Thời tiết TP Hồ Chí Minh trong những ngày đầu tháng 4 vẫn đang tiếp tục cao điểm nắng nóng. Ghi nhận trưa 9/4, tại đoạn đường Nguyễn Thị Minh Khai (Quận 1, TP Hồ Chí Minh), trời nắng như đổ lửa, cộng với việc nhiều cây xanh lâu năm bị đốn hạ, cắt trụi cành trong quá trình cải tạo vỉa hè lại càng làm cho không khí thêm ngột ngạt.
Các đơn vị liên quan chưa làm hết trách nhiệm
Hàng cây lim xẹt nhiều năm tuổi trên đoạn đường này, tạo nên không gian xanh mát và dễ chịu giữa lòng thành phố. Thế nhưng, trong quá trình cải tạo vỉa hè, 8 cây lim xẹt đã bị chặt hạ và 9 cây khác bị cắt trụi tán do hệ rễ bị xâm hại nghiêm trọng bởi máy móc thi công. Những cây me nhỏ được trồng thay thế hoàn toàn không thể bù đắp bóng mát mà các cây lim xẹt mang lại trước đó.
Liên quan đến tình trạng trên, Sở Giao thông công chánh (GTCC) Thành phố Hồ Chí Minh thông tin, trong quá trình thi công vỉa hè đường Nguyễn Thị Minh Khai, đơn vị thi công là Công ty TNHH Công nghiệp và Xây dựng Nam Việt đã sử dụng xe cơ giới, làm đứt và dập rễ của 17 cây lim xẹt. Trong số này, 8 cây (gồm 5 cây loại 3 và 3 cây loại 2) đã buộc phải đốn hạ do bị hư hại rễ nghiêm trọng, còn lại 9 cây bị cắt gọn tán. Hiện các cơ quan chức năng đang tiếp tục theo dõi tình trạng của những cây bị xâm hại còn lại để có biện pháp xử lý phù hợp.
Điều đáng nói, không chỉ riêng đường Nguyễn Thị Minh Khai, hiện có hàng chục tuyến đường tại các quận trung tâm và vùng ven như Quận 1, 5, 6, 11, Tân Bình, Tân Phú, Phú Nhuận, Bình Thạnh, Gò Vấp và huyện Củ Chi, cũng đang được nâng cấp vỉa hè, gây ảnh hưởng đến khoảng 2.143 cây xanh. Trong đó, 90 cây đã phải chặt hạ do bị tổn thương nghiêm trọng ở phần rễ, có nguy cơ đổ ngã khi mưa bão, bao gồm 3 cây loại 1, 57 cây loại 2 và 30 cây loại 3. Bên cạnh đó, hàng trăm cây khác cũng đã bị cắt tỉa cành nhánh để làm nhẹ tán, giảm nguy cơ gãy đổ trong mùa mưa sắp tới.
Báo cáo mới đây của Sở GTCC Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, nhiều đơn vị thi công chưa tuân thủ nghiêm túc các nội dung về chủ trương, hướng dẫn của UBND thành phố và sở chuyên ngành trong quá trình cải tạo, nâng cấp vỉa hè nhiều tuyến đường. Cụ thể, các đơn vị thi công đào bóc vỉa hè bằng xe cơ giới dẫn đến va quẹt thân cây, gây giập, đứt rễ cây xanh; hạ cốt nền sâu chung quanh gốc cây, khiến gốc cây trồi cao so với mặt nền; phơi lộ rễ cây trong thời gian dài do việc đào hàng loạt vỉa hè và chậm tái lập mặt nền.
Trước đó, Trung tâm Hạ tầng kỹ thuật TP Hồ Chí Minh đã tiến hành kiểm tra thực địa tại công trình cải tạo vỉa hè tuyến đường Trần Hưng Đạo
(Quận 5) và đã phát hiện đơn vị thi công sử dụng xe cơ giới để đào bóc vỉa hè gần khu vực có cây xanh hiện hữu. Hành vi này khiến một số cây bị đứt, giập rễ và trầy xước phần rễ lan rộng trên bề mặt vỉa hè, làm thay đổi kết cấu đất chung quanh, nguy cơ cây bị ngã đổ, gây mất an toàn cho khu vực.
Bêu tên, xử phạt nghiêm các đơn vị vi phạm
Trước tình trạng xâm hại trên, Sở GTCC Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã “điểm mặt” các chủ đầu tư, nhà thầu thi công làm ảnh hưởng cây xanh. Cụ thể, tại Quận 5, các dự án nâng cấp, sửa chữa vỉa hè do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Quận 5 làm chủ đầu tư đã cào bóc khu vực gốc cây làm ảnh hưởng đến 316 cây xanh trên các tuyến đường như Trần Hưng Đạo, Mạc Thiên Tích, Hải Thượng Lãn Ông, Ngô Nhân Tịnh, Trang Tử...
Tại Quận 6, dự án sửa chữa vỉa hè do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Quận 6 làm chủ đầu tư đã làm ảnh hưởng tới 641 cây xanh trên 10 tuyến đường như Nguyễn Văn Luông, Hậu Giang, Văn Thân, Phạm Văn Chí, Kinh Dương Vương...; quận Bình Thạnh, dự án cải tạo vỉa hè do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực quận Bình Thạnh làm chủ đầu tư lúc triển khai đã làm ảnh hưởng đến 185 cây xanh trên 4 tuyến.
Tại quận Phú Nhuận, dự án cải tạo vỉa hè do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực quận Phú Nhuận làm chủ đầu tư trong quá trình triển khai đã sử dụng xe cơ giới cào bóc nền sát gốc cây làm lộ rễ 30 cây xanh trên đường Hoàng Văn Thụ, Phan Đăng Lưu; tại Quận 11, khi các dự án cải tạo vỉa hè do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Quận 11 triển khai làm ảnh hưởng 227 cây xanh trên các tuyến đường Lý Thường Kiệt, Nguyễn Thị Nhỏ, Lữ Gia...
Đặc biệt, tại khu vực Quận 1, dự án nâng cấp vỉa hè trên 16 tuyến đường đã làm ảnh hưởng tới 686 cây xanh. Nguyên nhân chủ yếu do đơn vị thi công dùng xe cơ giới đào tới bó vỉa bồn cây hoặc chặt, làm đứt rễ cây...
Một số nhà thầu được ghi nhận có liên quan đến các dự án gây ảnh hưởng cây xanh tại Quận 1 như: Công ty CP Xây dựng thương mại Tân Bắc Á, Công ty CP Xây dựng hạ tầng Trung Tín, Công ty TNHH San lấp và xây dựng Lê Nguyễn, Công ty TNHH công nghiệp và xây dựng Nam Việt...
Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, giai đoạn 2022-2023, có 41 trường hợp xâm hại cây xanh đã được cơ quan quản lý chuyển Thanh tra Sở Xây dựng để xem xét xử lý, trong đó có 20/41 trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền khoảng 2,3 tỷ đồng. Trong năm 2024 và 2 tháng đầu năm 2025 có 10 trường hợp vi phạm đã bị Thanh tra Sở Xây dựng ra quyết định xử phạt 385 triệu đồng.
Theo Trung tâm Hạ tầng kỹ thuật TP Hồ Chí Minh, mặc dù đã tăng cường nhiều biện pháp nhằm kiểm soát, hạn chế rủi ro mất an toàn cây xanh do ảnh hưởng bởi quá trình thi công gây ra, Trung tâm nhận định vẫn còn tiềm ẩn rủi ro mất an toàn về lâu dài đối với những cây xanh còn lại trên các tuyến đường. Nguyên do là có những hư hại, khiếm khuyết chưa phát hiện được hoặc tiềm ẩn nguy cơ do tác động tiêu cực của quá trình thi công gây ra.
Cũng theo Sở GTCC, UBND Thành phố Hồ Chí Minh cùng các sở, ngành liên quan đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nhằm bảo vệ hệ thống cây xanh trong quá trình thi công các công trình hạ tầng. Tuy nhiên, nhiều chủ đầu tư vẫn chưa thực hiện nghiêm túc các quy định. Trong đó, tình trạng phổ biến hiện nay là thi công bằng xe cơ giới khiến thân cây bị va quẹt, rễ cây bị giập gãy hoặc đứt hoàn toàn. Một số tuyến đường còn hạ cốt nền sâu quanh gốc cây khiến phần gốc trồi lên cao, hoặc để rễ cây phơi lộ suốt thời gian dài nhưng chậm tái lập mặt nền.
Nhằm xử lý tình trạng gây ra hệ quả nói trên, trao đổi ý kiến với PV, ông Đặng Phú Thành, Phó Giám đốc Sở GTCC Thành phố Hồ Chí Minh cho hay: “Đối với các dự án chỉnh trang, cải tạo vỉa hè hoặc các dự án khác trên địa bàn, triển khai trong thời gian tới, có phạm vi thi công ảnh hưởng đến hệ thống cây xanh đô thị, yêu cầu chủ đầu tư và các đơn vị thi công phải xây dựng phương án tổ chức thi công bảo đảm an toàn cho cây xanh, gửi về sở quản lý chuyên ngành để kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời”.
Trong một diễn biến mới nhất, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được đã chỉ đạo Sở GTCC thành phố xem xét trách nhiệm các đơn vị liên quan trong việc thi công vỉa hè gây xâm hại hệ rễ của 17 cây lim xẹt trên đường Nguyễn Thị Minh Khai. Sự việc này đã khiến 8 cây phải đốn hạ và 9 cây khác bị cắt gọn tán.
