Cẩn trọng khi đưa vật lạ vào di sản

Sáng nay (13/2), Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đã cho thu hồi số tượng người đặt trên cầu dẫn vào Ngọ môn Huế sau ba ngày cho phép đặt trưng bày với lý do “không phù hợp với không gian”. Việc thu hồi này liệu có thể xem là tiền lệ để Trung tâm bảo tồn di tích Cố đô Huế tiếp tục giải quyết số vật lạ đang được treo, móc, đặt trong di sản đã tồn tại từ nhiều năm qua?
Bộ tượng đặt ở vườn Thiệu Phương, Đại nội Huế.
Bộ tượng đặt ở vườn Thiệu Phương, Đại nội Huế.

Người dân, du khách đến Huế ba ngày qua không khỏi giật mình trước hàng tượng đặt hai bên cầu Kim Thủy dẫn vào Ngọ Môn, Đại Nội Huế. Ngoài những lý do thuộc về cảm quan thẩm mỹ, điều làm người ta giật mình hơn cả là từ xưa đến nay, trên chiếc cầu thuộc hệ thống di sản thế giới này chưa từng xuất hiện những bức tượng người. Vì thế, sự xuất hiện của nhóm tượng có thể xem là một sự xâm lấn đã được cho phép. Điều này trái với các nguyên tắc về bảo tồn.

May là sau khi nắm được ý kiến trái chiều từ dư luận, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đã đưa số tượng nói trên ra khỏi khu vực cầu Kim Thủy. Được biết, đây là số tượng mà một họa sĩ đang công tác tại Đại học Nghệ thuật Huế phối hợp Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế thực hiện có chủ đề “Bóng Huế xưa”.

Bộ tượng đã được làm xong và đặt trưng bày từ ngày 20/1, tại vườn Thiệu Phương - khu vườn Thượng uyển trong Đại nội Huế như một tác phẩm sắp đặt. Sau khi đưa ra cầu Kim Thủy nhưng bị phản đối, số tượng lại được thu về đây.

Có thể nói, sử dụng không gian Đại nội Huế - nơi được xem là biểu tượng của triều đình Nhà Nguyễn để tổ chức trưng bày, triển lãm, biểu diễn nghệ thuật là việc không còn mới. Tuy nhiên, trong số một cuộc triển lãm từng tổ chức ở đây đã cho thấy sự dễ dãi khi đưa vật lạ vào không gian di sản như đợt triển lãm tác phẩm sắp đặt tứ linh sau Điện Cần chánh, mô phỏng đôi kim ấn phía sau điện Thái Hòa... diễn ra ở các Festival Huế trước.

Hoặc gần đây là việc trưng bày 36 trang in lại từ bản chép tay Truyện Kiều tại thư viện Anh Quốc khi đang còn những ý kiến tranh luận về nguồn gốc tập sách. Hoặc hiện tại là bộ tranh gương đang triển lãm, trưng bày dọc hệ thống trường lang không có đủ thông tin cần thiết về nguồn gốc, xuất xứ... Trong khi đó, dưới thời nhà Nguyễn, tranh gương có đề thơ của các vị vua luôn được đối xử nghiêm túc, được treo ở những vị trí trang trọng như: điện Thái Hòa, điện Long An (Bảo tàng Mỹ thuật cung đình Huế), Điện Hòa Khiêm (lăng Tự Đức), điện Biểu Đức (lăng Thiệu Trị)...

Trở lại bộ tượng vừa được cất ra khỏi cầu Kim Thủy, theo giới phê bình Mỹ thuật thì những hình nhân, hay còn gọi là tượng người đó nhìn rất giống các con nộm trên dòng tranh thờ cúng làng Sình (Huế). Nó không có gì liên quan tới một vườn thượng uyển và việc trưng bày nó cho dù dưới hình thức một tác phẩm sắp đặt thì nó cũng không đúng với bản chất của vườn.

Di sản triều Nguyễn được công nhận từ 1993 là di sản thế giới, điều này dựa trên những công trình cảnh quan hiện tồn, như vậy vấn đề đặt ra, để thay đổi cả một ý thức hệ, thay đổi cả một chức năng nhiệm vụ của cả một công trình kiến trúc, thì các cơ quan quản lý cần xem xét kỹ lưỡng vấn đề này.

Vì vậy, ngoài việc không sử dụng nó trong không gian di sản thì các cơ quan quản lý cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, thậm chí có thể đặt ra các nguyên tắc để di sản luôn được bảo tồn, phát huy.

Có thể bạn quan tâm

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.