Căn cứ địa Chiến khu 19 tại vùng Núi Chúa: Diện mạo mới trên chiến khu anh hùng

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), chúng tôi về Chiến khu 19 anh hùng, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải (Ninh Thuận), tìm hiểu về truyền thống cách mạng và sự đổi thay trong đời sống của đồng bào Ra Glai tại hai thôn Cầu Gãy và Đá Hang.
Đồn Biên phòng Vĩnh Hải trao quà Tết tặng đồng bào Ra Glai.
Đồn Biên phòng Vĩnh Hải trao quà Tết tặng đồng bào Ra Glai.

Nhà nước quyết định thành lập căn cứ địa Chiến khu 19 tại vùng Núi Chúa (xã Vĩnh Hải). Từ đó, nơi đây trở thành căn cứ địa cách mạng vững chắc trong suốt hai cuộc kháng chiến của dân tộc.

Một lòng theo Đảng, cách mạng

Đồng chí Cao Văn Đen, Bí thư Chi bộ thôn, Trưởng thôn Cầu Gãy cho biết, trước năm 1975, xã Vĩnh Hải có 3 thôn: Vĩnh Hy, Thái An và Mỹ Hòa nằm giữa địa thế hiểm trở với dãy núi cao và vùng biển rộng bao quanh. Vị trí chiến lược này khiến cả ta và địch đều coi trọng địa bàn.

Quân và dân ta xây dựng vùng Núi Chúa thành căn cứ địa cách mạng vững chắc. Vịnh Vĩnh Hy và trạm Chi Lăng trở thành tuyến huyết mạch của Khu ủy Khu 5 trong công tác hậu cần, quân và dân ta luôn tập trung nguồn lực, chiến đấu kiên cường và giữ vững trận địa cho đến ngày thống nhất đất nước. Trong thời kỳ kháng chiến, Núi Chúa trở thành địa bàn hoạt động chính của cán bộ, chiến sĩ cách mạng, còn dưới chân núi đồng bào Ra Glai tại 2 thôn Đá Hang và Cầu Gãy sinh sống. Đồng bào nơi đây sớm giác ngộ, một lòng theo Đảng, theo cách mạng và đã có nhiều đóng góp cho cuộc kháng chiến đến ngày toàn thắng.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải hướng dẫn đồng bào Ra Glai trồng lúa nước để bảo đảm lương thực sau khi rời núi cao xuống định cư ở vùng xuôi thôn Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải từ năm 2000.
Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải hướng dẫn đồng bào Ra Glai trồng lúa nước để bảo đảm lương thực sau khi rời núi cao xuống định cư ở vùng xuôi thôn Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải từ năm 2000.

Đồng bào Ra Glai thôn Cầu Gãy vẫn nhớ đến chiến công của ông K Văn Danh - người du kích cơ động từng nhiều lần đột nhập vào khu vực địch “dồn dân lập ấp", vận động người dân phá ấp trở về núi tiếp tục sản xuất, lấy lương thực tiếp tế cho quân cách mạng, đồng thời tổ chức lực lượng cảnh giới, bảo vệ cho cán bộ, chiến sĩ hoạt động an toàn tại Chiến khu 19. Ông Danh kể: Dù bị địch bắt và chịu nhiều đòn tra tấn dã man, ông luôn giữ lòng kiên trung, quyết tâm bảo vệ đồng đội, bảo vệ cơ sở, khiến quân địch không khai thác được gì, đành phải thả ông về, để ông tiếp tục hoạt động cho cách mạng đến ngày quê hương được giải phóng.

Với những đóng góp to lớn trong công cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc, năm 1994, Đảng bộ và nhân dân xã Vĩnh Hải được Đảng, Nhà nước ghi nhận và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Diện mạo mới sau ngày đất nước thống nhất

Do cuộc sống du canh, du cư, sau ngày đất nước thống nhất, đồng bào Ra Glai lên núi Đá Đỏ, Núi Ông… phát quang lấy đất làm rẫy, trồng ngô, khoai, săn bắt thú rừng và tiếp tục đời sống tách biệt với thế giới bên ngoài.

Đồng bào Ra Glai ở 2 thôn Cầu Gãy và Đá Hang giao lưu văn hóa, văn nghệ với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải vào dịp địa phương tổ chức các lễ hội truyền thống.
Đồng bào Ra Glai ở 2 thôn Cầu Gãy và Đá Hang giao lưu văn hóa, văn nghệ với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải vào dịp địa phương tổ chức các lễ hội truyền thống.

Năm 1992, Nhà nước tái lập tỉnh Ninh Thuận từ tỉnh Thuận Hải. Kể từ đó, chính quyền tỉnh tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng và thực hiện các chính sách chăm lo cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, giúp đời sống của người dân không ngừng cải thiện.

Đồn Biên phòng Vĩnh Hải đã gắn bó mật thiết với đồng bào hai thôn Cầu Gãy và Đá Hang. Trung tá Nguyễn Văn Giang, Đội vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Vĩnh Hải cho biết, từ năm 1994, đơn vị thực hiện chỉ đạo của tỉnh, cử cán bộ, chiến sĩ lên núi cao thực hiện chủ trương “ba cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm).

Nghe đồng bào thổ lộ nguyện vọng biết đọc, biết viết tiếng Việt, cán bộ, chiến sĩ dựng lán trại và tổ chức các lớp học xóa mù chữ, phổ cập. Nhờ đó, ngày càng nhiều trẻ em và người lớn tuổi trong thôn biết đọc, biết viết, đồng thời nhận thức của đồng bào về đời sống cũng được nâng lên.

Năm 2000, tỉnh triển khai chủ trương xây hồ nước ngọt rộng gần 100 ha giữa lòng Núi Chúa và tuyên truyền, vận động đồng bào hai thôn Cầu Gãy và Đá Hang xuống núi, nhường đất làm hồ. Thực hiện chủ trương này, người dân xuống định cư tại vùng đất mới cách thôn Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải khoảng 2 km và tích cực tham gia bảo vệ hệ sinh thái Vườn quốc gia Núi Chúa, ổn định đời sống tại nơi ở mới.

Hiện nay, kết cấu hạ tầng tại hai thôn Cầu Gãy, Đá Hang được Nhà nước quan tâm đầu tư. Hầu hết đường giao thông nội thôn, giao thông giữa các thôn được bê-tông hóa, người dân được hỗ trợ đầy đủ nhà ở theo các Chương trình 134, 167… Từ việc biết trồng lúa nước, năng suất đạt khoảng 4 tạ/sào/vụ và trồng cây điều dưới tán rừng,… đồng bào vừa bảo đảm lương thực hằng ngày, vừa tăng thêm thu nhập bình quân hơn 20 triệu đồng/hộ/năm. Đáng chú ý, các hộ như: Cao Thị Luông, Cao Thị Thủy, Cao Thị Đanh… ở thôn Cầu Gãy biết cách làm du lịch cộng đồng tại khu vực suối Lồ Ồ, thu nhập hàng chục triệu đồng/tháng, góp phần cải thiện đời sống.

Đồn Biên phòng nhận đỡ đầu, chăm sóc nhiều học sinh là con em của đồng bào Ra Glai thôn Cầu Gãy có điều kiện đến trường.
Đồn Biên phòng nhận đỡ đầu, chăm sóc nhiều học sinh là con em của đồng bào Ra Glai thôn Cầu Gãy có điều kiện đến trường.

Sau 25 năm xuống núi định cư, dân số thôn Cầu Gãy đã tăng lên 98 hộ/335 khẩu; thôn Đá Hang 92 hộ/347 khẩu; 90% số người dân biết đọc, biết viết; tình làng nghĩa xóm ngày càng gắn kết. Số hộ nghèo, cận nghèo tại hai thôn giảm đáng kể; hơn 70% hộ có xe gắn máy, có ti-vi; trẻ em trong độ tuổi đi học đều được đến trường. Đáng chú ý, nhiều em như Katơ Vũ, sinh năm 1998, Cao Thị Ngọt… đã học lên bậc đại học, cao đẳng; nhiều thanh niên trở thành cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vĩnh Hải và cán bộ chủ chốt của xã.

Bí thư Huyện ủy Ninh Hải Phan Tấn Cảnh cho biết, những năm gần đây, các loại hình du lịch biển, du lịch sinh thái, du lịch tìm hiểu di tích lịch sử kháng chiến tại xã Vĩnh Hải thu hút đông du khách trong nước và quốc tế khiến mô hình du lịch cộng đồng ngày càng lan tỏa. Qua đó, đồng bào có thêm nguồn thu nhập từ việc hướng dẫn du khách đi trải nghiệm cảnh đẹp vùng Núi Chúa, phục vụ các món đặc sản rừng, biển… Trong quý I/2025, Vĩnh Hải đón khoảng 500.000 lượt du khách, đem lại doanh thu từ dịch vụ du lịch hàng chục tỷ đồng. Với tiềm năng, lợi thế về rừng, biển, Vĩnh Hải có 13 sản phẩm đạt OCOP với 3 chủ thể đạt 3 sao. Hiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 2,15%; xã đạt toàn bộ 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Chứng kiến diện mạo Vĩnh Hải đổi thay, với nhiều công trình hạ tầng nông thôn được hoàn thiện; vùng Núi Chúa được công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới với đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên độc đáo thu hút đông du khách, các nhà khoa học tham quan, nghiên cứu. Quan trọng hơn, khi Vĩnh Hải được Trung ương chọn triển khai xây dựng nhà máy điện hạt nhân 2, hứa hẹn mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế-xã hội trong tương lai. Có thể thấy Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Vĩnh Hải đang chung sức, chung lòng viết tiếp trang sử mới vẻ vang cho vùng đất anh hùng ngày càng giàu mạnh, góp phần tích cực vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Dự án nhà ở xã hội Tân Phú Hưng, phường Tân Hưng (Hải Phòng) đang được đẩy nhanh thi công, phấn đấu hoàn thành trước hạn. (Ảnh: MINH HẢI)

Đẩy nhanh thực hiện các dự án nhà ở xã hội

Nhu cầu nhà ở xã hội thực tế tại các trung tâm kinh tế ngày càng lớn, trong khi nguồn cung chưa đáp ứng yêu cầu. Để giải bài toán này, nhiều địa phương đã chủ động tạo quỹ đất, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, đẩy nhanh tiến độ dự án nhà ở đồng bộ các công trình hạ tầng.

Ê-kíp của Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ nội soi đặt stent LAMS cho bệnh nhân. (Ảnh minh họa: nhandan.vn)

Tám tháng, ghi nhận hơn 130,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế

Đến hết tháng 8/2026, có 130,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, với tổng chi khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế gần 118.000 tỷ đồng. Công tác khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế được triển khai trong điều kiện nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng tăng, đi cùng với các quy định, chính sách mới về y tế và bảo hiểm y tế.

Nước tại khu vực ngập sâu nhất của đoạn đường gom Đại lộ Thăng Long qua xã Hữu Bằng lên tới 1m. Trong ảnh nước ngập tới bụng của người mở dịch vụ hỗ trợ kéo xe qua khu vực ngập nước, trong khi 1 chiếc ô-tô tải nhỏ bất lực quay đầu.

Hà Nội: Người dân mở dịch vụ hỗ trợ kéo xe qua đoạn đường ngập sâu ở Hữu Bằng

Nước sông Tích tiếp tục dâng cao khiến nhiều đoạn đường gom Đại lộ Thăng Long qua xã Hữu Bằng, Hà Nội, ngập sâu từ 0,7m đến 1m. Trong điều kiện các phương tiện khó bảo đảm an toàn khi lưu thông, người dân tại khu vực đã tổ chức dịch vụ hỗ trợ kéo xe máy qua đoạn ngập, giúp người đi đường vượt qua khu vực nước sâu.

Tin nổi bật ngày 21/9: Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về Đề án xây dựng quy định mới về đảng viên làm kinh tế tư nhân; Thủ tướng chủ trì cuộc họp về cung ứng sách giáo khoa

Tin nổi bật ngày 21/9: Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về Đề án xây dựng quy định mới về đảng viên làm kinh tế tư nhân; Thủ tướng chủ trì cuộc họp về cung ứng sách giáo khoa

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết luận về Đề án xây dựng quy định mới về đảng viên làm kinh tế tư nhân; Thủ tướng chủ trì cuộc họp về cung ứng sách giáo khoa, rà soát chương trình, sách giáo khoa phổ thông; Dự thảo Nghị quyết về Chương trình lập pháp năm 2027;... là một số tin nổi bật ngày 21/9.

Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Trưởng Ban Tổ chức Human Act Prize 2026 cùng với Ban tổ chức và các đại biểu tham dự.

[Video] Human Act Prize 2026: Hợp lực vì cộng đồng

Human Act Prize 2026 chính thức khởi động với chủ đề “Hợp lực cộng đồng”, hướng tới kết nối các nguồn lực xã hội, thúc đẩy những sáng kiến vì cộng đồng và biến những hành động riêng lẻ thành sức mạnh chung.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt xử lý công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng. (Ảnh: Ngọc Hà)

Biện pháp mạnh trong xử lý vi phạm đất đai, trật tự xây dựng ở Hà Nội

Thực hiện khoản 2 Điều 14 Luật Thủ đô, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết quy định áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất kinh doanh, giúp các địa phương có thêm công cụ mạnh xử lý các vi phạm đất đai, trật tự xây dựng.

Nước rút, những ruộng hoa màu của nông dân Tây Tựu (Hà Nội) gần như không thể cứu vãn, chỉ có thể nhổ bỏ chờ cải tạo đất sản xuất vụ hoa màu mới.

Sau ngập, người trồng hoa Tây Tựu lo vụ Tết

Sau nhiều ngày ngập úng, nước trên những cánh đồng hoa Tây Tựu (Hà Nội) đang rút dần. Nhiều diện tích hoa, rau màu bị hư hại, có nơi mất trắng. Trong khi chính quyền địa phương duy trì lực lượng ứng phó, tiêu thoát nước, người dân đã bắt tay dọn ruộng, cải tạo đất, chuẩn bị xuống giống trở lại với hy vọng kịp vụ hoa Tết.

Lãnh đạo Phòng Nghiệp vụ Công an tỉnh trao quà tặng người dân. (Ảnh: PHƯỚC THANH)

Đồng Tháp: 2.000 người lớn, trẻ em được khám bệnh, tặng quà

Ngày 21/9, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết, tại Chùa Quê Hương, xã Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp, đơn vị đã phối hợp Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Tháp và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Đồng Tháp; Ủy ban nhân dân các xã Tam Nông, Tràm Chim, Phú Thọ, tỉnh Đồng Tháp tổ chức các hoạt động an sinh, xã hội.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười (hàng đầu, bên trái) yêu cầu sở chuyên ngành khẩn trương công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai tại đèo Prenn, liên quan sạt lở. (Ảnh: N.L)

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng yêu cầu công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai tại đèo Prenn

Kiểm tra điểm sạt lở trên đèo Prenn, một trong những cửa ngõ ra vào Đà Lạt, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười yêu cầu cơ quan liên quan khẩn trương công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai; huy động nguồn lực tập trung khắc phục sạt lở, bảo đảm an toàn giao thông.

Các thí sinh trẻ tuổi tranh tài ẩm thực. (Ảnh: Ban tổ chức cuộc thi cung cấp)

Tạo cơ hội để người trẻ thể hiện tài năng và sức sáng tạo trong lĩnh vực ẩm thực

Ẩm thực trong đời sống hiện nay không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh học cốt lõi, mà còn trở thành phương thuốc tự nhiên giúp bảo vệ thể chất, cân bằng tinh thần trước áp lực cuộc sống, đóng vai trò trải nghiệm văn hóa và nghệ thuật. Vai trò của ngành F&B vì thế cũng ngày càng quan trọng hơn đối với kinh tế, du lịch.

Chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên di chuyển hài cốt các liệt sĩ được cất bốc từ Nghĩa trang nhân dân Him Lam, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên cất bốc, quy tập 9 hài cốt liệt sĩ

Sáng 21/9, tại Nghĩa trang nhân dân Him Lam, phường Điện Biên Phủ, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Điện Biên cùng đại diện lãnh đạo Ủy ban nhân dân phường Điện Biên Phủ tổ chức cất bốc, quy tập 9 hài cốt liệt sĩ. 

Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Cà Mau Lê Hùng Cường (đứng) phát biểu ý kiến tại hội nghị với các đơn vị sử dụng lao động. (Ảnh: NGUYỄN ĐẠT)

Cà Mau tháo gỡ vướng mắc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với hộ kinh doanh

Giám đốc Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố trong cả nước được yêu cầu chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ khẩn trương phối hợp, chủ động hướng dẫn các hộ kinh doanh, chủ hộ kinh doanh trên địa bàn lập hồ sơ kê khai và thực hiện nộp bảo hiểm xã hội đúng quy trình, đúng đối tượng theo các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Đại diện Chỉ huy Đồn Biên phòng Bo Heng và các đơn vị tặng quà các em thiếu nhi trong chương trình “Trung thu yêu thương” tại xã Buôn Đôn. (Ảnh: NGUYỄN LÂN)

Trao hơn 2.200 suất quà Trung thu cho thiếu nhi vùng biên giới Đắk Lắk

Từ ngày 18 đến 20/9, các đơn vị thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk phối hợp cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ quan, đơn vị, nhà hảo tâm tổ chức nhiều hoạt động vui Tết Trung thu và trao tặng quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, mang đến cho thiếu nhi ở khu vực biên giới một mùa Trung thu vui tươi, ấm áp.

Đường gom Đại lộ Thăng Long bị ngập. (Ảnh: VOV Giao thông)

Đại lộ Thăng Long phân luồng giao thông do ngập sâu

Do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài, một số vị trí trên Đại lộ Thăng Long, đoạn qua địa bàn các xã Hạ Bằng và Hòa Lạc, thành phố Hà Nội, bị ngập sâu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người và phương tiện. Sở Xây dựng Hà Nội đã thông báo phương án phân luồng, tổ chức giao thông tại khu vực này.