Đặc biệt, trong số Top 10 tác phẩm, có 4 tác giả là thiếu nhi.
Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) sáng lập và tổ chức thường niên từ năm 2020 nhằm trao cho các sáng tác, trình diễn nghệ thuật xuất sắc “của thiếu nhi” (thiếu nhi là chủ thể sáng tạo) hoặc “vì thiếu nhi” (thiếu nhi là đối tượng phục vụ), bao gồm Giải thưởng Lớn mang tên Hiệp sĩ Dế Mèn (Cricket Knight) và một số giải đồng hạng mang tên Khát vọng Dế Mèn (Cricket Desire).
Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, ngay từ khi ra đời, đã đặt mục tiêu bao quát rộng rãi các lĩnh vực sáng tạo, từ văn học, nghệ thuật đến giải trí; từ các hình thức xuất bản truyền thống đến những nền tảng số đương đại. Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, bước vào mùa giải thứ 7 (năm 2026), Ban tổ chức quyết định nâng tầm Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn với nhiều đổi mới quan trọng.
Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và tôn vinh các sáng tạo “của thiếu nhi” và “vì thiếu nhi”, Giải thưởng hướng tới mục tiêu dài hạn: Góp phần kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật dành cho thiếu nhi Việt Nam trong kỷ nguyên số; triển khai các giải pháp thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển hóa những tác phẩm đoạt giải giàu tiềm năng thành các sản phẩm văn hóa có sức lan tỏa rộng rãi, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam. Đồng thời Giải thưởng tiếp tục thúc đẩy văn hóa đọc, xây dựng văn hóa đọc từ gốc trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thiếu nhi, thế hệ tương lai của đất nước.
Trải qua 6 mùa giải đã có 4 giải Hiệp sĩ Dế Mèn lần lượt được trao cho nhà văn Nguyễn Nhật Ánh (2020), Trần Đức Tiến (2023), Lý Lan (2024) và nhạc sĩ Phạm Tuyên (2025) cùng 27 giải Khát vọng Dế Mèn, 4 Tặng thưởng được trao cho các văn nghệ sĩ trong và ngoài nước, trong đó có 8 tác giả là thiếu nhi.
Mùa giải thứ 7 năm 2026 được khởi động từ 26/3/2026, đã xem xét, thẩm định 146 tác phẩm thiếu nhi tiêu biểu được sáng tác, hoàn thiện trong khoảng thời gian trong năm 2025-2026.
Các tác phẩm do các tác giả trực tiếp gửi dự thi, hoặc do đề cử của lực lượng cộng tác viên thân thiết của báo Thể thao và Văn hóa - những nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ, các đơn vị xuất bản, những người yêu mến nghệ thuật thiếu nhi và luôn theo dõi sát sao những sáng tác mới nhất.
Từ những tác phẩm này, qua 2 vòng chấm, bộ phận thường trực của Hội đồng giám khảo đã chọn ra Top 10 tác phẩm xuất sắc nhất lọt vào chung khảo.
Top 10 năm nay cho thấy sự mở rộng đáng kể về biên độ sáng tạo khi xuất hiện đồng thời nhiều loại hình khác nhau như văn xuôi, thơ, hội họa, truyện tranh, nhạc kịch, điện ảnh, hoạt hình và mô hình sáng tạo đa nền tảng. Nổi bật có thể kể tới, nhạc kịch “Phép màu của Kurt” (do Học viện nghệ thuật STARLAB sản xuất) hay series hoạt hình “Wolfoo” (phim nhiều tập và chiếu rạp) và hệ sinh thái sáng tạo (do Sconnect Việt Nam sản xuất và phát triển). Những tác phẩm này cho thấy giải thưởng đang ngày càng quan tâm tới những lĩnh vực có tiềm năng trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa thực thụ.
Một điểm nổi bật khác của Top 10 mùa giải năm nay là sự xuất hiện đông đảo của các tác giả nhí so với các mùa giải trước. Năm nay có tới 4 tác giả nhí góp mặt trong Top 10 gồm Vũ Ngọc Diệp (11 tuổi), Nguyễn Minh Quân (11 tuổi), Lê Nhã Uyên (10 tuổi) và Nguyễn Đăng Hải Nam (16 tuổi).
Bên cạnh đó, Top 10 cũng ghi nhận sự xuất hiện của nhiều cây bút đầy khát vọng sáng tạo cho thiếu nhi như Nguyễn Thị Như Hiền hay Lê Anh Vinh, cho thấy đời sống sáng tác dành cho thiếu nhi đang có thêm những lực lượng mới giàu tiềm năng. Cùng với những gương mặt mới, mùa giải năm nay tiếp tục có sự hiện diện của những tên tuổi đã ghi dấu ấn trong đời sống văn học và nghệ thuật thiếu nhi như Nguyễn Ngọc Thuần hay Tạ Huy Long.
DANH SÁCH TOP 10 CHUNG KHẢO GIẢI DẾ MÈN LẦN THỨ 7 - 2026
1. 100 cái chân (truyện của Nguyễn Ngọc Thuần, Nhà xuất bản Trẻ)
2. Bà nội kỳ lạ nhứt thế gian (bản thảo truyện dài của Nguyễn Thị Như Hiền)
3. Bác sách bụng to (bản thảo tập thơ của Vũ Ngọc Diệp, 11 tuổi)
4. Bộ tranh Tiếng nói đại dương của họa sĩ nhí Nguyễn Minh Quân (11 tuổi)
5. Bộ tranh Việt Nam qua nét vẽ của Hải Nam của họa sĩ nhí Nguyễn Đăng Hải Nam (16 tuổi)
6. Chú robot tưởng mình là người (truyện của Lê Anh Vinh, Nhà xuất bản Kim Đồng)
7. Những câu chuyện về công tử mơ mộng cùng chùm tác phẩm về chú mèo (bản thảo tranh truyện của Lê Nhã Uyên, 10 tuổi)
8. Phép màu của Kurt (nhạc kịch do Học viện nghệ thuật STARLAB sản xuất)
9. Series hoạt hình Wolfoo và hệ sinh thái sáng tạo (do Sconnect Việt Nam sản xuất và phát triển)
10. Yersin - Khúc hát cá ông (truyện tranh của Tạ Huy Long, Nhà xuất bản Kim Đồng)
Từ Top 10 tác phẩm xuất sắc, Hội đồng giám khảo do nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng, sẽ bắt đầu quy trình chấm chung khảo để chọn ra các giải thưởng của mùa giải năm nay.
Lễ trao giải sẽ diễn ra vào ngày 22/5 tới tại Hà Nội.
