Ngày 24/3, Tổ soạn thảo và nhóm biên tập xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số tổ chức họp xin ý kiến các chuyên gia về các nội dung của nghị định quan trọng này.
Cục trưởng Dân số (Bộ Y tế) Lê Thanh Dũng cho biết: Đây là giai đoạn “nước rút” để sớm hoàn thiện dự thảo Nghị định trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, trên tinh thần Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cùng thời điểm với Luật Dân số có hiệu lực thi hành. Toàn bộ dự thảo Nghị định đã được xin ý kiến các chuyên gia, các bộ, ngành liên quan và đăng tải đầy đủ trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Y tế để lấy ý kiến rộng rãi của các tổ chức, cá nhân; đăng tải bản tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý của các đối tượng chịu sự tác động các cơ quan thông tin đại chúng...
Ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Dân số số 113/2025/QH15 nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về công tác dân số trong tình hình mới, nhất là tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới; bảo đảm chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển; giải quyết toàn diện các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số, thích ứng với già hóa dân số…
Luật quy định một số nội dung mang tính nguyên tắc và giao Chính phủ quy định chi tiết một số điều nhằm bảo đảm tính khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện. Vì vậy, việc ban hành Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số là yêu cầu cấp thiết nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật, bảo đảm các quy định của Luật được triển khai đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, kịp thời và hiệu quả trên phạm vi cả nước.
Những năm qua, công tác dân số Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng nhưng thực tiễn cũng đang đặt ra những thách thức gay gắt, đòi hỏi phải có các quy định chi tiết để giải quyết triệt để các vấn đề tồn đọng như: xu hướng mức sinh giảm thấp đang diễn ra mạnh mẽ và khó đảo ngược tại nhiều địa phương; mức sinh thấp kéo dài sẽ tác động trực tiếp, sâu sắc tới quy mô, cơ cấu dân số và để lại nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, gia tăng các dòng di cư; tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là thách thức; tốc độ già hóa dân số nhanh, đặt ra áp lực cực lớn lên hệ thống an sinh xã hội và thị trường lao động...
Do đó, việc xây dựng và ban hành Nghị định nhằm cụ thể hóa đầy đủ, kịp thời các nội dung được giao trong Luật Dân số số 113/2025/QH15, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện công tác dân số. Thiết lập cơ sở pháp lý cho việc triển khai các biện pháp điều chỉnh mức sinh phù hợp với từng địa bàn; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; củng cố, kiện toàn đội ngũ cộng tác viên dân số.
Ngoài quy định chi tiết các khoản, điều của Luật Dân số, Nghị định cũng sẽ quy định một số biện pháp, tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng; kinh phí hỗ trợ tài chính khi sinh con, kinh phí chăm sóc người cao tuổi tại nhà, tại cộng đồng; trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong công tác dân số... Nghị định quy định cụ thể mức hỗ trợ tài chính khi sinh con; mức hỗ trợ tài chính khi tham gia sàng lọc trước sinh; mức hỗ trợ tài chính khi tham gia sàng lọc sơ sinh; mức hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với các đối tượng...
Dự thảo Nghị định cũng đưa ra hướng dẫn câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng (tương tự như mô hình các câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau hiện đã được xây dựng trong nhiều năm qua) nhằm hiện thực hóa mục tiêu 80% xã/phường có mô hình này vào năm 2030. Việc này giúp nâng cao năng lực quản lý bệnh không lây nhiễm, hỗ trợ y tế, và phát huy vai trò người cao tuổi...
