tháng 3 âm lịch. Ảnh: HƯƠNG LIỄU
Tảo mộ ở huyện Chợ Đồn vào ngày 3 tháng 3 âm lịch. Ảnh: HƯƠNG LIỄU

Nét độc đáo này vốn là “căn cước văn hóa” của đồng bào Tày, Nùng, giờ đây đã được giao thoa, lan tỏa sang cả đồng bào dân tộc Kinh sinh sống nhiều năm ở vùng cao.

Tết Thanh minh của người Tày, Nùng Bắc Kạn còn gọi là Tết “bươn slam, so slam” (tức mồng 3 tháng 3 âm lịch). Cứ vào dịp đầu tháng ba âm lịch hằng năm, người dân Bắc Kạn lại rộn ràng sắm sửa mâm cỗ, vàng hương... để tổ chức Tết Thanh minh.

Anh Đặng Văn Bắc, quê ở Bắc Giang. Quá trình công tác trong quân đội, gắn bó với miền núi Bắc Kạn, anh bén duyên, nên vợ nên chồng với một cô y tá người dân tộc Tày. Từ chỗ lạ lẫm, ngày bươn slam, so slam đã trở thành điều quen thuộc, không thể thiếu đối với anh. Theo anh, tưởng nhớ đến ông, bà tổ tiên là văn hóa truyền thống của cả dân tộc. Nhiều năm qua đã chuyển công tác về Hà Nội rồi Hòa Bình, xa Bắc Kạn rất nhiều nhưng dù bận bịu, xa xôi, anh Bắc vẫn gần như không bao giờ vắng mặt ở gia đình bên ngoại tại Bắc Kạn trong ngày mồng 3 tháng 3 âm lịch.

Với những ai chưa từng chứng kiến, khi bắt gặp quang cảnh ở miền núi Bắc Kạn vào ngày mồng 3 tháng 3 có thể sẽ rất bất ngờ. Từ ngày và đêm hôm trước, anh, em, con cháu đã tề tựu đông đủ, thường là ở gia đình người có uy tín, thứ bậc cao nhất trong dòng họ. Cả gia đình quây quần chuẩn bị đồ lễ cho hôm sau lên mộ thắp hương. Thanh niên, trai tráng thì chuẩn bị cuốc, xẻng, dao để hôm sau dọn dẹp mộ phần cho những người đã khuất.

Ngay từ sáng sớm, khi sương chưa tan, từng đoàn người đã kéo nhau lên những sườn đồi, chân núi, nơi quy tụ, chôn cất những người đã khuất trong dòng họ. Sau phần nghi lễ, thanh niên, trai tráng sẽ bắt tay phát cây, dọn cỏ chung quanh mộ. Những lễ vật chuẩn bị từ hôm trước được bày ra trước từng phần mộ. Sau khi thắp hương xong, những người già cả sẽ cẩn thận đưa những cháu nhỏ trong dòng họ đến trước từng ngôi mộ để giới thiệu, nhắc nhở về tổ tiên. Sau đó, toàn thể gia đình sẽ về tập trung ăn Tết tại một gia đình trong họ.

Gia đình cụ Phạm Long, quê gốc ở Hải Dương. Từ những năm 1960 của thế kỷ trước, gia đình cụ lên lập vùng kinh tế mới ở Bắc Kạn. Dần dà, giao thoa văn hóa, bên cạnh gìn giữ, trung thành với nét văn hóa truyền thống của người xứ Đông, gia đình cụ Long cũng hưởng ứng ngày Tết mồng 3 tháng 3 âm lịch. Cứ đến ngày, con cháu trong nhà dù ở xa cũng tề tựu để dọn dẹp, sửa sang phần mộ và dâng lễ cho ông bà tổ tiên. Cho đến nay, phần lớn đồng bào dân tộc Kinh sinh sống ở Bắc Kạn cũng đi tảo mộ vào ngày mồng 3 tháng 3 âm lịch. Điều này đã dần trở thành một nét văn hóa quen thuộc. Hình ảnh các gia đình quây quần bên phần mộ tổ tiên trong tết Thanh minh ở Bắc Kạn đã tạo nên nét đẹp văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc vẫn đang được các thế hệ giữ gìn và phát huy.

Có thể bạn quan tâm

Giới thiệu về triển lãm “Bản thể giấy”.

“Bản thể giấy” giàu có thêm từ bản thể nghệ sĩ

Là phương tiện, giấy vàng son, giấy trầm sâu, giấy mịn màng qua tạo hình từ bàn tay họa sĩ. Thăm triển lãm “Bản thể giấy” đang mở tại B&C Maison d’Art, số 8 ngõ Thi Sách, phố Thi Sách (Hà Nội), người xem thấy được nhiều hơn từ cảm nhận chất liệu. Cũng như bỏ qua chính chất liệu để khám phá thế giới nghĩ của những tâm hồn đẹp.

Còn có một Huy Du của âm nhạc thời bình

Còn có một Huy Du của âm nhạc thời bình

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh và chương trình nghệ thuật tưởng nhớ, tôn vinh nhạc sĩ Huy Du (1926-2026), PGS, TS Nguyễn Huy Phương,  con trai nhạc sĩ Huy Du, hiện là Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, chia sẻ về những giá trị được lưu giữ trong di sản âm nhạc của cha ông. Cũng như câu chuyện đưa đến gần hơn với công chúng hôm nay giá trị của tác phẩm nhạc sĩ Huy Du với những “Đường chúng ta đi”, “Nổi lửa lên em”, “Tình em”, “Anh vẫn hành quân”, “Trên đỉnh Trường Sơn ta hát”…

Đoàn nhà văn Việt Nam làm việc với Hội Nhà văn Trung Quốc.

Qua trang văn, độc giả quốc tế hiểu hơn về tinh thần Việt

Tháng 8/2026, tác phẩm “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được dịch giả Nguyễn Lệ Chi giới thiệu thành công tới nhà xuất bản ở Trung Quốc. Đây là tác phẩm đầu tiên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh bước chân vào thị trường Hoa ngữ, kể từ sau các ấn bản dịch bằng tiếng Anh, Hàn, Thái, Nhật.

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Truyện đồng thoại “Bọ ngựa hiệp sĩ một tay” (NXB Hà Nội, Nhã Nam phát hành tháng 9/2026) của nhà văn Uông Triều là một truyện dài trong một chuỗi các truyện đồng thoại của anh viết về xóm Hồ. Tiếp nối những câu chuyện thú vị từ “Vua ngan xóm hồ” (tác phẩm đã nhận giải thưởng Khát vọng Dế mèn lần 4, NXB Kim Đồng phát hành) lần này, độc giả lại tiếp tục được thưởng thức những mẩu chuyện ngộ nghĩnh, vui nhộn nơi xóm Hồ bé nhỏ thông qua một nhân vật ấn tượng khác: “Bọ ngựa - Hiệp sĩ một tay”.

Tác phẩm “Mắt cửa”, màu nước của họa sĩ Phan Anh Thư.

Hoài phố cảm tác

Sau thời gian lưu trú trong tháng 5 vừa qua để cảm nghiệm sâu sắc hơn nữa về vùng đất và con người Hội An (Đà Nẵng), bốn họa sĩ trẻ đang được chú ý của mỹ thuật đương đại Việt Nam đến từ Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh đã đưa hơn 20 tác phẩm màu nước, lụa và sơn dầu trở lại Hội An trong đợt 1 của triển lãm “Hoài phố cảm tác”. Sự kiện diễn ra từ ngày 11 đến 30/9. Đợt 2 của triển lãm sẽ tiếp nối từ ngày 9/10 đến 8/11, tại TP Hồ Chí Minh.

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Sự kiện đáng kể cần điểm lại đầu tiên ở Thủ đô, trước Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội một ngày, và cùng kéo dài đến hết ngày chủ nhật vừa qua (từ 1 đến 4/10) là Hội sách Hà Nội lần thứ XI với chủ đề “Sách mở tri thức - Công nghệ dẫn tương lai”.

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Văn hóa xây dựng lòng tin trong biến động

Văn hóa xây dựng lòng tin trong biến động

Diễn ra từ ngày 1 đến 4/10, quy tụ đại diện từ 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai không chỉ mang đến những hoạt động giao lưu nghệ thuật, ẩm thực và di sản đặc sắc, mà còn khẳng định vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong thúc đẩy đối thoại văn hóa, tăng cường hiểu biết và kết nối giữa các dân tộc.

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Xây dựng các tòa nhà phá vỡ kỷ lục trước đó về độ cao đang có dấu hiệu trở thành trào lưu tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều đô thị hiện đại thật sự cần là những khối bê-tông đồ sộ, hay những không gian bền vững và lấy nhu cầu của con người làm gốc?

Phở Ngô Sapa. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bữa ăn sáng và lời nói thầm

Chuyến công tác vùng cao hôm ấy cực kỳ thuận lợi, chúng tôi xuất hành trở về Hà Nội sớm hơn dự kiến. Xe khởi hành khi đất và người Lào Cai còn chưa thức giấc. Miền đất vùng biên xa xôi còn ẩn mình trong bóng tối cứ lùi xa dần theo từng vòng quay của bánh xe.

Thế hệ trẻ tham gia sản xuất phim hoạt hình.

Cơ hội nào để hoạt hình Việt Nam vươn tầm quốc tế?

Trong bức tranh sôi động của công nghiệp sáng tạo toàn cầu, lĩnh vực hoạt hình đang ngày càng khẳng định vị thế về giá trị kinh tế, văn hóa và sức ảnh hưởng sâu rộng. Với hoạt hình Việt Nam, những chuyển động tích cực trong thời gian gần đây mang lại tín hiệu khả quan và cơ hội phát triển. Tuy nhiên, để thúc đẩy tiềm năng trở thành lợi thế văn hóa, năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng ngành công nghiệp hoạt hình đúng nghĩa, cần nhận diện, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn.

Phim hoạt hình của nhiều nước Đông Nam Á được giới thiệu sinh động tại Liên hoan phim Annecy, Pháp.

Từ Annecy đến hướng đi mở cho hoạt hình Việt

Bên cạnh câu chuyện về tác phẩm xuất sắc, giải thưởng danh giá, hoạt động giao lưu chia sẻ…, bài học về khả năng liên tục tạo ra những ý tưởng, cơ hội mới là hướng đi mà hoạt hình Việt Nam cần bắt nhịp trong hành trình hội nhập quốc tế. Điều này có thể nhận ra qua Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy (Pháp). Năm nay, sự kiện quy tụ hơn 19 nghìn nhà làm phim, nhà sản xuất, nhà đầu tư, trường đào tạo và doanh nghiệp sáng tạo từ 120 quốc gia.

Khán giả khắp nơi trên thế giới đổ về cùng thưởng thức các tác phẩm mới ở Annecy, Pháp.

Mặc áo bản sắc để bước ra thế giới

Khi nhắc đến hoạt hình Việt Nam, yếu tố khiến nhiều đối tác quốc tế quan tâm chính là bản sắc văn hóa. Giữa hàng nghìn dự án từ khắp thế giới, lợi thế cạnh tranh không còn dừng lại ở khả năng sản xuất, làm chủ công nghệ, mà là nhận diện về bản sắc giữa bản đồ hoạt hình toàn cầu. Với kho tàng lịch sử, truyền thuyết, văn học dân gian, đời sống đương đại giàu sắc màu, Việt Nam đang sở hữu nguồn chất liệu sáng tạo dồi dào để hình thành những tác phẩm mang dấu ấn riêng. Điều quan trọng làm thế nào để chuyển hóa những giá trị văn hóa ấy thành các tác phẩm có sức sống nghệ thuật và thuyết phục được khán giả toàn cầu.

Mưu sinh trên sông. Ảnh: SONG ANH

Người cửa sông

“Mới đó mà đã hơn 17 năm rồi...”, anh Lê Văn Thức mở đầu câu chuyện bằng một tiếng thở dài, nhưng ánh mắt lại lấp lánh sự bình yên của một người đã đi qua giông bão.

Bên trong phong cảnh

Bên trong phong cảnh

Sóng Mây Gallery.S, Hà Nội đang giới thiệu 100 đơn vị tác phẩm tranh chì và điêu khắc gỗ kích thước trung bình và nhỏ của nghệ sĩ điêu khắc nổi tiếng người Nhật Mukai Katsumi (sinh năm 1946).

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Nguyễn Chu Nhạc là giọng thơ bền bỉ, lặng lẽ mà ám ảnh. Sinh năm 1957 tại Hà Nội, nguyên quán Hưng Yên, ông đã đi qua nhiều thăng trầm của đời sống để chưng cất thành thơ một chất giọng trầm tĩnh, hoài niệm và giàu suy tưởng. Tập thơ “Giờ thương lại những ngày xưa”, NXB Hội Nhà văn ấn hành, tiếp tục cho thấy một Nguyễn Chu Nhạc nhất quán trong cảm thức thời gian, đồng thời mở ra những rung động tinh tế về ký ức và thân phận.

Mùa truyện, mùa văn hóa

Mùa truyện, mùa văn hóa

Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ ba tại Việt Nam do NXB Kim Đồng; Viện Pháp tại Việt Nam và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức đã phát động từ 4/4 và sẽ hết hạn nhận tác phẩm dự thi vào ngày 31/10.

Các em nhỏ hát bài ca "Chiếc đèn ông sao" trong căn phòng của gia đình tác giả.

70 năm, từ một chiếc đèn ông sao

Chúng tôi đến thăm nhạc sĩ Phạm Tuyên vào một ngày mùa thu đẹp, sau gần một tuần Hà Nội ngập lụt. Và Tết Trung thu kề cận. Tiếng đàn piano hòa cùng tiếng guitar và giai điệu quen thuộc vang lên trong căn phòng âm nhạc của gia đình nhạc sĩ Phạm Tuyên. “Chiếc đèn ông sao, sao năm cánh tươi màu/Cán đây rất dài cán cao quá đầu/Em cầm đèn sao em hát vang vang/Đèn sao tươi màu của đêm rằm liên hoan…”. Bài hát này năm nay vừa tròn 70 tuổi.