Mường Hum là xã vùng cao của tỉnh Lào Cai, với địa hình đồi núi, giao thông đi lại khó khăn, cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống.
Năm 2009, từ việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia và sự chủ động của chính quyền địa phương trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cây lê lần đầu tiên được đưa vào trồng thử nghiệm để thay thế các loại cây hiệu quả thấp.
Với khí hậu thổ nhưỡng phù hợp, cây lê sinh trưởng và phát triển tốt đã mở ra cơ hội phát triển mới cho người dân.
Là một trong những hộ đầu tiên đưa cây lê vào trồng tại thôn Kin Chu Phìn 1, đến nay vườn lê của gia đình chị Chẻo Mấy Bỉ đã có hơn 600 gốc, trong đó hơn 200 gốc đang cho thu hoạch.
Chị Bỉ cho biết, trước đây cũng diện tích đất này trồng ngô, lúa thì chẳng được là bao. Từ khi chuyển sang trồng lê hiệu quả tăng rõ rệt, mỗi năm sau khi trừ chi phí gia đình chị thu về hơn 60 triệu đồng, cao gấp nhiều lần so các cây trồng khác. Nguồn thu ổn định từ vườn lê đã giúp gia đình chị từng bước cải thiện cuộc sống và chính thức thoát nghèo vào năm 2023, nhà cửa cũng được xây dựng khang trang, con cái được đi học đầy đủ.
Câu chuyện của gia đình chị Chẻo Mấy Bỉ cũng là kết quả chung của nhiều hộ dân tại xã Mường Hum. Từ những mô hình trồng lê đầu tiên, với sự tuyên truyền, hỗ trợ của chính quyền địa phương người dân đã dần mở rộng diện tích, đồng thời chủ động học tập kỹ thuật chăm sóc theo từng giai đoạn để quả lê đạt chất lượng tốt nhất.
Những năm gần đây, giá trị của cây lê cũng không ngừng được mở rộng thông qua hoạt động du lịch trải nghiệm; thay vì chỉ thu hái rồi bán cho thương lái, các chủ vườn đã trực tiếp đón khách, hướng dẫn lựa chọn quả và bán sản phẩm ngay tại vườn.
Đến Mường Hum lần thứ hai vào mùa lê chín, chị Đỗ Thị Hiền, du khách đến từ Phú Thọ vẫn hào hứng khi được tự tay lựa chọn những quả lê chín mọng. Chị Hiền cho biết: “Quả lê sạch, được bao bọc cẩn thận, khi ăn có vị ngọt thơm là điều mà ít nơi nào có được. Những trải nghiệm tại vườn lê cũng khiến tôi cảm thấy thoải mái, vơi đi nỗi mệt nhọc để hòa mình vào thiên nhiên tươi đẹp trên vùng đất này”.
Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Mường Hum, cây lê được trồng là giống lê Tai Nung, được nghiên cứu, lai tạo và đưa vào trồng thử nghiệm, sau đó nhân rộng tại xã Nậm Pung, huyện Bát Xát cũ (nay là xã Mường Hum).
Ưu điểm của giống lê này là sinh trưởng nhanh, dễ chăm sóc, cây trồng 4-5 năm sẽ cho thu hoạch. Quả lê vỏ mỏng, ăn giòn, vị ngon, ngọt thanh mát nên rất được ưa chuộng.
Hiện trên địa bàn toàn xã có khoảng 200ha lê, trong đó có hơn 70ha đang cho thu hoạch, tập trung chủ yếu tại các thôn Kin Chu Phìn 1, Kin Chu Phìn 2, Tả Chải và Nậm Pung.
Để quảng bá, giới thiệu đến du khách thương hiệu lê địa phương, đồng thời đa dạng hóa các kênh bán sản phẩm, vừa qua Ủy ban nhân dân xã Mường Hum đã tổ chức “Tuần lễ trải nghiệm thu hoạch lê năm 2026”. Tại đây, người dân và du khách được tham gia thi hái lê, lựa chọn những quả lê to nhất, đẹp nhất và có chất lượng tốt; đồng thời tham quan các “Vườn lê 3 tốt” và ghi lại hình ảnh tại cuộc thi “Sắc màu lê Nậm Pung”.
Đặc biệt, trong khuôn khổ tuần lễ đã diễn ra phiên chợ số “Lê Nậm Pung-Đậm vị hương rừng Tây Bắc”. Ngay tại vườn lê, lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Mường Hum đã trực tiếp cùng người dân địa phương sử dụng điện thoại thông minh để quay video, phát trực tiếp, giới thiệu sản phẩm và tiếp nhận đơn hàng trên các nền tảng mạng xã hội, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ.
Đồng chí Nguyễn Ngọc Minh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mường Hum cho biết: Phiên chợ số đã mở thêm cơ hội để người dân làm quen với thương mại điện tử, từng bước hình thành kỹ năng bán hàng trên môi trường số và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản. Qua đó, bà con có thêm kênh quảng bá sản phẩm, chủ động tiếp cận khách hàng và nâng cao thu nhập.
Địa phương cũng đang tập trung phát triển du lịch nông nghiệp gắn với các sản phẩm OCOP, trong đó cây lê được xác định là sản phẩm chủ lực. Thời gian tới, chính quyền xã sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ người dân nâng cao chất lượng, chuẩn hóa khâu đóng gói, quảng bá sản phẩm; đồng thời từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông, kết nối các vùng trồng lê với điểm du lịch và thị trường tiêu thụ.
Với điều kiện tự nhiên phù hợp cùng sự đồng lòng của chính quyền và người dân, cây lê đã và đang góp phần làm đổi thay diện mạo nông thôn ở Mường Hum.
Hiệu quả từ loại cây trồng này cũng cho thấy sự chuyển biến trong tư duy sản xuất, tinh thần dám nghĩ, dám làm và quyết tâm vươn lên thoát nghèo, hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế bền vững ở nơi vùng cao còn nhiều gian khó này.
