Căn cứ địa Chiến khu 19 tại vùng Núi Chúa: Diện mạo mới trên chiến khu anh hùng

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), chúng tôi về Chiến khu 19 anh hùng, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải (Ninh Thuận), tìm hiểu về truyền thống cách mạng và sự đổi thay trong đời sống của đồng bào Ra Glai tại hai thôn Cầu Gãy và Đá Hang.
Đồn Biên phòng Vĩnh Hải trao quà Tết tặng đồng bào Ra Glai.
Đồn Biên phòng Vĩnh Hải trao quà Tết tặng đồng bào Ra Glai.

Nhà nước quyết định thành lập căn cứ địa Chiến khu 19 tại vùng Núi Chúa (xã Vĩnh Hải). Từ đó, nơi đây trở thành căn cứ địa cách mạng vững chắc trong suốt hai cuộc kháng chiến của dân tộc.

Một lòng theo Đảng, cách mạng

Đồng chí Cao Văn Đen, Bí thư Chi bộ thôn, Trưởng thôn Cầu Gãy cho biết, trước năm 1975, xã Vĩnh Hải có 3 thôn: Vĩnh Hy, Thái An và Mỹ Hòa nằm giữa địa thế hiểm trở với dãy núi cao và vùng biển rộng bao quanh. Vị trí chiến lược này khiến cả ta và địch đều coi trọng địa bàn.

Quân và dân ta xây dựng vùng Núi Chúa thành căn cứ địa cách mạng vững chắc. Vịnh Vĩnh Hy và trạm Chi Lăng trở thành tuyến huyết mạch của Khu ủy Khu 5 trong công tác hậu cần, quân và dân ta luôn tập trung nguồn lực, chiến đấu kiên cường và giữ vững trận địa cho đến ngày thống nhất đất nước. Trong thời kỳ kháng chiến, Núi Chúa trở thành địa bàn hoạt động chính của cán bộ, chiến sĩ cách mạng, còn dưới chân núi đồng bào Ra Glai tại 2 thôn Đá Hang và Cầu Gãy sinh sống. Đồng bào nơi đây sớm giác ngộ, một lòng theo Đảng, theo cách mạng và đã có nhiều đóng góp cho cuộc kháng chiến đến ngày toàn thắng.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải hướng dẫn đồng bào Ra Glai trồng lúa nước để bảo đảm lương thực sau khi rời núi cao xuống định cư ở vùng xuôi thôn Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải từ năm 2000.
Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải hướng dẫn đồng bào Ra Glai trồng lúa nước để bảo đảm lương thực sau khi rời núi cao xuống định cư ở vùng xuôi thôn Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải từ năm 2000.

Đồng bào Ra Glai thôn Cầu Gãy vẫn nhớ đến chiến công của ông K Văn Danh - người du kích cơ động từng nhiều lần đột nhập vào khu vực địch “dồn dân lập ấp", vận động người dân phá ấp trở về núi tiếp tục sản xuất, lấy lương thực tiếp tế cho quân cách mạng, đồng thời tổ chức lực lượng cảnh giới, bảo vệ cho cán bộ, chiến sĩ hoạt động an toàn tại Chiến khu 19. Ông Danh kể: Dù bị địch bắt và chịu nhiều đòn tra tấn dã man, ông luôn giữ lòng kiên trung, quyết tâm bảo vệ đồng đội, bảo vệ cơ sở, khiến quân địch không khai thác được gì, đành phải thả ông về, để ông tiếp tục hoạt động cho cách mạng đến ngày quê hương được giải phóng.

Với những đóng góp to lớn trong công cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc, năm 1994, Đảng bộ và nhân dân xã Vĩnh Hải được Đảng, Nhà nước ghi nhận và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Diện mạo mới sau ngày đất nước thống nhất

Do cuộc sống du canh, du cư, sau ngày đất nước thống nhất, đồng bào Ra Glai lên núi Đá Đỏ, Núi Ông… phát quang lấy đất làm rẫy, trồng ngô, khoai, săn bắt thú rừng và tiếp tục đời sống tách biệt với thế giới bên ngoài.

Đồng bào Ra Glai ở 2 thôn Cầu Gãy và Đá Hang giao lưu văn hóa, văn nghệ với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải vào dịp địa phương tổ chức các lễ hội truyền thống.
Đồng bào Ra Glai ở 2 thôn Cầu Gãy và Đá Hang giao lưu văn hóa, văn nghệ với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải vào dịp địa phương tổ chức các lễ hội truyền thống.

Năm 1992, Nhà nước tái lập tỉnh Ninh Thuận từ tỉnh Thuận Hải. Kể từ đó, chính quyền tỉnh tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng và thực hiện các chính sách chăm lo cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, giúp đời sống của người dân không ngừng cải thiện.

Đồn Biên phòng Vĩnh Hải đã gắn bó mật thiết với đồng bào hai thôn Cầu Gãy và Đá Hang. Trung tá Nguyễn Văn Giang, Đội vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Vĩnh Hải cho biết, từ năm 1994, đơn vị thực hiện chỉ đạo của tỉnh, cử cán bộ, chiến sĩ lên núi cao thực hiện chủ trương “ba cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm).

Nghe đồng bào thổ lộ nguyện vọng biết đọc, biết viết tiếng Việt, cán bộ, chiến sĩ dựng lán trại và tổ chức các lớp học xóa mù chữ, phổ cập. Nhờ đó, ngày càng nhiều trẻ em và người lớn tuổi trong thôn biết đọc, biết viết, đồng thời nhận thức của đồng bào về đời sống cũng được nâng lên.

Năm 2000, tỉnh triển khai chủ trương xây hồ nước ngọt rộng gần 100 ha giữa lòng Núi Chúa và tuyên truyền, vận động đồng bào hai thôn Cầu Gãy và Đá Hang xuống núi, nhường đất làm hồ. Thực hiện chủ trương này, người dân xuống định cư tại vùng đất mới cách thôn Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải khoảng 2 km và tích cực tham gia bảo vệ hệ sinh thái Vườn quốc gia Núi Chúa, ổn định đời sống tại nơi ở mới.

Hiện nay, kết cấu hạ tầng tại hai thôn Cầu Gãy, Đá Hang được Nhà nước quan tâm đầu tư. Hầu hết đường giao thông nội thôn, giao thông giữa các thôn được bê-tông hóa, người dân được hỗ trợ đầy đủ nhà ở theo các Chương trình 134, 167… Từ việc biết trồng lúa nước, năng suất đạt khoảng 4 tạ/sào/vụ và trồng cây điều dưới tán rừng,… đồng bào vừa bảo đảm lương thực hằng ngày, vừa tăng thêm thu nhập bình quân hơn 20 triệu đồng/hộ/năm. Đáng chú ý, các hộ như: Cao Thị Luông, Cao Thị Thủy, Cao Thị Đanh… ở thôn Cầu Gãy biết cách làm du lịch cộng đồng tại khu vực suối Lồ Ồ, thu nhập hàng chục triệu đồng/tháng, góp phần cải thiện đời sống.

Đồn Biên phòng nhận đỡ đầu, chăm sóc nhiều học sinh là con em của đồng bào Ra Glai thôn Cầu Gãy có điều kiện đến trường.
Đồn Biên phòng nhận đỡ đầu, chăm sóc nhiều học sinh là con em của đồng bào Ra Glai thôn Cầu Gãy có điều kiện đến trường.

Sau 25 năm xuống núi định cư, dân số thôn Cầu Gãy đã tăng lên 98 hộ/335 khẩu; thôn Đá Hang 92 hộ/347 khẩu; 90% số người dân biết đọc, biết viết; tình làng nghĩa xóm ngày càng gắn kết. Số hộ nghèo, cận nghèo tại hai thôn giảm đáng kể; hơn 70% hộ có xe gắn máy, có ti-vi; trẻ em trong độ tuổi đi học đều được đến trường. Đáng chú ý, nhiều em như Katơ Vũ, sinh năm 1998, Cao Thị Ngọt… đã học lên bậc đại học, cao đẳng; nhiều thanh niên trở thành cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải và cán bộ chủ chốt của xã.

Bí thư Huyện ủy Ninh Hải Phan Tấn Cảnh cho biết, những năm gần đây, các loại hình du lịch biển, du lịch sinh thái, du lịch tìm hiểu di tích lịch sử kháng chiến tại xã Vĩnh Hải thu hút đông du khách trong nước và quốc tế khiến mô hình du lịch cộng đồng ngày càng lan tỏa. Qua đó, đồng bào có thêm nguồn thu nhập từ việc hướng dẫn du khách đi trải nghiệm cảnh đẹp vùng Núi Chúa, phục vụ các món đặc sản rừng, biển… Trong quý I/2025, Vĩnh Hải đón khoảng 500.000 lượt du khách, đem lại doanh thu từ dịch vụ du lịch hàng chục tỷ đồng. Với tiềm năng, lợi thế về rừng, biển, Vĩnh Hải có 13 sản phẩm đạt OCOP với 3 chủ thể đạt 3 sao. Hiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 2,15%; xã đạt toàn bộ 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Chứng kiến diện mạo Vĩnh Hải đổi thay, với nhiều công trình hạ tầng nông thôn được hoàn thiện; vùng Núi Chúa được công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới với đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên độc đáo thu hút đông du khách, các nhà khoa học tham quan, nghiên cứu. Quan trọng hơn, khi Vĩnh Hải được Trung ương chọn triển khai xây dựng nhà máy điện hạt nhân 2, hứa hẹn mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế-xã hội trong tương lai. Có thể thấy Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Vĩnh Hải đang chung sức, chung lòng viết tiếp trang sử mới vẻ vang cho vùng đất anh hùng ngày càng giàu mạnh, góp phần tích cực vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Khi mua hàng online chưa chắc đã rẻ hơn ngoài chợ

Khi mua hàng online chưa chắc đã rẻ hơn ngoài chợ

Sự phát triển của thương mại điện tử từng khiến nhiều người tin rằng mua hàng trực tuyến luôn rẻ hơn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, không ít mặt hàng trên sàn lại có giá cao hơn chợ truyền thống hoặc cửa hàng bán lẻ, dù vẫn được gắn mác "ưu đãi", "giảm giá". Thực tế này đang dần thay đổi thói quen mua sắm của người tiêu dùng.

Đoàn viên, thanh niên chỉnh trang, làm đẹp Nghĩa trang Liệt sĩ Tam Giang (xã Núi Thành).

Chi đội Kiểm ngư số 3 gặp mặt thân nhân thương binh, liệt sĩ

Ngày 23/7, tại xã Núi Thành (thành phố Đà Nẵng), Đảng ủy, Chi đội Kiểm ngư số 3 tổ chức gặp mặt các đồng chí đang công tác tại Chi đội Kiểm ngư số 3 là thân nhân thương binh, liệt sĩ, bệnh binh và thân nhân người bị nhiễm chất độc da cam nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026).

Giải ngân tín dụng đối với người sau cai nghiện ma túy tại phòng giao dịch Bắc Hà, tỉnh Lào Cai. (Ảnh: THANH SƠN)

Lào Cai triển khai cho vay vốn tín dụng sau cai nghiện ma túy

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lào Cai đã tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho hoạt động tín dụng chính sách ở cơ sở thông suốt, ổn định, không bị gián đoạn. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh đã xây dựng bộ máy tổ chức tinh, gọn, hiệu lực, hiệu quả, thực hiện nhiệm vụ được giao.

[Video] Cục Cảnh sát giao thông phát hiện hơn 4.000 tài xế có dấu hiệu lái xe quá thời gian

[Video] Cục Cảnh sát giao thông phát hiện hơn 4.000 tài xế có dấu hiệu lái xe quá thời gian

Sáng 23/7, Cục CSGT (Bộ Công an) cho biết, thông qua hệ thống giám sát hành trình của phương tiện kinh doanh vận tải được truyền về Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông, từ 0h đến 7h ngày 23/7, Cục CSGT đã tổng rà soát 168 phương tiện kinh doanh vận tải có dấu hiệu vi phạm.

[Video] Ưu tiên thi công các đoạn tuyến giao thông kết nối sân bay Long Thành

[Video] Ưu tiên thi công các đoạn tuyến giao thông kết nối sân bay Long Thành

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng thành phố Đồng Nai cho biết, địa phương đang ưu tiên triển khai thi công các đoạn tuyến thuộc các dự án giao thông trọng điểm kết nối sân bay Long Thành. Đây là những đoạn đi qua khu vực đất cao su, cơ bản đã có mặt bằng, tạo điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ.

[Infographic] 310 người có công, thân nhân liệt sĩ dự Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026

[Infographic] 310 người có công, thân nhân liệt sĩ dự Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026

Ngày 23/7, tại Hà Nội, 310 đại biểu người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ dự Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026 và phát động Phong trào đẩy mạnh chăm lo người có công với cách mạng hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ.

Lực lượng cứu hộ giải cứu người dân mắc kẹt trong lũ dữ ở Mường Than.

Gia Lai chung tay hỗ trợ Lai Châu khắc phục hậu quả mưa lũ

Thời gian qua, những trận mưa lớn kéo dài gây lũ quét, sạt lở đất tại xã Mường Than cùng nhiều khu vực trên địa bàn tỉnh Lai Châu đã để lại hậu quả nghiêm trọng. Ngay trong lúc khó khăn ấy, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân tỉnh Gia Lai, đã nhanh chóng hướng về, chung tay, góp sức cùng Lai Châu khắc phục hậu quả thiên tai.

Trung tướng Hà Thọ Bình, Tư lệnh Quân khu 4 và đoàn công tác dâng hương tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn.

Bộ Tư lệnh Quân khu 4 tri ân các Anh hùng liệt sĩ tại Quảng Trị

Ngày 23/7, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị cho biết, đoàn công tác Bộ Tư lệnh Quân khu 4 do Trung tướng Hà Thọ Bình, Tư lệnh Quân khu làm trưởng đoàn vừa có các hoạt động tri ân các Anh hùng liệt sĩ, người có công với cách mạng và các gia đình chính sách; kiểm tra, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Quảng Trị.

Các đại biểu người có công với cách mạng dự hội nghị. (Ảnh TRẦN HẢI)

[Ảnh] Lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026

Sáng 23/7, Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026 và phát động Phong trào đẩy mạnh chăm lo người có công với cách mạng hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ diễn ra tại Hà Nội. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Đại diện gia đình hạ sĩ Kpă Thiêp nhận Giấy khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chư Sê.

Chiến sĩ Quân đoàn 34 quên mình cứu dân

Tại làng Tai Pêr, xã Ia Ko, tỉnh Gia Lai, câu chuyện hạ sĩ Kpă Thiêp với hành động quả cảm, quên mình cứu 2 người dân bị điện giật đã làm lay động lòng người. Hành động quên mình bảo vệ nhân dân của anh trở thành tấm gương sáng ngời, tiếp nối và tô thắm thêm giá trị cao đẹp của hình tượng “Bộ đội Cụ Hồ” trong tâm thức người dân.

Đoàn đại biểu Quân khu 7 dâng hương tại Tượng đài Cố Tổng Bí thư Trần Phú. (Ảnh: NGUYÊN PHÚ)

Quân khu 7 tri ân người có công và động viên lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), đoàn công tác của Quân khu 7 do Trung tướng Trần Vinh Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu làm Trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà các gia đình chính sách và lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh.

Học sinh Trường trung học cơ sở Mai Dịch (Hà Nội) hưởng ứng các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá, xây dựng cuộc sống không khói thuốc. (Ảnh: HOÀNG HẢO)

Chung tay xây dựng môi trường không khói thuốc

Thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh không lây nhiễm nguy hiểm, như: ung thư phổi, tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường... Không chỉ người hút thuốc, những người sống trong môi trường nhiều khói thuốc cũng thuộc nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao.

Hải đội 202, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 trao cờ Tổ quốc tặng ngư dân Quảng Trị.

Tiếp thêm niềm tin và khát vọng vươn khơi

Lá cờ đỏ sao vàng từ lâu đã trở thành người bạn đồng hành không thể thiếu của ngư dân Việt Nam trong mỗi chuyến ra khơi, vững vàng trước sóng gió, gắn bó với ngư trường và nghề biển truyền thống. 

Tin nổi bật ngày 22/7: Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi thư nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ

Tin nổi bật ngày 22/7: Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi thư nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ

Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi thư nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ; Kiện toàn Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia;... là một số tin tức nổi bật trong ngày 22/7/2026.

Các y, bác sĩ trực tiếp thăm khám và tư vấn sức khỏe cho người dân trên địa bàn xã A Lưới 4.

Lan tỏa tinh thần tình nguyện vì sức khỏe cộng đồng ở vùng cao A Lưới

Đoàn viên thanh niên Khoa Quốc tế-Đại học Huế phối hợp Bệnh viện đa khoa Quốc tế Huế tổ chức chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại xã A Lưới 4. Đây là hoạt động hưởng ứng Chiến dịch Mùa hè xanh, mang dịch vụ y tế đến với người dân vùng cao, góp phần lan tỏa tinh thần sẻ chia, trách nhiệm vì cộng đồng.

Toàn cảnh Hội nghị trực tuyến với các địa phương của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Đánh giá mức độ hài lòng của tổ chức, cá nhân đối với sự phục vụ của hệ thống Bảo hiểm xã hội

Ngày 22/7, Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổ chức Hội nghị trực tuyến hướng dẫn đánh giá mức độ hài lòng của tổ chức, cá nhân đối với việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp năm 2026, nhằm khảo sát mức độ hài lòng của tổ chức, cá nhân đối với sự phục vụ của hệ thống bảo hiểm xã hội.