Ca trù Hà Nội trên hành trình hồi sinh

Từ chỗ đứng bên bờ vực mai một, vừa thiếu nghệ nhân, vừa thiếu người nghe, ca trù Hà Nội đang được hồi sinh mạnh mẽ, với tất cả 16 giáo phường, câu lạc bộ thường xuyên hoạt động. Có được điều này là nhờ sự nỗ lực của ngành văn hóa trong việc hỗ trợ các nghệ nhân giữ nghề, truyền dạy, mở các lớp đào tạo… cũng như của chính quyền một số địa phương.
Các nghệ nhân trình diễn ca trù trong Liên hoan Ca trù Hà Nội lần thứ ba.
Các nghệ nhân trình diễn ca trù trong Liên hoan Ca trù Hà Nội lần thứ ba.

Đây là bài học để các địa phương khác tham khảo, để có thể đưa ca trù ra khỏi danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp của UNESCO.

Trên sân khấu tại Bảo tàng Hà Nội, âm điệu ca trù với những câu “Hồng hồng, tuyết tuyết/Nhớ ngày nào còn chửa biết cái chi chi…” (bài Hồng hồng, tuyết tuyết) được thể hiện bởi những ca nương trẻ tuổi, hay nỗi lòng sâu lắng qua “Lác đác rừng phong hạt móc sa/Ngàn lau hiu hắt thu mờ” (bài Tỳ bà hành) vang lên trong sự phấn khởi của khán giả lẫn người thể hiện. Bởi phải mất mấy năm, những người yêu ca trù Hà Nội mới được hội ngộ để thi thố tài năng cũng như chia sẻ những kinh nghiệm biểu diễn trong Liên hoan Ca trù Hà Nội lần thứ ba tổ chức cách đây không lâu.

Liên hoan lần này chứng kiến màn “ra quân” hùng hậu nhất của ca trù Hà Nội trong những năm qua. Tham gia liên hoan lần này là 12 giáo phường, câu lạc bộ ca trù trên địa bàn Hà Nội, với 92 thành viên, từ những cụ 83 tuổi đến những cháu bé mới 5 tuổi. Tổng số thành viên tham gia trình diễn, hỗ trợ lên tới 140 người. Điều mới mẻ của Liên hoan là có hàng chục thí sinh đăng ký tham dự với tư cách thí sinh tự do. Đây là tín hiệu đáng mừng cho thấy ca trù lan tỏa ngày càng sâu rộng trong cộng đồng.

Trong dàn thí sinh tham gia liên hoan, có rất nhiều gương mặt trẻ nhưng đã có phong thái đĩnh đạc, biểu diễn đầy tự tin, dù còn là “ngọc thô” cần phải qua quá trình rèn giũa. Ca nương Nguyễn Mai Phương (13 tuổi, Câu lạc bộ ca trù Thượng Mỗ, huyện Đan Phượng) chia sẻ: “Hôm nay con được lên sân khấu biểu diễn, con khá run. Con đã có hai năm tham gia lớp truyền dạy ca trù của nghệ nhân Nguyễn Thị Minh Tam. Đều đặn mỗi tuần một buổi, con được học sử dụng phách và hát các thể cách cơ bản. Với con, khó nhất là ghép phách với đàn, sao cho tiếng phách giòn, đều, đúng nhịp, sau nữa là làm sao giữ được hơi tốt khi hát, tiếng tròn đủ độ ngân, vang…”.

Cùng với Câu lạc bộ ca trù Thượng Mỗ, rất nhiều câu lạc bộ, nhóm nghệ thuật ca trù cũng mang đến những gương mặt mới, cho thấy thành quả của quá trình gìn giữ, trao truyền di sản ở địa phương; trong đó có không ít ca nương nhí đã chuẩn chỉ trong lối hát, gieo phách chắc, tay róc phách đẹp. Nhiều thí sinh tuy mới được tiếp cận với ca trù trong thời gian ngắn, đã thể hiện tốt các thể cách cơ bản. Trước đây, kép đàn hay quan viên luôn là “của hiếm”, nhiều giáo phường, câu lạc bộ tham dự liên hoan phải chung nhau mời một số kép đàn, quan viên cầm chầu thì nay xuất hiện thêm những kép đàn và quan viên mới, phản ánh sức sống của loại hình di sản này trên địa bàn Hà Nội.

Năm 2009, ca trù được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Thời điểm đó, ca trù đứng bên bờ vực của sự mai một. Hà Nội là cái nôi của ca trù nhưng chỉ có một vài giáo phường hoạt động cầm chừng, thì nay đã có 16 nhóm, câu lạc bộ sinh hoạt, biểu diễn đều đặn, lưu giữ được hơn 30 thể cách, điệu múa cổ và phát triển thêm gần 20 làn điệu mới; hơn 50 người có khả năng truyền dạy, trong đó có tám nghệ nhân nhân dân, 24 nghệ nhân ưu tú… cùng hàng trăm người theo học.

Có được điều đó, trước hết nhờ đến nỗ lực của các nghệ nhân. Vừa qua, trong giai đoạn dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, nhiều nghệ nhân vẫn tìm cách tổ chức các lớp học, dạy các cháu nhỏ theo hình thức trực tuyến. Về phía ngành văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho các giáo phường, câu lạc bộ ca trù, với sự tham gia của những nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú và những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực di sản ca trù. Trưởng phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) Phạm Thị Lan Anh cho biết: “Sau một thời gian dài bị mai một, nhiều địa phương vẫn có câu lạc bộ ca trù hoạt động nhưng các thể cách, các kỹ thuật hay kiến thức về ca trù đã bị mai một ít nhiều.

Do đó, việc tổ chức các lớp tập huấn nhằm bổ khuyết cho các nghệ nhân, nhất là lớp nghệ nhân trẻ. Khi được nâng cao một cách toàn diện các kỹ thuật nhả chữ, buông câu, gieo phách, các ngón đàn hay kiến thức về ca trù, các giáo phường, câu lạc bộ đều ý thức hơn về giá trị và trách nhiệm với bảo tồn, giữ gìn, phát huy giá trị ca trù”.

Theo nhà nghiên cứu âm nhạc Đặng Hoành Loan, liên hoan là dịp nhìn lại thành quả phục hưng ca trù tại Hà Nội, góp phần vào kết quả thực hiện cam kết với UNESCO về bảo vệ và phát huy giá trị của di sản ca trù trong đời sống đương đại. Kết quả của liên hoan sẽ là một cơ sở dữ liệu tiến tới thực hiện hồ sơ xin chuyển di sản ca trù từ danh sách “Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp” sang danh sách “Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại”.

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Chủ tịch Hà Nội Vũ Đại Thắng: Thủ đô đã hội tụ đủ điều kiện để bước vào chặng đường phát triển mới

Phát biểu khai mạc Hội nghị Công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026 sáng 29/6, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, thành phố đang có đủ điều kiện thuận lợi để bứt phá, cùng cả nước hiện thực hóa khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới.

Các đại biểu nhấn nút khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội 2026.

Khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội 2026

Với chuỗi hoạt động phong phú, đa dạng tại ba khu vực quanh Hồ Tây, 16 xã, phường và vùng trồng sen, Lễ hội Sen Hà Nội 2026 là lễ hội tôn vinh vẻ đẹp của sen lớn nhất từ trước đến nay tại Hà Nội.

Hầm đi bộ Ngã Tư Sở (Ảnh ĐỖ TÂM)

Không để xảy ra tình trạng “phí chồng phí”

Tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết Quy định khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp (gọi tắt là nghị quyết). Quy định này sẽ tạo “làn xanh” cho việc phát triển công trình ngầm, khai thác hiệu quả không gian đô thị.

97% số hộ gia đình tại khu vực Thọ An, xã Liên Minh nhất trí sáp nhập 12 cụm dân cư thành 3 thôn mới.

Đồng thuận từ cơ sở trong sắp xếp thôn, tổ dân phố

Thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố theo định hướng tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, các địa phương ở Hà Nội đã khẩn trương tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với các phương án sắp xếp.

Dâng hương và các vật phẩm trong Lễ hội Cổ Loa-một trong những lễ hội lớn của Hà Nội tưởng nhớ An Dương Vương tại di tích Cổ Loa.

Đưa di tích Cổ Loa vươn tầm giá trị toàn cầu

Thành Cổ Loa thuộc không gian di sản Cổ Loa (xã Đông Anh, Hà Nội) là tòa thành có tuổi đời lâu nhất nước ta. Trong không gian ấy còn có hàng loạt di tích, di sản quan trọng khác: Đền thờ An Dương Vương, đình Ngự triều di quy, am Mỵ Châu... được hình thành, lưu giữ trong hàng nghìn năm lịch sử.

Người dân phường Hồng Hà nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

An cư cho người dân nhường đất xây cầu

Chỉ trong thời gian rất ngắn, Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm (Hà Nội) đã bàn giao đất tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân ở các phường Bồ Đề, Tây Hồ và Hồng Hà có đất bị thu hồi để xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên, giúp họ sớm ổn định cuộc sống.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đồng chí lãnh đạo Trung ương và Hà Nội thực hiện nghi lễ khởi công năm dự án đường sắt đô thị Thành phố Hà Nội.

Từng bước hình thành mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại

Sáng 22/6, Thành phố Hà Nội đã đồng thời khởi công năm tuyến metro quy mô lớn, mở ra giai đoạn mới cho quá trình phát triển hạ tầng và tái cấu trúc không gian đô thị. Với tổng chiều dài hơn 300 km, các dự án là dấu mốc quan trọng trong hành trình hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Hồ Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. (Ảnh: Đăng Quang)

Hà Nội đề cao khả năng thực thi của chính sách

Chỉ sau gần hai tháng kể từ khi Luật Thủ đô 2026 được ban hành, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua tổng cộng 61 nghị quyết cụ thể hóa luật. Đây là bước đi nhanh chóng, quyết liệt, khẳng định quyết tâm biến khung pháp lý đặc thù thành động lực phát triển thực chất cho Thủ đô.

Hội chợ Triển lãm quốc tế công nghệ năng lượng-môi trường 2026 thu hút nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế tham gia.

Chuyển dịch năng lượng là yêu cầu cấp thiết

“Chuyển dịch năng lượng không chỉ là một nhiệm vụ quan trọng, mà còn là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững” - đây là khẳng định của  lãnh đạo Sở Công thương Hà Nội tại Diễn đàn Chuyển dịch năng lượng Việt Nam tổ chức chiều 24/6 tại Hà Nội.

Hoạt động đạp xe tuần hành hưởng ứng lối sống xanh. (Ảnh: TÙNG ĐINH)

Phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh” lan tỏa lối sống xanh

Sáng 20/6, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) Việt Nam và Lotte Mart Hàn Quốc phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh”, hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2026 và phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp”.

Lễ hội tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh: CHÍ DŨNG)

Kinh tế đêm của Hà Nội chính thức “sáng đèn”

Sáng 15/6, tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết Quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII khai mạc kỳ họp thứ 4, kỳ họp chuyên đề.

Hà Nội khẩn trương xây dựng chính sách thi hành Luật Thủ đô

Sáng 12/6, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã khai mạc kỳ họp thứ 4, kỳ họp chuyên đề. Tại kỳ họp này, Ủy ban nhân dân thành phố trình Hội đồng nhân dân thành phố xem xét, quyết nghị 55 nghị quyết. Trong đó, Ủy ban nhân dân thành phố trình 23 nghị quyết quy phạm pháp luật triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Kỳ phát biểu tại tọa đàm.

Tăng cường kết nối người Việt Nam ở nước ngoài tham gia xây dựng và phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu người Việt Nam ở nước ngoài theo hướng đồng bộ, thống nhất, thường xuyên và gắn với cơ chế phối hợp với các cơ quan liên quan là cần thiết. Do đó, các cơ quan liên quan  cần nghiên cứu, học tập kinh nghiệm quốc tế trong thu hút chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào tham gia phát triển thủ đô.

Các đối tượng bị bắt.

Hà Nội: Khởi tố Ngọc "sủi" và ổ nhóm lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Việc khởi tố vụ án, khởi tố các bị can thể hiện quyết tâm của Công an Hà Nội trong đấu tranh với các băng nhóm tội phạm có tổ chức, các đối tượng hình sự lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, bảo vệ môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh trên địa bàn Thủ đô.