Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Trần Trọng Toàn, hằng ngày các hộ gia đình, cá nhân xả thải khoảng 27.000 tấn rác sinh hoạt, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ xả thải khoảng 170 tấn. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn 22 bãi rác tạm với tổng khối lượng tồn lưu hơn 460.000 tấn. Do một số khu xử lý đã đầy công suất, một số khu khác tạm ngưng tiếp nhận trong khi lượng rác phát sinh ngày càng nhiều cho nên nguy cơ quá tải đang hiện hữu.
Thôn 2 là khu dân cư trung tâm của xã Nghĩa Trung, tỉnh Đồng Nai, nơi có Quốc lộ 14 đi qua với nhiều trường học, cơ sở sản xuất, kinh doanh, chợ hoạt động. Tuy nhiên, dọc tuyến đường ở khu dân cư này rất sạch sẽ, không có rác thải. Thay vào đó, dọc hai bên đường, trước cổng nhà dân, cơ sở sản xuất, kinh doanh được đặt thùng rác di động lớn, nhỏ.
Hằng ngày, mọi loại rác thải sinh hoạt được người dân phân loại, bỏ vào thùng, xe chuyên dụng Công ty Môi trường xanh đến tận nơi thu gom, vận chuyển. Điều này mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực, tạo môi trường trong lành. Chị Nguyễn Thị Vân ngụ thôn 2, xã Nghĩa Trung chia sẻ: Được chính quyền địa phương tuyên truyền, cảnh báo về tác hại của ô nhiễm môi trường từ rác thải sinh hoạt cho nên bản thân chị và các hộ dân nơi đây đều có ý thức trong việc thu gom, phân loại tại nguồn và tập kết rác đúng nơi quy định. Cùng với đó, các hộ dân và doanh nghiệp hợp đồng thu gom rác có sự phối hợp hài hòa cho nên không có tình trạng rác thải tồn đọng.
Tại địa bàn xã Nha Bích, từ năm 2020, Hợp tác xã nông nghiệp-thương mại Nha Bích đã đầu tư mua sắm xe chuyên dụng thu gom rác thải tại địa bàn. Việc làm ý nghĩa này không chỉ giải quyết vấn đề rác thải ở các khu dân cư mà còn góp phần hoàn thành tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới ở các địa phương.
Nghị quyết Đảng bộ xã Nha Bích nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 phải thu gom được 95% rác thải sinh hoạt trên địa bàn. Để đạt được mục tiêu này, trước mắt cần nâng cao ý thức người dân trong việc thu gom, phân loại, xử lý rác thải tại nguồn. Ngoài ra, tiếp tục xây dựng đề án xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã, hợp đồng với đơn vị thu gom, tập kết rác đúng nơi quy định.
Chị Thân Thị Lan Thanh, ngụ ấp 5, xã Nha Bích cho biết: Trước đây, do chưa có xe chuyên dụng thu gom rác, cho nên một số người đem ra lô caosu chôn lấp hoặc đốt. Hiện nay người dân chỉ cần bỏ vào thùng, đến giờ xe đến thu gom cho nên rất thuận tiện, môi trường sạch sẽ hơn nhiều...
Nhận thức về tầm quan trọng của việc thu gom rác thải sinh hoạt đối với môi trường sống cho nên ngay cả các khu vực xa trung tâm, người dân, công nhân lao động đều có ý thức trong việc thu gom, tập kết rác đúng nơi quy định. Đơn cử như tại Nông trường Nghĩa Trung, Công ty TNHH Một thành viên Caosu Phú Riềng tận dụng khoảng thời gian nghỉ trưa, ngoài vệ sinh sạch sẽ khu vực tập kết mủ, khuôn viên nơi làm việc, người lao động còn tự giác thu gom các loại rác thải ở lô caosu cũng như dọc tuyến đường đưa về nơi tập kết. Từ đó, góp phần làm sạch sẽ, thông thoáng nơi làm việc, trên các tuyến đường.
Xã Nghĩa Trung rộng 222 km2, dân số hơn 33 nghìn người với lượng rác thải sinh hoạt phát sinh bảy tấn/ngày. Vì vậy, áp lực về thu gom, xử lý rác luôn là vấn đề nan giải. Để giải quyết bài toán này, từ những năm trước xã đã hợp đồng với đơn vị thu gom và xử lý rác thải theo định kỳ. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lường Đình Hải cho biết: Thu gom rác thải sinh hoạt là công việc cấp thiết hằng ngày cho nên xã thường xuyên chỉ đạo các cơ quan chuyên môn liên quan tuyên truyền, phổ biến cho người dân về cách thu gom, xử lý, tập kết rác đúng nơi quy định, không được xả rác bừa bãi. Chính quyền địa phương rất cương quyết xử lý những hành vi xả rác bừa bãi ra đường.
Song song với đó, Ủy ban nhân dân xã đẩy mạnh tuyên truyền bảo vệ môi trường; triển khai xử phạt hành vi xả rác bừa bãi từ 500 nghìn đến 2 triệu đồng/trường hợp (tùy mức độ) theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Bên cạnh những kết quả tích cực, trên địa bàn tỉnh Bình Phước (cũ) hiện vẫn còn tồn tại 22 bãi rác tạm với 350 nghìn tấn nhưng chỉ có duy nhất Nhà máy xử lý rác sinh hoạt tại phường Bình Phước. Một số bãi rác ở các xã: Phước Sơn, Đak Nhau, Bom Bo… tồn tại từ lâu, lại nằm sát khu dân cư gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Theo quy hoạch đã được phê duyệt, đến năm 2030, toàn tỉnh Đồng Nai sẽ có chín khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt, trong đó sáu khu ở phía nam và ba khu ở phía tây bắc. Thời gian qua, tỉnh có chủ trương chuyển đổi công nghệ xử lý tại các khu hiện hữu và đầu tư dự án đốt rác phát điện. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai chậm, một số vướng mắc đã phát sinh, gây khó khăn cho công tác điều phối chất thải giữa các địa phương cho nên lượng rác tồn đọng chưa được xử lý ngày một tăng.
Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo đơn vị liên quan quy hoạch xây dựng các dự án trạm trung chuyển, khu xử lý chất thải rắn. Trong khi chờ các dự án triển khai, đưa vào sử dụng thì rất cần sự chung tay, hưởng ứng tích cực của chính quyền và người dân trong việc nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường sống khu dân cư.
