Những ngày này, không khí tại làng nghề Bát Tràng (Hà Nội) dường như lắng xuống, không còn nhộn nhịp, tấp nập như trước. Gần hai năm qua, các sản phẩm gốm, sứ tại Bát Tràng sụt giảm do dịch Covid-19. Nguồn thu và đời sống nhân dân ảnh hưởng rất lớn. Trước tình hình đó, để việc sản xuất, kinh doanh không bị "đứt gãy", nhiều hộ gia đình trong làng nghề đã linh hoạt tìm kiếm thị trường thông qua mạng xã hội, fanpage và sàn thương mại điện tử. Những hình ảnh, video về quá trình sản xuất và sản phẩm của làng nghề được tích cực giới thiệu, quảng bá trên Facebook, Zalo đến với đông đảo khách hàng, Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Phạm Huy Khôi cho biết: "Trong bối cảnh dịch bệnh, chúng tôi buộc phải thay đổi phương thức sản xuất và đặc biệt là kinh doanh, từng bước đi vào áp dụng công nghệ số, chuyển đổi số từ quản lý điều hành đến hoạt động sản xuất, đặc biệt là hoạt động bán hàng, kinh doanh".
Với việc đa dạng các phương thức tiếp cận thị trường, các hộ đơn vị doanh nghiệp ở Bát Tràng đang từng bước thích nghi trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp như hiện nay. Chị Vũ Thùy Dung, Công ty Gia Tộc Việt chia sẻ: "Nhờ áp dụng không gian mạng, công nghệ số, chúng tôi đã giới thiệu sản phẩm được đến các nơi, đồng thời gắn mã truy xuất nguồn gốc cho từng sản phẩm. Đồng thời, tổ chức các buổi giới thiệu sản phẩm trực tuyến, thăm khu trưng bày trên không gian ảo… khiến khách hàng ở xa rất hứng thú, bởi họ như được trải nghiệm trực tiếp mà không cần đến tận nơi".
Ngoài Công ty Gia Tộc Việt, các đơn vị khác như Công ty Quang Vinh cũng áp dụng mô hình chuyển đổi số toàn diện; Trung tâm tinh hoa làng nghề Việt, Công ty du lịch Bát Tràng triển khai mô hình du lịch thông minh... Nhờ vậy, sản phẩm gốm sứ của làng nghề vẫn đều đặn xuất ra thị trường. Mặc dù, sản lượng tiêu thụ không thể bằng trước đây nhưng hình thức kinh doanh online đã giúp nhiều hộ gia đình duy trì sản xuất, tạo việc làm và đem lại thu nhập cho người lao động trong giai đoạn khó khăn. Việc thay đổi phương thức kinh doanh, từ giới thiệu sản phẩm qua không gian mạng, bán hàng trực tuyến kết hợp giao hàng tận nơi đã góp phần mở rộng đối tượng khách hàng, qua đó số lượng hàng hóa tiêu thụ tăng đáng kể. Nhờ đó, tổng thu ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm 2021 của xã Bát Tràng ước đạt 6.545.659.371 đồng, bằng 91,51% dự toán huyện giao. Bên cạnh đó, từ một xã báo động đỏ về ô nhiễm khí thải, bụi và phụ phẩm sau sản xuất là chất thải rắn, đến nay nhờ áp dụng kỹ thuật mới, Bát Tràng đã khắc phục được cơ bản tình trạng ô nhiễm môi trường; chất lượng, giá trị sản phẩm được nâng cao.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc áp dụng nền tảng kinh tế số vào sản xuất, phát triển chuỗi giá trị tại Bát Tràng vẫn đang ở bước sơ khai, số lượng các cơ sở sản xuất ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử trong kinh doanh ở Bát Tràng còn khiêm tốn; hầu hết cơ sở sản xuất, kinh doanh trong làng nghề mới chỉ dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm thông qua các kênh thông tin đơn thuần hoặc qua mạng xã hội cho nên hiệu quả chưa cao. Việc áp dụng nền tảng kinh tế số vào sản xuất, phát triển chuỗi giá trị đang là thách thức không nhỏ đối với Bát Tràng nói riêng và các địa phương khác nói chung. Để thực hiện đồng bộ việc này, cần có sự hướng dẫn, đào tạo cũng như sự hỗ trợ của Nhà nước để các làng nghề, các xã áp dụng công nghệ, chuyển đổi mô hình số trong phát triển kinh tế bài bản, chủ động hơn nữa.
