Trong chuỗi hơn 50 sự kiện của “tháng nhiếp ảnh” Photo Hanoi’25, các buổi trò chuyện chuyên đề, giới thiệu phương pháp sáng tác và hướng dẫn thực hành đều thu hút đông đảo sinh viên nhiếp ảnh, mỹ thuật, thiết kế, kiến trúc...
Tại Khoa Nghệ thuật và Thiết kế (Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, Đại học quốc gia Hà Nội), nghệ sĩ nhiếp ảnh nổi tiếng Nhật Bản Yuki Tawada đã chia sẻ về tư duy nghệ thuật đương đại, quy trình sáng tác và những kỹ thuật nhiếp ảnh độc đáo. Việc được trực tiếp quan sát và thử nghiệm ngay trong buổi trao đổi tạo cảm hứng học tập đã giúp các sinh viên hiểu rõ cách hình thành ý tưởng và phát triển phong cách cá nhân trong bối cảnh nghệ thuật toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.
Sự xuất hiện và thuyết trình của nhiếp ảnh gia người Mỹ Catherine Karnow tại triển lãm “Việt Nam - Một đất nước đang đổi thay 1990-2015” (45 Tràng Tiền, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) cũng tạo nên một “lớp học” đặc biệt cho nhiều sinh viên Khoa Truyền thông (Trường đại học Trưng Vương). Với kinh nghiệm làm phóng viên ảnh quốc tế hơn 30 năm, nghệ sĩ có những chia sẻ sâu sắc về nghề nghiệp, đạo đức tác nghiệp, mối quan hệ giữa người chụp-nhân vật-cộng đồng. Những câu chuyện phía sau bộ ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp của bà giúp sinh viên nhìn nhận sâu hơn giá trị nhân văn và trách nhiệm của người làm nghề.
Một điểm đến khác thu hút giới trẻ là hoạt động chụp ảnh bằng máy ảnh thùng tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật 22 Hàng Buồm (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội). Thiết bị cổ từ thế kỷ 19 cho phép công chúng quan sát trọn vẹn quy trình tạo ảnh thủ công, từ đo sáng tới tráng rửa. Sinh viên Khoa Nhiếp ảnh (Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật) trực tiếp vận hành và hướng dẫn khách tham quan, biến không gian nhỏ trở thành một studio nhiếp ảnh mở. Việc thực hành kỹ thuật truyền thống giúp người trẻ hiểu kỹ tiến trình phát triển của nhiếp ảnh, đồng thời bồi đắp thái độ trân trọng di sản.
Không chỉ học kỹ thuật, sinh viên còn được mở rộng tư duy thị giác tại triển lãm “Thực hành nhiếp ảnh của những nghệ sĩ trẻ” ở 40 Lãn Ông (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) trưng bày 193 tác phẩm của 26 tác giả trong độ tuổi từ 18-20. Các đề tài xoay quanh ký ức, đô thị, bản sắc cá nhân, môi trường sống… cho thấy những tìm tòi ngôn ngữ hình ảnh đa dạng và độc đáo. Những chia sẻ, phản hồi trực tiếp từ giám tuyển và khách tham quan giúp sinh viên điều chỉnh cách tiếp cận, điều mà môi trường lớp học khó đáp ứng.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Biennale Photo Hanoi’25 là chuỗi tọa đàm xoay quanh ba chủ đề lớn: Vị trí của nhiếp ảnh trong thời đại mới, sự dịch chuyển nghề khi công nghệ tác động mạnh mẽ và hệ sinh thái hỗ trợ sáng tạo ở Việt Nam cũng như quốc tế. Việc quy tụ nhiều nhiếp ảnh gia, giám tuyển, nhà nghiên cứu, đại diện các thiết chế nghệ thuật Việt Nam và chuyên gia nước ngoài đã tạo nên diễn đàn đa chiều, cập nhật và thiết thực.
Đáng chú ý, tọa đàm “Phác họa sự nghiệp nhiếp ảnh trong bối cảnh quốc tế” thu hút lượng lớn sinh viên nhờ cách tiếp cận thẳng thắn. Các diễn giả phân tích khả năng sống bằng nghề; lựa chọn hướng đào tạo; tiêu chuẩn nghề nghiệp; sự khác biệt giữa thực hành nghệ thuật độc lập và lĩnh vực thương mại; cùng triển vọng giám tuyển, một ngành ngày càng được quan tâm trong thị trường nghệ thuật Việt Nam. Những chia sẻ về xây dựng hồ sơ cá nhân, tìm kiếm nhà bảo trợ, tham gia các chương trình sáng tác thực tế hay phát triển dự án dài hạn được trình bày dưới dạng kinh nghiệm thực tiễn, giúp người trẻ hình dung rõ hơn lộ trình nghề nghiệp.
Lê Thanh Huyền, sinh viên năm thứ 3, Trường đại học RMIT chia sẻ: Đây là dịp để người yêu thích, quan tâm nghệ thuật nhiếp ảnh như chúng em được tiếp cận nghề một cách chuyên nghiệp, hiểu rõ những lựa chọn phù hợp với bản thân. Cơ hội học hỏi, thực hành được mở rộng cho hàng nghìn học viên và sinh viên đến từ nhiều cơ sở đào tạo như: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia Hà Nội), Trường đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội, Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật… cùng những người trẻ đang theo đuổi nhiếp ảnh tự do. Sự tham gia và thảo luận sôi nổi cho thấy mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa trường học, thiết chế văn hóa và cộng đồng sáng tạo, những yếu tố quan trọng để hình thành hệ sinh thái nghệ thuật bền vững.
Từ khi được Viện Pháp tại Việt Nam khởi xướng năm 2021 và tổ chức hai năm một lần dưới sự bảo trợ của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Biennale Photo Hanoi không chỉ là sự kiện trưng bày mà được vận hành như một chuỗi hoạt động học thuật và thực hành, góp phần định hình Thủ đô Hà Nội như một điểm đến văn hóa gắn với nghệ thuật thị giác. Biennale cũng cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của nhiếp ảnh trong đời sống đương đại: Vừa là phương tiện sáng tạo, vừa là công cụ phản ánh xã hội và mở rộng hiểu biết về thế giới. Đối với các nghệ sĩ trẻ, đây là nền tảng quý báu để tiếp cận phương pháp sáng tác, nâng cao kỹ thuật chuyên môn, mở rộng góc nhìn và củng cố định hướng nghề nghiệp.
