Chuyện về ngôi mộ đôi ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt-Lào

Trong hơn 11 nghìn ngôi mộ đang được chăm sóc ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt-Lào (xã Anh Sơn, tỉnh Nghệ An), có một ngôi mộ đặc biệt với tấm bia ghi tên hai liệt sĩ. Cả hai người lính đều quê ở tỉnh Nghệ An, sinh năm 1952, nhập ngũ vào tháng 7/1971, hy sinh ngày 4/1/1973.

Ông Lê Văn Thái (sinh năm 1957, ở xã Vĩnh Tường, Nghệ An) và người thân chia sẻ về hành trình đi tìm mộ anh trai mình - liệt sĩ Lê Văn Tự. Ảnh: VK
Ông Lê Văn Thái (sinh năm 1957, ở xã Vĩnh Tường, Nghệ An) và người thân chia sẻ về hành trình đi tìm mộ anh trai mình - liệt sĩ Lê Văn Tự. Ảnh: VK

Cách đây 53 năm về trước, trong trận đánh ác liệt với quân địch trên chiến trường Tây Ninh, các anh đã anh dũng hy sinh và được chôn cất cạnh nhau bên một gốc cây cổ thụ tại ấp Con Trăn, xã Tân Hòa, huyện Tân Châu (cũ).

Mẫu giấy ghi tên liệt sĩ trong lọ thuốc kháng sinh Penicillin

Những ngày đầu Thu, có mặt trong căn nhà nhỏ của gia đình ông Lê Văn Thái (sinh năm 1957, ở xã Vĩnh Tường, Nghệ An), chúng tôi được nghe ông chia sẻ về hành trình đi tìm mộ anh trai mình - liệt sĩ Lê Văn Tự, hy sinh ngày 4/1/1973.

ndo_tl_1785823944398-2615433959680805406-2615433959680805406-33d3bf02534ab9cf26bf6d1bc15b462a-5309.jpg
Ngôi mộ có ghi hai tên liệt sĩ ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt-Lào. Ảnh: HL

Ông Thái cho biết, anh Lê Văn Tự là con trai đầu trong gia đình. Anh nhập ngũ vào ngày 5/1/1971 và đến ngày 31/10/1971 được điều động vào miền Đông Nam bộ, trong đội hình của Tiểu đoàn 42 thông tin.

Từ ngày đi cho đến lúc hy sinh, anh trai ông chưa kịp về phép lấy một lần. Ngày ấy, khi giấy báo tử được gửi về, cha ông rất đau buồn, khóc suốt nhiều ngày. Cho đến lúc trăn trối, cha ông vẫn đau đáu dặn, bằng mọi giá phải tìm và đưa anh Tự về.

Năm 2003, dù kinh tế gia đình khó khăn, ông Thái vẫn quyết định vay 7 triệu đồng để vào miền Nam tìm mộ anh. Một tháng rưỡi rong ruổi hết tỉnh này sang tỉnh khác, tìm khắp các nghĩa trang liệt sĩ, nhưng đều không thấy. Thiếu thông tin, ông không thể biết được anh mình đang nằm ở đâu nên đành trở về Nghệ An.

ndo_tl_img-0397-2-1494.jpg
Ông Lê Văn Thái, em trai liệt sĩ Lê Văn Tự. Ảnh: TTH

Cơ hội tìm thấy mộ liệt sĩ Lê Văn Tự đến vào một buổi chiều cuối đông, năm 2010. Khi đang đi làm đồng ruộng, ông nhận được cuộc điện thoại từ người họ hàng ở trong miền Nam báo về, đã có thông tin về mộ anh Tự.

“Hôm đó, tôi bỏ ruộng chạy về luôn. Sau hàng chục năm mòn mỏi chờ đợi, thông tin khiến cả gia đình vỡ òa trong nước mắt”, ông Thái chia sẻ.

Vài ngày sau, ông Thái cùng người thân khăn gói, tức tốc vào Tây Ninh. Khi được chỉ điểm khu đất nơi an táng anh trai mình, ông bàng hoàng nhận ra khu vực này chính là nơi mà chiếc xe máy của mình từng bị chết máy giữa cơn mưa tầm tã trong chuyến tìm mộ anh trai vào bảy năm trước.

Năm nay đã ở tuổi 70, và cũng đã nhiều năm trôi qua, nhưng ông Thái vẫn nhớ được: Cô Ba, người huyện Tân Châu, Tây Ninh, là y tá khẳng định anh trai tôi và một người tên Hiền, cùng quê, cùng đơn vị được an táng dưới gốc cây cổ thụ tại ấp Con Trăn, xã Tân Hòa, huyện Tân Châu (cũ).

ndo_tl_img-0408-2-1533.jpg
Mẫu giấy ghi tên Liệt sĩ Lê Văn Tự trong lọ thuốc Penicillin. Ảnh: TTH

“Chúng tôi đào theo vị trí cô Ba chỉ, phát hiện hai hộp sọ, một ít xương và hai lọ thuốc Penicillin. Trong mỗi chiếc lọ có mảnh giấy nhỏ có ghi thông tin, đã ố màu thời gian, nhưng còn đọc được: Liệt sĩ Lê Văn Tự, Liệt sĩ Nguyễn Hiền.

Lúc đó, mọi người không ai kìm được nước mắt. Bởi không thể phân định được xương của ai, sau khi được sự đồng ý của cơ quan chức năng, chúng tôi quyết định cất bốc, đưa toàn bộ xương cốt và mấy nắm đất đen trong huyệt mộ đó về Nghệ An”, ông Thái nhớ lại.

Giải mã thông tin “liệt sĩ Nguyễn Hiền”

Trở về quê hương Nghệ An, hai người lính kiên trung tiếp tục được yên nghỉ bên nhau, chung một ngôi mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc tế Việt-Lào. Tuy nhiên, thời điểm đó, do chưa khẳng định được danh tính người nằm cùng phần mộ nên trên bia mộ chỉ có tên liệt sĩ Lê Văn Tự.

Những năm sau đó, ông Lê Văn Thái tiếp tục nhờ bạn bè, người quen, các cựu chiến binh và cơ quan chức năng dò hỏi thông tin về người liệt sĩ tên Nguyễn Hiền chôn chung mộ với anh trai mình, nhưng không có manh mối.

ndo_tl_img-0414-2-3850.jpg
Biên bản Bốc mộ liệt sĩ và Đơn xin tìm mộ liệt sĩ Lê Văn Tự gia đình ông Lê Văn Thái còn lưu giữ. Ảnh: TTH

Mãi cho đến năm 2016, có mấy người ở huyện Nghi Lộc cũ tìm đến nhà ông Thái và giới thiệu là người thân của liệt sĩ Trần Đình Hiền (sinh năm 1952), quê xã Nghi Tiến, huyện Nghi Lộc (nay là xã Hải Lộc, Nghệ An).

Lúc đó, khi tôi kể lại việc khai quật ngôi mộ dưới gốc cây và đưa lọ Penicillin có mẩu giấy ghi dòng chữ Nguyễn Hiền ra, anh Lịch vô cùng xúc động, òa khóc. Bao năm, anh ấy và gia đình cũng đi tìm hết nơi này sang nơi khác, nhưng không thấy mộ em mình...

ÔNG LÊ VĂN THÁI

Theo thông tin ông Trần Đình Lịch, anh trai liệt sĩ Trần Đình Hiền cung cấp cho ông Thái, thì hồ sơ lưu giữ tại Tiểu đoàn 42 thông tin cho thấy tháng 1/1973, trong lần làm nhiệm vụ, anh Hiền và anh Tự bị thương khi vượt sông. Cả hai anh được điều trị tại trạm phẫu ở ấp Con Trăn, xã Tân Hòa.

Ngày 4/1/1973, khu vực trạm phẫu bị địch càn, cả anh Trần Đình Hiền và Lê Văn Tự hy sinh. Do tình thế nguy cấp, các y tá, bác sĩ trạm phẫu chỉ kịp an táng hai anh dưới gốc cây kèm hai lọ Penicillin ghi tên.

“Lúc đó, khi tôi kể lại việc khai quật ngôi mộ dưới gốc cây và đưa lọ Penicillin có mẩu giấy ghi dòng chữ Nguyễn Hiền ra, anh Lịch vô cùng xúc động, òa khóc. Bao năm, anh ấy và gia đình cũng đi tìm hết nơi này sang nơi khác, nhưng không thấy mộ em mình…”, ông Thái cho hay.

ndo_br_img-0413-2-973.jpg
Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Lê Văn Tự. Ảnh: TTH

Giải đáp băn khoăn của chúng tôi: “Em trai đã hy sinh của ông Lịch là Trần Đình Hiền, tại sao tên ghi trên mẩu giấy là Nguyễn Hiền”, ông Thái cho rằng: Dù chưa thể khẳng định được, tuy nhiên, thông tin ông cung cấp về quá trình tìm kiếm anh trai trùng khớp với thông tin của ông Lịch thu thập được, cho thấy nhiều khả năng, khi an táng, họ của liệt sĩ Hiền bị ghi nhầm.

Quá trình làm việc với đơn vị và những nhân chứng sau đó của gia đình, ông Lịch khẳng định nhận định của ông Thái là chính xác.

Anh Trần Công Long Bình (sinh năm 1976, trú tại phường Vinh Hưng, tỉnh Nghệ An, con trai ông Trần Đình Lịch) chia sẻ: “Sau khi thông tin về chú của tôi được giải mã, phần mộ chung trong Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt-Lào được gắn tấm bia mới, đầy đủ thông tin của hai liệt sĩ Lê Văn Tự và Trần Đình Hiền. Bố tôi và chú Thái cũng kết nghĩa anh em. Mối lương duyên đó được vun đắp, giữ gìn. Đến nay, khi bố tôi đã qua đời, gia đình hai bên đi lại thân thiết, ngày giỗ chung hay ngày Thương binh, liệt sĩ 27/7, lễ Tết, hai nhà đều gặp nhau...”.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu bày tỏ lòng thành kính và biết ơn sâu sắc đối với công lao to lớn của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai. (Ảnh: BP)

Lễ giỗ lần thứ 85 đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai

Sáng 16/8, tại Nhà lưu niệm đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai (phường Thành Vinh, Nghệ An), lãnh đạo Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An thành kính dâng hương tưởng niệm nhân lễ giỗ lần thứ 85 đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai.

Phương Anh (ở giữa nâng cúp) tỏa sáng với Giải vô địch cờ vua trẻ châu Á năm 2026 diễn ra tại Thâm Quyến (Trung Quốc). (Ảnh: Nguyễn Hạnh)

Từ bàn cờ quê nhà đến đấu trường châu Á

Từ những nước cờ đầu tiên bên chị gái trong căn nhà nhỏ ở quê hương Lam Thành (tỉnh Nghệ An), Nguyễn Thị Phương Anh đã từng bước khẳng định tài năng để trở thành một trong những gương mặt sáng giá của cờ vua trẻ Việt Nam. 

Mỗi khi triển khai dự án, thành phố Huế phải tính đến việc giải phóng mặt bằng, di dời mồ mả và bố trí nơi mai táng mới. (Ảnh: N.Do)

Khi việc tang ở Huế cần thay đổi

Một số đám tang vẫn kéo dài nhiều ngày, có trường hợp đến 10 ngày do chờ người thân xem ngày giờ. Trong khi điều kiện xã hội đã thay đổi, Huế đang vận động tổ chức tang lễ không quá 72 giờ, khuyến khích hỏa táng và các hình thức mai táng phù hợp, đồng thời đặt ra bài toán quỹ đất dành cho người đã khuất.

Sản phẩm tảo xoắn Nghệ An của Công ty Vastcom đạt top 10 thương hiệu uy tín hàng đầu Việt Nam năm 2024. (Nguồn: VASTCOM)

Toàn tỉnh Nghệ An đang có 588 sản phẩm OCOP

Từ những sản phẩm ít ỏi ban đầu, đến nay tỉnh Nghệ An đã có hàng trăm sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm). Việc phát triển, hoàn thiện và tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP trở thành giải pháp được Ủy ban nhân dân tỉnh ưu tiên trong phát triển kinh tế nông thôn.

Lực lượng tìm kiếm khoanh vùng, xác định tọa độ nghi có mộ liệt sĩ theo thông tin. (Ảnh: DQT)

Huế hoàn thành lấy mẫu ADN tại 42 nghĩa trang

Từ ngày 26/5 đến nay, các lực lượng chức năng thành phố Huế đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 7.282 phần mộ liệt sĩ thuộc 42 nghĩa trang, đạt 100% số mộ theo kế hoạch. Trong đó, hơn 3.900 phần mộ đã lấy được mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN, đạt 53,4%.

Đội quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 337 quy tập các hài cốt liệt sĩ tại khu vực đồi Khe Cây Lỗi, thôn Cựp Cuôi, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị. (Ảnh: Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 337)

Xác định danh tính một hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Quảng Trị

Ngày 13/8, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 337 (Quân khu 4) cho biết, kết quả giám định, phục hồi thông tin từ di vật chôn cùng 5 hài cốt liệt sĩ được Đội quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 337 quy tập tại khu vực đồi Khe Cây Lỗi, thôn Cựp Cuôi, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị đã xác định được danh tính một liệt sĩ.

Học sinh Trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở Mỹ Lý tại khu ký túc xá. (Ảnh: TTH)

Năm học 2026-2027, các trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở ở Nghệ An sẽ tuyển sinh hơn 14.000 học sinh

Đi đôi với việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng, việc tuyển sinh vào các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở cũng đang được các địa phương trên địa bàn tỉnh Nghệ An triển khai, rà soát danh sách, đối chiếu với các tiêu chí ưu tiên theo quy định để lựa chọn đúng đối tượng.

1.020 mộ liệt sĩ chưa có thông tin tại xã Cam Lộ sẽ được lấy mẫu phục vụ giám định ADN. (Ảnh: H.M)

Quảng Trị: Lấy mẫu hơn 1.000 hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN tại xã Cam Lộ

Hưởng ứng "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", ngày 13/8, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị tổ chức triển khai công tác lấy mẫu, số hóa thông tin, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang trên địa bàn xã nhằm phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính các liệt sĩ.