Phát biểu ý kiến sau phiên thảo luận về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh sáng 12/6, Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, cùng với việc thông qua Nghị quyết, Quốc hội cũng sẽ thông qua một loạt văn bản quy phạm pháp luật để triển khai kịp thời và đồng bộ.
Theo Bộ trưởng, ngay trong chiều nay, Chính phủ sẽ công bố 28 nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền triệt để cho địa phương.
Bộ trưởng nêu rõ, chính quyền địa phương 3 cấp đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử, để hôm nay đất nước có được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử vững bước kỷ nguyên mới. Đặc biệt là yêu cầu đổi mới tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển đất nước, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.
Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà bày tỏ lòng biết ơn và tri ân sâu sắc tới các thế hệ lãnh đạo tiền bối của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua các thời kỳ đã lãnh đạo chỉ đạo sáng suốt, trí tuệ, bản lĩnh, tâm huyết, tận tụy, hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp phát triển chung của đất nước và xây dựng nền hành chính quốc gia, đặc biệt là chính quyền địa phương các cấp trong suốt gần 80 năm từ ngày thành lập nước cho đến nay.
Đồng thời, Bộ trưởng Nội vụ cũng bày tỏ lòng tri ân sâu nặng tới nhân dân và cử tri cả nước, đặc biệt là nhân dân tại các địa phương có đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã sắp xếp hợp nhất, sáp nhập, đổi tên, khi đây là một tác động lớn tới thói quen sinh hoạt, tâm lý của cộng đồng, tới tên gọi thân quen gắn với đời sống người dân.
“Như Tổng Bí thư đã nói, bằng tinh thần và tình yêu quê hương đất nước, vì tương lai của đất nước, vì con cháu mai sau, người dân đã sẵn sàng hy sinh lớn lao. Sự chia sẻ, đồng thuận, thống nhất cao của nhân dân và cử tri cả nước chính là sức mạnh cốt lõi, là điểm tựa, là nền tảng tinh thần vững chắc để Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ và tất cả chúng ta ngày hôm nay càng quyết tâm để triển khai thành công cuộc cách mạng tinh gọn, sắp xếp tổ chức bộ máy”, Bộ trưởng nêu rõ.
Theo Bộ trưởng, trong tiến trình đổi mới, cải cách và phát triển đất nước có những dấu mốc mang ý nghĩa thể chế, có những quyết định không chỉ điều chỉnh và tái cấu trúc không gian hành chính lãnh thổ để thúc đẩy quản trị quốc gia, quản trị địa phương. Quyết định lần này có ý nghĩa lịch sử, với tầm vóc chiến lược đặc biệt lớn lao để thiết kế cho tương lai, kiến tạo mô hình không gian phát triển mới, dài hạn cho đất nước.
Bộ trưởng khẳng định, mục tiêu cao nhất là vì sự phát triển chung, vì sự giàu mạnh, phồn vinh, văn minh của đất nước; vì cuộc sống ấm no và hạnh phúc lớn nhất của dân tộc, của nhân dân. Do vậy, việc sắp xếp lần này đã được các cấp thẩm quyền dành nhiều thời gian, xem xét rất kỹ lưỡng, thận trọng, chắc chắn từng việc, hướng tới mục tiêu mở rộng không gian phát triển, phát huy vai trò dẫn dắt của các vùng động lực, hành lang kinh tế, các cực tăng trưởng và bảo đảm sự cân đối hài hòa, hợp lý, hỗ trợ cùng nhau phát triển và đi lên.
“Chưa bao giờ chúng ta chứng kiến một cuộc cách mạng tổ chức bộ máy nhận được sự thống nhất và quyết tâm rất cao của cả hệ thống chính trị; sự nỗ lực vượt bậc của cấp ủy và chính quyền các địa phương. Đặc biệt là sự thống nhất đồng thuận, đồng lòng của người dân và cử tri cả nước. Trên 96% cử tri cả nước đồng thuận. Có rất nhiều địa phương cử tri đã đồng thuận trên 99% và có địa phương tới 99,81% đồng thuận với chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã”, Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.
Sớm giải quyết chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động bị ảnh hưởng
Trước đó, tham gia thảo luận tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Hữu Thông (đoàn Bình Thuận) khẳng định chủ trương sắp xếp các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là quyết sách lớn, vừa có tính chiến lược, vừa mang tính cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, tổ chức lại không gian phát triển theo hướng mở rộng, gắn kết bền vững, phát huy lợi thế quy mô và tối ưu hóa nguồn lực.
“Đây là cơ hội để tái cấu trúc toàn diện mô hình phát triển vùng; phân bố lại dân cư, hạ tầng và nguồn lực đầu tư theo định hướng chiến lược mới, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững cho kỷ nguyên phát triển của từng địa phương cũng như cả nước”, đại biểu Thông nói.
Nhắc đến phát biểu của Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, đại biểu cho rằng việc sáp nhập Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu và Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tạo ra một không gian kinh tế có tiềm lực mạnh, có thể so sánh với Thượng Hải.
Tương tự, việc hợp nhất 3 tỉnh Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận sẽ tạo thành một chỉnh thể kinh tế-hành chính lớn mạnh hơn với diện tích 24.233 km² (lớn nhất nước), dân số gần 4 triệu người và GRDP trên 323 nghìn tỷ đồng (xếp thứ 7 cả nước).
Như Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu, 3 địa phương này có những đặc điểm tự nhiên và kinh tế khác biệt nhưng lại bổ trợ cho nhau một cách tự nhiên: Lâm Đồng là trung tâm nông nghiệp công nghệ cao; Đắk Nông có thế mạnh về khoáng sản và quỹ đất phát triển công nghiệp. Bình Thuận giữ vai trò đầu mối kết nối, cửa ngõ ra biển với tiềm năng năng lượng tái tạo và logistics ven biển.
Sự liên kết giữa cao nguyên, trung du và duyên hải sẽ hình thành một chuỗi giá trị liên ngành, chuỗi đô thị liên kết và một vùng du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng - văn hóa đặc sắc, tạo nên một không gian phát triển liên thông, hiệu quả và bền vững hơn.
Góp ý thêm vào đề án sắp xếp, đại biểu đoàn Bình Thuận đề nghị cần sớm hoàn thiện thể chế, pháp luật phù hợp với mô hình địa phương 2 cấp, có cơ chế tổ chức bộ máy đặc thù cho các tỉnh mới trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đồng thời, cần sớm giải quyết chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động nghỉ việc; có chính sách đào tạo lại, hỗ trợ việc làm, ổn định nơi làm việc và sinh hoạt cho những cán bộ, công chức, người lao động phải di chuyển đến trụ sở mới sau sáp nhập.
Đại biểu Thông cũng đề nghị cần ưu tiên kết nối hạ tầng giao thông, đặc biệt tại các địa phương có diện tích lớn sau sắp xếp như tỉnh Lâm Đồng; tận dụng và bố trí lại tài sản công một cách hiệu quả, tránh lãng phí tại các khu vực dôi dư sau sáp nhập và phát huy tối đa giá trị sử dụng.
Nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, bên cạnh giảm gánh nặng chi phí ngân sách thì điều quan trọng hơn là sẽ tạo thêm động lực, không gian phát triển cho các địa phương.
Theo đại biểu, sự kết hợp, hợp nhất của các tỉnh, thành không chỉ là phép cộng về diện tích, dân số mà còn là phép nhân của GDP.
“Thí dụ, tại Thành phố Hồ Chí Minh, sự hợp nhất 3 địa phương, giữa thủ phủ công nghiệp Bình Dương, trung tâm logistics-kinh tế biển Bà Rịa-Vũng Tàu kết hợp với trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ và đặc biệt là trung tâm công nghệ, tạo ra một tam giác vàng của cả nước. Địa phương Thành phố Hồ Chí Minh mới sẽ đóng góp 1/4 GDP và 1/3 tổng thu ngân sách cả nước, và chắc chắn trong thời gian tới sẽ còn đóng góp nhiều hơn nữa”, đại biểu Ngân nói.
Bên cạnh đó, việc hợp nhất sẽ giúp có thêm những tứ giác động lực mới rất tiềm năng. Cụ thể, cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép-Thị Vải kết hợp với cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, cùng với việc hình thành khu thương mại tự do kết hợp với trung tâm tài chính quốc tế, thêm cả sân bay quốc tế Long Thành của Đồng Nai sẽ tạo ra động lực mới cho vùng Đông Nam Bộ.
Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu nói trên, đại biểu cho rằng cần có một thể chế đủ rộng, linh hoạt, phù hợp với quy mô dân số, kinh tế, đặc điểm về an ninh-quốc phòng của từng địa phương. Đồng thời, phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu kinh nghiệm”.
Cùng với đó, phải ưu tiên cái nguồn lực cho các địa phương đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội một cách đồng bộ, nhất là hạ tầng giao thông và hạ tầng số để phát huy được vai trò của Chính phủ số trong quản lý, quản trị địa phương.
