Miệt Thứ trước đây thuộc tỉnh Kiên Giang gồm 4 huyện: An Biên, An Minh, U Minh Thượng và Vĩnh Thuận. Sau sáp nhập, Miệt Thứ thuộc tỉnh An Giang gồm 13 xã: Vĩnh Bình, Vĩnh Thuận, Vĩnh Phong, Vĩnh Hòa, U Minh Thượng, Đông Hòa, Tân Thạnh, Đông Hưng, An Minh, Vân Khánh, Tây Yên, Đông Thái, và An Biên.
Miệt Thứ trước đây xa xôi vì bị ngăn cách bởi con sông Cái Lớn, Cái Bé, sông Chắc Băng, biển Tây và hệ thống kênh rạch chằng chịt.
Một cán bộ xã Vĩnh Bình nhớ lại: “Vĩnh Bình như bao xã khác, kênh rạch tiếp nối nhau như bàn cờ. Ngày trước, đường lộ chưa có, đi lại chủ yếu bằng xuồng, ghe nên khi họp dân, cán bộ của ấp, xã phải dùng tàu ghe đến từng hộ thông báo rất vất vả”.
Ông Võ Thanh Xuân, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy xã, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Vĩnh Bình chia sẻ, có thể nói từ Miệt Thứ là cái từ mà được dân gian gọi để chỉ một vùng đất xa xôi, hẻo lánh, hoang vu.
Đó là cánh rừng U Minh Thượng, đó là nơi nơi mà sông rạch, kênh, mương nối nhau liên tiếp. Đời sống của người dân còn khó khăn, vất vả, chủ yếu là đi lại bằng xuồng, ghe chèo, trồng lúa nước.
Con người nơi đây hiền lành, cần cù, chịu khó, sống nhường cơm sẻ áo, san sẻ với nhau. Họ biết khai thác những sản vật tự nhiên như bẻ đọt choại, cải trời, trái bần làm thức ăn.
Họ bứt dây choại, nhổ tranh, chầm lá để lợp nhà hay là làm các vật dụng, dụng cụ trong sinh hoạt hằng ngày. Người dân biết tận dụng, khai thác, sống nhờ vào thiên nhiên và hòa mình vào thiên nhiên.
Đó là một giai đoạn đời sống còn khó khăn, còn vất vả. Còn trong những năm gần đây thì đời sống của người dân vùng Vĩnh Bình nói riêng, miệt U Minh nói chung phát triển vượt bậc.
Có thể khẳng định đó là do được sự quan tâm chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh về phát triển kinh tế đổi mới phương thức sản xuất, nhất là Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
Từ khi có Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới sự thay đổi thấy rõ, các chương trình giao thông nông thôn thủy lợi nội đồng, nạo vét các kênh rạch bị phèn mặn để thau chua, rửa phèn.
Kế đến nữa là quốc lộ, tỉnh lộ, đường giao thông nông thôn được nhà nước đầu tư xây dựng giúp bà con đi lại thuận tiện. Một vấn đề quan trọng nữa là kéo điện về nông thôn, từ khi có điện, đời sống tinh thần, đời sống vật chất nâng lên, người dân ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất phát triển.
Qua quá trình thực hiện xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, nông dân ở vùng này đã biết thay đổi phương thức canh tác, từ một vụ lúa rồi đến hai vụ lúa, rồi đến một vụ lúa, một vụ tôm sú, tôm càng xanh rồi xen canh tôm, cua biển, cá, sò...
Bên cạnh đó, các chương trình tập huấn, hội thảo đầu bờ, hướng dẫn khoa học kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ rồi phát triển kinh tế dẫn đến đời sống người dân hiện nay nhiều thay đổi, phát triển.
Chỉ nói riêng xã Vĩnh Bình, những năm qua, cùng với sự quan tâm đầu tư của Trung ương và địa phương, hệ thống giao thông, điện, cầu, cống trên địa bàn xã ngày càng hoàn thiện.
Đây là điều kiện rất quan trọng giúp người dân thuận lợi trong đi lại, vận chuyển hàng hóa, giảm chi phí sản xuất, mở rộng giao thương và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhờ đó, thu nhập và đời sống của người dân đã được nâng lên rõ rệt so với trước đây.
Men theo dòng Chắc Băng, vào sâu ấp Bình Phong, xã Vĩnh Bình là những ao nuôi cua biển, tôm sú. Buổi sáng, ông Trương Hoàng Ngân đang dỡ lú bắt tôm, cua bán cho thương lái.
Ông Ngân cho biết, mùa vụ nuôi nối tiếp nhau, khi thì trồng lúa sạch kết hợp nuôi tôm càng xanh, thì khi nuôi quảng canh tôm sú và cua biển tùy theo độ mặn, lợ của con nước trong năm.
Ông Ngân cho biết, ngày trước ra đô thị Rạch Giá (tỉnh An Giang) đi bằng ghe nên xa xôi, các thương lái thu mua thủy hải sản không mặn mà. Thế rồi, từ ngày Trung ương đầu tư xây Quốc lộ 63, xây cầu lớn nối liền với đô thị Rạch Giá, các quốc lộ khác bộ mặt Miệt Thứ hoàn toàn đổi thay.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, vùng Miệt Thứ với hệ sinh thái đặc trưng, hệ thống rừng ngập mặn, nhiều kênh rạch, cửa sông và vùng bãi bồi ven biển khá rộng lớn,… tạo nên điều kiện tự nhiên rất thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thủy sản.
Đây là nơi sản xuất thủy sản trọng điểm của tỉnh, đặc biệt đối với các mô hình: tôm-lúa, tôm-cua-lúa luân canh; tôm-cua-cá kết hợp quảng canh cải tiến; tôm-cua-sò kết hợp dưới tán rừng phòng hộ và nuôi nhuyễn thể (sò, vẹm, hến,…) ven biển.
Có thể khẳng định rằng, lợi thế lớn nhất của vùng Miệt Thứ không chỉ nằm ở quy mô sản xuất mà còn ở giá trị sinh thái đặc trưng. Các sản phẩm như tôm sú, cua biển hay sò huyết được nuôi trong môi trường tự nhiên, gắn với mô hình tôm-lúa, tôm-rừng và hệ sinh thái ven biển.
Đây chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt và là nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm thủy sản chất lượng cao, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh, an toàn và bền vững.
