Ngoài các dự án hạ tầng được đầu tư đồng bộ, hiệu quả, nhiều dự án chậm triển khai cũng được “tạm làm mới” bằng các dự án chỉnh trang để hình thành các công trình phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí, sinh hoạt cộng đồng cho người dân. Cách làm này cho thấy sự thay đổi tư duy trong công tác quản trị của thành phố đối với nguồn lực đất đai ở đô thị đặc biệt này.
Chín khu đất thuộc các dự án đầu tư chậm khai thác thời gian dài trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô khoảng 90.000m² đang được “hồi sinh” thành các mảng xanh, vườn hoa và nơi vui chơi công cộng phục vụ cộng đồng dân cư. Đây được đánh giá là chủ trương tích cực của lãnh đạo thành phố nhằm khắc phục tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai, được người dân đồng tình đón nhận.
Thay màu áo mới cho những khu đất “đóng băng”
Nhiều khu đất “vàng” nằm ở vị trí đắc địa trung tâm thành phố sau thời gian dài “đóng băng” đang được tháo dỡ hàng rào, thi công hạ tầng, trang trí mảng xanh để trở thành nơi du xuân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ phục vụ người dân và du khách.
Những ngày qua, khu đất rộng hơn 14.000m² thuộc dự án xây dựng Nhà thi đấu Phan Đình Phùng, phường Xuân Hòa nhộn nhịp với xe lu, xe xúc cùng những người thợ thi công san nền và lát vỉa hè. Nhiều chậu cây cảnh, hoa các loại được vận chuyển đến để chuẩn bị trồng.
Chủ một khách sạn trên đường Võ Văn Tần, phường Xuân Hòa phấn khởi khi thấy hàng rào bao quanh khu đất được dỡ bỏ, mảng xanh hình thành thay cho hình ảnh nhếch nhác chung quanh khu đất để trống gần 10 năm nay. Nhiều người dân sinh sống gần dự án cũng vui mừng vì nơi đây sẽ trở thành điểm vui chơi trong dịp Tết cổ truyền sắp tới.
Phòng Hạ tầng, Sở Xây dựng thành phố cho biết, đơn vị thi công sẽ bố trí trên khu đất các tiểu cảnh, mảng xanh, khu vực trang trí Tết, chỗ ngồi nghỉ ngơi cho du khách nhằm tạo không gian vui xuân, đón Tết thú vị.
Cũng nằm trong 9 khu đất sẽ chuyển đổi tạm công năng thành công viên, nơi phục vụ cộng đồng, khu đất số 152 Trần Phú, phường Chợ Quán có địa điểm đắc địa tiếp giáp với 3 mặt tiền đường Trần Nhân Tôn, Trần Phú, Lê Hồng Phong. Khu đất có quy mô gần 31.000m², dự kiến sẽ được cải tạo thành công viên, vườn hoa.
Bên cạnh đó, các khu đất khác như Khu tứ giác Lê Thánh Tôn (tòa nhà SJC cũ), Khu tứ giác 135 Nguyễn Huệ (Thương xá Tax cũ) cũng đang lên kế hoạch thi công, cải tạo làm công viên, vườn hoa tạm phục vụ người dân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Không chỉ có 9 khu đất “vàng” được Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất thành phố cho chuyển đổi tạm công năng, mới đây, Ủy ban nhân dân phường Bình Trưng đã mạnh dạn triển khai mô hình quản lý linh hoạt tại các dự án chậm triển khai, phù hợp với thực tiễn đô thị tại địa bàn.
Theo kế hoạch đã ban hành, các tổ chức, cá nhân có quyền sử dụng đất hợp pháp, đăng ký kinh doanh phù hợp và hoạt động tại phường được xem xét chấp thuận xây dựng các công trình tạm như: Sân bóng đá, bóng rổ, cầu lông, pickleball, phòng gym, thể hình...
Mô hình này không chỉ giúp tăng không gian sinh hoạt thể thao cho người dân mà còn góp phần chống lãng phí tài nguyên, giữ gìn trật tự đô thị và gợi ý cho các địa phương khác của thành phố trong quá trình tìm kiếm giải pháp sử dụng hiệu quả quỹ đất chờ quy hoạch.
Nâng chất lượng sống, mở rộng không gian đô thị
Đồng tình với chủ trương sử dụng các khu đất “vàng” đang bỏ trống thuộc Quận 1 và Quận 3 (trước đây) để làm công viên, vườn hoa tạm phục vụ người dân, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, đây là điều cần thiết, vừa tạo không gian công cộng phục vụ nhu cầu của người dân, vừa tránh bỏ hoang lãng phí cũng như mất mỹ quan đô thị.
Tuy nhiên, theo ông Sơn, một đô thị được quy hoạch bài bản phải có sự đầu tư đồng bộ, trong đó ưu tiên quy hoạch về hạ tầng kỹ thuật (đường sá, công viên, cây xanh) và hạ tầng xã hội (bệnh viện, trường học, trung tâm thể dục thể thao, trung tâm văn hóa).
Mục tiêu chính của những dự án tạm này không phải là để làm công viên hay vườn hoa bởi đó đều là những khu đất “vàng” để triển khai các công trình trọng điểm, cho nên thành phố cần xem xét, có cơ chế chính sách để các dự án tiếp tục được triển khai theo quy hoạch; đồng thời, các đơn vị thực hiện lưu ý làm sao có thể trả lại mặt bằng nhanh nhất nếu như dự án đó tiếp tục được khởi động.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Chợ Quán Nguyễn Võ Xuân Kỳ chia sẻ: Mặt bằng 152 Trần Phú thuộc địa bàn hai phường, trong đó có phường Chợ Quán. Đây là khu đất “đóng băng” từ rất lâu, việc cải tạo tạm thành vườn hoa, công viên ngay lúc này sẽ mang lại giá trị tinh thần, tạo gắn kết cộng đồng, người dân rất lớn.
Đại diện Ủy ban nhân dân phường Bình Trưng nhận định: Thay vì để đất trống kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ lấn chiếm, xây dựng trái phép và lãng phí nguồn lực, địa phương chủ động cho phép khai thác tạm thời đất trống vào các hoạt động thể dục, thể thao có thời hạn. Điểm đáng chú ý của mô hình này là tính kiểm soát chặt chẽ nhưng không cứng nhắc.
Thời hạn tồn tại của công trình được quy định từ 1 đến 24 tháng, tùy quy mô và tính chất hoạt động. Phường Bình Trưng hiện có khoảng 58 khu đất dự án bỏ trống với tổng diện tích gần 170 ha, bên cạnh nhiều khu đất của người dân chưa thể xây dựng do vướng quy hoạch hoặc pháp lý chưa hoàn thiện. Trong khi giá đất tại khu vực này ở mức cao, việc để đất hoang hóa kéo dài không chỉ gây lãng phí mà còn làm giảm chất lượng không gian đô thị.
Về phương diện cộng đồng, 9 khu đất “vàng” nếu được tổ chức hợp lý trong lúc chờ dự án chính thức được thành phố triển khai sẽ trở thành các hạt nhân kết nối xã hội.
Trong bối cảnh thành phố ngày càng thiếu không gian công cộng, mật độ xây dựng cao và áp lực đô thị hóa lớn, mỗi mét vuông đất dành cho cây xanh, mặt nước, quảng trường đều mang ý nghĩa như một “lá phổi” xanh. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng “đô thị đáng sống”, nơi người dân không chỉ đến để ở và làm việc, mà còn để gắn bó, tự hào và coi đó là không gian chung của mình.
(Còn nữa)
