Cơ chế ngăn chặn và xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh Chính phủ ban hành Công điện 38/CĐ-TTg yêu cầu tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm, việc hiểu rõ các quy định về cơ chế ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm trong Luật Sở hữu trí tuệ càng trở nên cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.

Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, phát hiện sâm Ngọc Linh giả.
Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, phát hiện sâm Ngọc Linh giả.

Ngăn chặn vi phạm ngay từ khâu xác lập quyền

Luật Sở hữu trí tuệ đặt trọng tâm ngăn chặn vi phạm ngay từ việc xác lập và thực hiện quyền. Theo Điều 9, tổ chức, cá nhân có quyền áp dụng các biện pháp hợp pháp để tự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình, đồng thời phải tôn trọng quyền của chủ thể khác. Quy định này tạo ra cơ chế phòng ngừa từ sớm, hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm.

Cùng với đó, luật kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện quyền nhằm tránh bị lạm dụng. Theo Điều 7 (đã được sửa đổi, bổ sung), việc khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không được xâm phạm lợi ích Nhà nước, lợi ích công cộng và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Trong những trường hợp cần thiết, Nhà nước có thể hạn chế hoặc buộc chủ thể quyền cho phép sử dụng quyền của mình vì mục tiêu quốc phòng, an ninh hoặc lợi ích xã hội.

Việc giới hạn quyền đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ là kết quả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách Nhà nước thực hiện theo quy định của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Đây là cơ chế quan trọng để ngăn chặn hành vi lạm dụng quyền.

Đặc biệt, Luật Sở hữu trí tuệ cũng nhận diện rõ các hành vi xâm phạm để làm căn cứ phòng ngừa. Theo Điều 28, các hành vi xâm phạm quyền nhân thân, xâm phạm quyền tài sản như sao chép, phân phối tác phẩm trái phép, mạo danh tác giả, xuyên tạc nội dung tác phẩm hoặc phá bỏ biện pháp bảo vệ quyền đều bị coi là vi phạm.

Tương tự, Điều 35 quy định các hành vi xâm phạm quyền liên quan như sao chép, phát sóng trái phép hoặc vô hiệu hóa biện pháp kỹ thuật bảo vệ. Việc quy định cụ thể này giúp các chủ thể và cơ quan chức năng dễ dàng nhận diện và ngăn chặn vi phạm ngay từ đầu.

Ở cấp độ quản lý, Điều 10 giao trách nhiệm cho cơ quan Nhà nước trong việc thanh tra, kiểm tra, tuyên truyền và xử lý vi phạm, qua đó hình thành cơ chế phòng ngừa mang tính hệ thống.

Những quy định trên của Luật Sở hữu trí tuệ được thúc đẩy thực thi mạnh mẽ thông qua Công điện 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Tại Công điện, Thủ tướng yêu cầu triển khai đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5/2026 đến ngày 30/5/2026 với tinh thần xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Phân định rõ trách nhiệm xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ

Song song với cơ chế ngăn chặn, Luật Sở hữu trí tuệ thiết lập khung pháp lý để xử lý vi phạm, bảo đảm tính răn đe. Theo Điều 10, Nhà nước thực hiện thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật. Đây là cơ sở để áp dụng các biện pháp xử lý hành chính, dân sự hoặc hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Các hành vi xâm phạm được quy định tại Điều 28 và Điều 35 chính là căn cứ trực tiếp để xử lý. Khi phát hiện các hành vi như sao chép trái phép, giả mạo, phân phối không được phép hoặc phá bỏ biện pháp bảo vệ quyền, cơ quan có thẩm quyền có thể tiến hành xử lý theo quy định tương ứng.

Luật cũng phân công rõ trách nhiệm giữa các cơ quan. Theo Điều 11, Chính phủ thống nhất quản lý; các bộ, ngành thực hiện theo lĩnh vực; Ủy ban nhân dân các cấp tổ chức thực hiện tại địa phương. Cơ chế này bảo đảm việc xử lý vi phạm được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

Trên thực tế, nội dung Công điện 38/CĐ-TTg đã nâng mức độ xử lý lên rõ rệt khi yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm theo tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Công điện chỉ đạo tăng cường điều tra, khởi tố các vụ án nghiêm trọng; triệt phá các website vi phạm bản quyền; kiểm soát chặt thị trường và hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời yêu cầu số vụ việc xử lý phải tăng so cùng kỳ.

Bên cạnh đó, công điện còn yêu cầu duy trì việc xử lý thường xuyên, liên tục và có trọng tâm; đồng thời thành lập các tổ công tác liên ngành tại địa phương để nâng cao hiệu quả phối hợp. Điều này cho thấy định hướng kiểm soát vi phạm mang tính lâu dài.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn)

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh phiên tòa.

Tòa trả hồ sơ điều tra bổ sung vụ "chạy" giấy phép hành nghề y, dược tư nhân tại Hà Nội

Sau hơn một ngày xét hỏi, cuối giờ sáng 9/7, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung vụ án 686 phòng khám, nhà thuốc và cơ sở kinh doanh dược bị cáo buộc hối lộ nhóm cán bộ Sở Y tế Hà Nội nhằm được "tạo điều kiện" cấp phép hoạt động.

Hiện trường vụ triệt phá tụ điểm đánh bạc và tổ chức đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá.

Công an tỉnh Đồng Tháp triệt phá điểm cá độ bóng đá với tổng số tiền hơn 1,3 tỷ đồng

Ngày 8/7, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết, đơn vị vừa triệt phá tụ điểm đánh bạc và tổ chức đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá với tổng số tiền đánh bạc ước tính hơn 1,3 tỷ đồng, với hơn 20 đối tượng tham gia, do Phan Thanh Khiết (sinh năm 1975, ngụ ấp An Thạnh, xã Cái Bè, tỉnh Đồng Tháp) cầm đầu.

Ban Chỉ đạo Hội thi cấp tỉnh tặng hoa chúc mừng Ban Giám khảo và Tổ Thư ký hội thi.

Cà Mau tôi luyện “cánh tay nối dài” giữ bình yên cơ sở

Hội thi được tổ chức trên phạm vi toàn tỉnh từ khi lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở tại Cà Mau chính thức đi vào hoạt động. Đây cũng là dịp đánh giá toàn diện chất lượng xây dựng lực lượng, kết quả công tác huấn luyện, bồi dưỡng và khả năng vận dụng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ vào thực tiễn.

Nguyên thẩm phán Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội Nguyễn Đăng Phong (áo kẻ). (Ảnh: H.N)

Khởi tố nguyên thẩm phán Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

Ngày 7/7/2026, Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã khởi tố bị can, ra Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Đăng Phong, nguyên thẩm phán Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội, về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo quy định tại khoản 3 Điều 360 Bộ luật Hình sự.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu chỉ đạo tại phiên họp. (Ảnh: QH)

Sửa đổi Luật Kiến trúc: Thể chế phải đi trước mở đường

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Kiến trúc phải quán triệt tinh thần thể chế kiến tạo, “đi trước mở đường” cho phát triển, lấy yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển và đào tạo nguồn lực làm mục tiêu xuyên suốt.

[Video] Triệt xóa hai đường dây cá độ bóng đá hơn 3.500 tỷ đồng

[Video] Triệt xóa hai đường dây cá độ bóng đá hơn 3.500 tỷ đồng

Sáng 7/7, Công an TP. Hồ Chí Minh cho biết đã triệt xóa hai đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá trên không gian mạng, khởi tố 85 đối tượng. Bước đầu, cơ quan điều tra xác định tổng số tiền giao dịch của hai đường dây này ước tính hơn 3.500 tỷ đồng.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc hội nghị. (Ảnh: TRUNG KIÊN)

Xây dựng hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch hiện đại, toàn diện, chính xác

Việc triển khai hiệu quả Chương trình hành động quốc gia của Việt Nam về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2026-2030 sẽ góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Luật Hộ tịch, xây dựng hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch hiện đại, toàn diện, chính xác và bao trùm, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia trong giai đoạn mới.

Đại diện Ban Giám đốc Công an tỉnh Đồng Tháp trao thưởng các tập thể lập thành tích xuất sắc trong công tác đấu tranh và phòng, chống tội phạm.

Nhiều thành tích trong đấu tranh phòng, chống tội phạm và phong trào thi đua ở Đồng Tháp

Trong thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Đồng Tháp đã đạt nhiều thành tích trong đấu tranh và phòng, chống tội phạm; phong trào thi đua “Ba Nhất” (Kỷ luật nhất-trung thành nhất-gần dân nhất). Nhiều tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến được Bộ trưởng Công an và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp khen thưởng.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang thi hành Lệnh giữ người đối với Nguyễn Hà Duy, giáo viên Trường THPT Chuyên Tuyên Quang để điều tra.

Tuyên Quang lệnh giữ khẩn cấp đối tượng vi phạm liên quan đến kết quả điểm thi môn Toán tại kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia năm 2026

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã thi hành Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy, sinh năm 1998, là giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang để điều tra liên quan đến kết quả điểm thi môn Toán tại kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia năm 2026, thuộc điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.