Công bằng từ lớp học đầu đời

Ngày khai giảng mở ra năm học mới, mang theo kỳ vọng về những chuyển biến thực chất trong giáo dục. Với trẻ mầm non, hành trình đến lớp bắt đầu từ những điều rất nhỏ: Bữa ăn đầu tiên xa gia đình, lời nói được cô lắng nghe, niềm vui khi chơi cùng bạn.

Giờ hoạt động vừa học, vừa chơi của học sinh Trường mầm non 2 Tháng 9, thành phố Cần Thơ. (Ảnh: PHÚC KHANG)
Giờ hoạt động vừa học, vừa chơi của học sinh Trường mầm non 2 Tháng 9, thành phố Cần Thơ. (Ảnh: PHÚC KHANG)

Năm học 2026-2027, giáo dục mầm non đứng trước những chuyển động lớn, cùng hướng tới một yêu cầu căn bản là dù ở đâu trẻ cũng đều được đón nhận, chăm sóc và có cơ hội phát triển tốt hơn ngay từ lớp học đầu đời.

Một khởi đầu sớm hơn, tốt hơn

Tấm biển trước cổng trường mang tên mới, nhưng bên trong, nhiều trẻ vẫn bước vào lớp học quen, gặp lại cô giáo và bạn bè. Sau khi Tân Hội A và Tân Hội B hợp nhất thành Trường mầm non Tân Hội (xã Ô Diên, Hà Nội), sự tiếp nối ấy giúp những thay đổi về tổ chức diễn ra nhẹ nhàng hơn với các em.

Với trẻ ba tuổi, cô giáo Nguyễn Thị Thủy cho rằng, ngày đầu đến trường là một thay đổi lớn khi trẻ rời vòng tay người thân, làm quen với không gian, người chăm sóc và nhịp sinh hoạt mới. Trẻ ngừng khóc, ngồi yên chưa có nghĩa đã thích nghi. Giáo viên cần nhận ra nỗi sợ, thói quen ăn ngủ, cách giao tiếp và nhịp làm quen của từng em. Từ những điều nhỏ ấy, lớp học mới dần trở thành nơi trẻ cảm thấy an toàn.

truong-mam-non-tan-hoi-xa-o-dien-ha-noi-to-chuc-kham-suc-khoe-dau-nam-cho-tre.jpg
Trường Mầm non Tân Hội, xã Ô Diên, Hà Nội, tổ chức khám sức khỏe đầu năm cho trẻ.

Từ Tân Hội, câu chuyện mở ra một chuyển động lớn của giáo dục mầm non trong năm học này là việc triển khai phổ cập cho trẻ từ 3-5 tuổi. Khi các em được đến lớp sớm hơn, trách nhiệm của hệ thống giáo dục cũng bắt đầu sớm hơn, từ việc chuẩn bị trường lớp, đội ngũ giáo viên đến chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và phát hiện những nhu cầu cần được hỗ trợ của từng em.

Năm học trước, tỷ lệ huy động trẻ mẫu giáo 3-5 tuổi trên cả nước đạt 95,4%; riêng nhóm 3-4 tuổi đạt 90,77%, tương ứng hơn 2,3 triệu trẻ. Cả 34 tỉnh, thành phố đã đăng ký hoàn thành phổ cập vào năm 2030; 12 địa phương dự kiến về đích trước năm 2028. Cùng việc đưa thêm trẻ đến lớp, bài toán về đội ngũ giáo viên, trường lớp và các điều kiện chăm sóc, giáo dục cũng phải được chuẩn bị tương ứng.

Nghị quyết số 218/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 277/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã xác lập nền tảng, lộ trình phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi trên phạm vi cả nước. Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, mở rộng phổ cập phải đi cùng nâng cao chất lượng và bảo đảm cơ hội đến trường cho mọi trẻ em. Một năm được học sớm hơn cũng là thêm thời gian để trẻ được chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, phát triển ngôn ngữ, học cách giao tiếp và chuẩn bị tâm thế trước khi vào lớp 1.

mot-gio-hoc-cua-tre-tai-truong-mam-non-tan-hoi.jpg
Một giờ học của trẻ tại Trường Mầm non Tân Hội.

Nhưng có một chỗ học mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng là trẻ có thể học và lớn lên ở chỗ ấy ra sao. Năm học vừa qua, tỉnh Ninh Bình có 399 trong tổng số 442 trẻ khuyết tật được ghi nhận học hòa nhập. Với 43 em còn lại, tình hình học tập cụ thể vẫn cần được tiếp tục xác định. Bởi ngay cả khi đã có một chỗ trong lớp, mỗi em vẫn có thể cần thêm những điều kiện khác nhau về sức khỏe, khả năng giao tiếp hay hoàn cảnh gia đình để việc đến trường thật sự trở thành cơ hội học tập.

Tại Trường mầm non Tân Lập (Đắk Lắk), cô Hiệu trưởng Trần Thị Duyên cho biết, khoảng 40% số trẻ của trường là người dân tộc thiểu số. Nhiều em còn hạn chế về tiếng Việt và kỹ năng giao tiếp. Có em phát âm chưa rõ, có em ít nói, ngại trò chuyện với cô hoặc còn lúng túng khi muốn chơi cùng các bạn. Nếu được nhận ra và hỗ trợ sớm, khoảng cách ấy có thể được tháo gỡ trước khi trẻ bước vào lớp 1.

Tại thành phố Cần Thơ, trong 10.857 trẻ dân tộc thiểu số vào lớp 1 năm học 2025-2026, có 8.067 em hạn chế khả năng giao tiếp tiếng Việt, chiếm 74,3%. Năm học này, thành phố dự kiến dành hơn 4,2 tỷ đồng hỗ trợ khoảng 8.059 trẻ, với 319 giáo viên tham gia. Mỗi lớp được bố trí một giáo viên, ưu tiên những người biết tiếng dân tộc và am hiểu văn hóa địa phương giúp các em thuận lợi hơn về ngôn ngữ để hiểu lời cô, bày tỏ nhu cầu và tham gia các hoạt động giáo dục khi bước vào cấp học cao hơn.

Đưa trách nhiệm đến gần mỗi trẻ em

Trước ngày khai giảng, Ban Giám hiệu Trường mầm non Hoa Nắng (thành phố Huế) đi từng điểm trường, kiểm tra từ phòng học, nhà vệ sinh đến bếp ăn, điện, nước. Những việc liên quan trực tiếp an toàn, bữa ăn và giấc ngủ của trẻ được làm trước; thiết bị, học liệu còn thiếu sẽ bổ sung dần. Sau hợp nhất, điều kiện giữa ba điểm trường vẫn chưa thể đồng đều. Việc rà soát chung giúp nhà trường biết nơi nào cần ưu tiên, thay vì để từng điểm trường tự xoay xở.

mot-gio-hoc-trai-nghiem-cua-tre-truong-mam-non-hoa-nang-thanh-pho-hue.jpg
Một giờ học trải nghiệm của trẻ Trường Mầm non Hoa Nắng (thành phố Huế).

Nhưng biết nơi nào cần gì mới là một phần của bài toán, điều quan trọng nữa là nguồn lực có đủ để đáp ứng hay không. Tại Trường mầm non Tân Lập (Đắk Lắk), 36 lớp với khoảng 900 trẻ hiện có 40 giáo viên, bình quân hơn một giáo viên cho một lớp, trong khi định mức là 2,2 giáo viên/lớp mẫu giáo và 2,5 giáo viên/lớp nhà trẻ. Trường lại có nhiều điểm lẻ, một số nơi còn thiếu đồ dùng, thiết bị phục vụ hoạt động của các em. Cô Duyên cho biết, áp lực là làm sao vừa bảo đảm các hoạt động chung, vừa có thể quan tâm đến từng em.

Ở quy mô cả nước, giáo dục mầm non hiện còn thiếu 15.205 giáo viên; bình quân mới đạt 1,88 giáo viên/lớp, thấp hơn định mức 2,2. Thiết bị tối thiểu cũng mới đáp ứng 50,63% nhu cầu. Đằng sau những con số ấy là những câu hỏi rất gần với mỗi lớp học: Có đủ cô để chăm từng trẻ không; đủ đồ dùng để các em học và chơi không; điểm trường có đủ điều kiện để trẻ ăn, ngủ, vui chơi an toàn không?

Năm học này, 510 cơ sở được thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới. Thực tế mỗi nơi khác nhau, vì thế cùng với chương trình mới, những điều kiện tối thiểu để trẻ được học, chơi, ăn, ngủ trong môi trường an toàn cũng cần được bảo đảm. Yêu cầu ấy càng rõ hơn khi quản lý giáo dục được phân cấp về gần cơ sở.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, khoảng 40% số công chức phụ trách giáo dục ở xã, phường chưa có chuyên môn; nhiều người còn phải kiêm nhiệm nhiều việc. Trong khi đó, cấp xã phải nắm số trẻ trong độ tuổi, rà soát nhóm lớp, theo dõi bếp ăn và phân bổ nguồn lực.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ Hoàng Mạnh Cường đề nghị kết nối dữ liệu giáo dục với dữ liệu dân cư để cơ sở có thể biết trẻ nào chưa đến lớp, nơi nào thiếu giáo viên, bếp ăn, nước sạch, thiết bị; trẻ nào cần hỗ trợ thêm về tiếng Việt hoặc hòa nhập. Khi thông tin đến đúng nơi, nguồn lực cũng có cơ hội đến đúng chỗ hơn.

Cuối cùng, hiệu quả của những thay đổi ấy được đo bằng những điều rất gần gũi. Một em nhỏ được đến lớp, một lớp học có thêm giáo viên, một điểm trường có đủ đồ dùng, một trẻ được hỗ trợ để hiểu và nói tiếng Việt. Với trẻ, những điều ấy có thể chưa thành điểm số ngay hôm nay, nhưng tạo nên nền tảng cho những năm học sau này. Một tương lai tốt hơn của giáo dục vì thế bắt đầu rất sớm, từ cách mỗi trẻ em được nhìn thấy, chăm sóc và nâng đỡ trong những lớp học đầu tiên.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Dự kiến thi tuyển vào lớp 10 chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn

Việc tiếp nhận học sinh vào lớp 10 trung học phổ thông được Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất theo một trong các phương thức: thi tuyển, xét tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Đối với phương thức thi tuyển thì chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn, nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định cho học sinh và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.

Ban tổ chức phát động cuộc thi. (Ảnh: BTC)

Nhiều kỳ vọng tại Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức lễ phát động Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. Cuộc thi hướng sự quan tâm của xã hội đến những người trực tiếp đưa công nghệ, tri thức pháp luật và phương thức làm việc mới vào đời sống cộng đồng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đại học Đà Nẵng vinh danh thủ khoa và trao học bổng cho sinh viên. (Ảnh: ANH ĐÀO)

Gần 670 triệu đồng học bổng trao tặng sinh viên Đại học Đà Nẵng

Nhằm động viên và lan tỏa tinh thần hiếu học, khuyến tài trong sinh viên, tối 22/10, Đại học Đà Nẵng tổ chức “Chương trình vinh danh thủ khoa và nâng bước sinh viên năm 2026” tại Nhà hát Trưng Vương. Đây là sự kiện truyền thống thường niên mang đậm nét đặc trưng của Đại học Đà Nẵng qua 15 năm duy trì và phát triển.

Học sinh cần học trí tuệ nhân tạo để biết AI trả lời đúng hay sai. (Ảnh: Viettel Solutions)

Đưa trí tuệ nhân tạo từ trang sách vào trải nghiệm học tập

Học sinh có thể đọc sách để biết trí tuệ nhân tạo (AI) học từ dữ liệu, hoặc hỏi một chatbot và nhận câu trả lời trong vài giây. Nhưng để thực sự hiểu biết máy học thế nào, vì sao có thể sai, kết quả ấy ảnh hưởng tới con người ra sao và con người phải chịu trách nhiệm thế nào khi sử dụng công nghệ, các em phải được tự tay thử.

Xã Hàm Thuận Bắc có nhiều học sinh đồng bào dân tộc thiểu số. (Ảnh: THANH HUỆ)

Lâm Đồng: Xã Hàm Thuận Bắc chú trọng hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số

Những năm qua, Ủy ban nhân dân xã Hàm Thuận Bắc (tỉnh Lâm Đồng) luôn xác định việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với học sinh dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện để học sinh thuộc đối tượng chính sách được học tập và phát triển.

[Video] Trường THCS, THPT có thể kiểm tra định kỳ trên máy tính

[Video] Trường THCS, THPT có thể kiểm tra định kỳ trên máy tính

Từ ngày 1/12/2026, các trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông được tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trên máy tính nếu đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, phần mềm và vận hành theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Học sinh tiểu học. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Học bạ số là thành phần của hồ sơ đánh giá học sinh

Ở cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá từng năm học của mỗi học sinh gồm Học bạ số và Bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp; ở trung học cơ sở, trung học phổ thông, các thông tin và nội dung đánh giá tại mẫu Học bạ là căn cứ xác định nội dung chuyên môn của Học bạ số.

Trong giờ học tại Trường trung học cơ sở Ngô Sĩ Liên (Hà Nội). (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Sửa đổi chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông: Cần bắt đầu từ đâu?

Việc rà soát, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa theo hướng giảm tải, thiết thực, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn đặt ra yêu cầu cần có đánh giá toàn diện về thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, để từ đó có căn cứ khoa học, minh chứng thực tiễn điều chỉnh nội dung, phương thức tổ chức giáo dục, hệ thống học liệu.

[Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

[Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

Trong năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội đã tổ chức 3 đợt Đánh giá tư duy với 31 điểm thi tại Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố; đáp ứng gần 60 nghìn lượt thi với tổng số gần 30 nghìn thí sinh dự thi. Kết quả Đánh giá tư duy TSA đã được hơn 50 cơ sở đào tạo sử dụng để tuyển sinh đại học năm học 2026-2027.

(Ảnh minh họa: HNUE)

Giáo dục đại học: Cần kiểm soát đầu vào và nâng cao chất lượng đầu ra

Trong thực hiện nhiệm vụ năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm, về công tác tuyển sinh, bảo đảm chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở đào tạo có phương án xét tuyển theo hướng ổn định, minh bạch, công bằng, thực chất; kiểm soát đầu vào và nâng cao chất lượng đầu ra.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)

Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong cơ khí-động lực

Ngày 18/10, tại Trường đại học Thủy lợi, Hội nghị Khoa học và Công nghệ Cơ khí-Động lực lần thứ XIX năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ 22 trường đại học, viện nghiên cứu, học viện cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí-động lực trên cả nước.

Học viên trong giờ thực hành tại trường cao đẳng nghề. Ảnh minh họa: PHONG NGỌC

Kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Đối với các cơ sở giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng đề án trình Thủ tướng, ra các quyết định sắp xếp, tổ chức lại trước ngày 1/4/2027; với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Bộ chủ trì ra các quyết định sắp xếp, tổ chức lại trong quý IV năm 2026.

Giảng viên Khoa Công nghệ điện tử Trường đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh hướng dẫn sinh viên học tập, nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm IoT and AI. (Ảnh: THANH VŨ)

Giáo dục đại học với nhiệm vụ phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút nhân tài trong năm học 2026-2027

Một trong những nhiệm vụ cụ thể đề ra trong năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm là tăng cường đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút nhân tài, đặc biệt cho các ngành STEM và những ngành trọng điểm khác; chú trọng công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cốt lõi cho giảng viên.