Biến thách thức môi trường thành động lực phát triển nông nghiệp tuần hoàn

Đây cũng là cơ hội để biến những thách thức môi trường thành động lực thúc đẩy nền nông nghiệp xanh, sạch và phát triển bền vững.

Ngày 10/3, tại Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp xã Ứng Thiên (thành phố Hà Nội) tổ chức Hội nghị “Giải pháp môi trường và phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại Hà Nội”, với sự tham gia của các nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện các địa phương và doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp.

Kết nối nhà khoa học, địa phương tìm giải pháp cho môi trường nông nghiệp

Phát biểu tại hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh cả nước cũng như các địa phương đang đẩy mạnh chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững, việc xử lý các vấn đề môi trường trong sản xuất nông nghiệp cần được quan tâm đặc biệt.

Theo bà Lan, hội nghị là dịp để kết nối các nhà khoa học, cơ quan quản lý và các địa phương, đặc biệt là các xã thuộc khu vực nông nghiệp của Hà Nội, cùng trao đổi, thảo luận và đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm giải quyết những vấn đề môi trường đang đặt ra trong sản xuất nông nghiệp.

“Đây không chỉ là diễn đàn để nhận diện những thách thức về ô nhiễm môi trường, mà còn là cơ hội để biến những vấn đề môi trường thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp”, bà Lan nhấn mạnh.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, việc khai thác và tái sử dụng hợp lý các phụ phẩm nông nghiệp không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn tạo ra giá trị gia tăng mới cho sản xuất. Đây cũng là hướng đi quan trọng nhằm xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch và phát triển bền vững.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Chí Viễn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Ứng Thiên cho biết, trong những năm gần đây Trung ương và thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng quan trọng về phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại, gắn với kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường. Đây là cơ sở để các địa phương từng bước đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững.

Theo đồng chí Nguyễn Chí Viễn, khu vực nông thôn và các xã ngoại thành của Thủ đô không chỉ là vùng sản xuất nông nghiệp quan trọng mà còn giữ vai trò không gian sinh thái, góp phần tạo nên “lá phổi xanh”, bảo vệ môi trường sống và nâng cao chất lượng đời sống người dân. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, khu vực nông thôn cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức như lượng rác thải sinh hoạt và phụ phẩm nông nghiệp gia tăng, nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, cùng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh đó, phát triển nông nghiệp tuần hoàn được xem là hướng đi phù hợp nhằm tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp, tái sử dụng tài nguyên, giảm thiểu chất thải và hình thành các chu trình sản xuất khép kín. Mô hình này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp, tạo điều kiện phát triển nông sản sạch, nông sản hữu cơ và xây dựng thương hiệu sản phẩm địa phương.

Đồng chí Nguyễn Chí Viễn cho biết, xã Ứng Thiên có tổng diện tích tự nhiên 3.849 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm 2.671 ha, bao gồm 2.223 ha đất trồng lúa và 249 ha nuôi trồng thủy sản. Người dân địa phương chủ yếu sinh sống bằng sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Theo quy hoạch chung xây dựng Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, xã Ứng Thiên được định hướng phát triển nông nghiệp xanh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các mô hình sản xuất bền vững.

Thời gian qua, địa phương đã từng bước triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, như đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, khuyến khích tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chăn nuôi và trồng trọt, phát triển các mô hình sản xuất an toàn, thân thiện với môi trường.

Tuy nhiên, để phát triển nông nghiệp tuần hoàn một cách bài bản và hiệu quả, địa phương rất cần sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, các nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp. Đồng chí Nguyễn Chí Viễn bày tỏ mong muốn thông qua hội nghị, các nhà khoa học và chuyên gia sẽ chia sẻ thêm nhiều kinh nghiệm, giải pháp và mô hình phù hợp để các địa phương có thể từng bước triển khai hiệu quả tại khu vực nông thôn, đặc biệt là các xã ngoại thành của Thủ đô.

Đồng chí khẳng định, xã Ứng Thiên sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến trao đổi tại hội nghị, đồng thời xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư nhằm từng bước xây dựng môi trường nông thôn xanh – sạch – đẹp, phát triển nông nghiệp hiệu quả, bền vững và thân thiện với thiên nhiên.

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn để phát triển nông nghiệp bền vững

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân Cường, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, hội thảo chuyên đề về giải pháp môi trường và phát triển nông nghiệp tuần hoàn là nội dung rất quan trọng, gắn với hai chương trình lớn đang được cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm, đó là xử lý môi trường và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Theo ông Nguyễn Xuân Cường, quá trình phát triển nhanh của dân số, khoa học-công nghệ và đô thị hóa trong hơn 200 năm qua đã đem lại nhiều thành tựu lớn cho nhân loại, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức nghiêm trọng về môi trường, suy giảm tài nguyên và biến đổi khí hậu.

Hiện nay, biến đổi khí hậu đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với toàn cầu. Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, với nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lũ bất thường, hạn hán, xâm nhập mặn…

Trong bối cảnh đó, phát triển kinh tế tuần hoàn được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường. Thay vì mô hình kinh tế tuyến tính “khai thác – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ”, kinh tế tuần hoàn hướng tới tái sử dụng tài nguyên, tận dụng chất thải của quá trình sản xuất này làm đầu vào cho quá trình sản xuất khác.

Phát triển kinh tế tuần hoàn được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường. Thay vì mô hình kinh tế tuyến tính “khai thác – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ”, kinh tế tuần hoàn hướng tới tái sử dụng tài nguyên, tận dụng chất thải của quá trình sản xuất này làm đầu vào cho quá trình sản xuất khác.

Ông Nguyễn Xuân Cường, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Tại Hội nghị COP26 năm 2021, Việt Nam đã cam kết đưa phát thải ròng về mức “0” vào năm 2050. Để thực hiện mục tiêu này, các bộ, ngành và địa phương cần xây dựng chương trình hành động cụ thể, trong đó phát triển nông nghiệp tuần hoàn là một trong những giải pháp quan trọng.

Theo ông Nguyễn Xuân Cường, với quy mô dân số khoảng 9 triệu người và tốc độ đô thị hóa nhanh, mỗi ngày thành phố Hà Nội phát sinh khoảng 7.500 tấn rác thải sinh hoạt, khoảng 2.100 tấn chất thải xây dựng và hơn 1.000 tấn chất thải công nghiệp. Bên cạnh đó, khu vực nông nghiệp cũng có thể trở thành nguồn phát thải lớn nếu không được quản lý hiệu quả.

Các nghiên cứu cho thấy, tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam năm 2022 vào khoảng 374 triệu tấn CO₂ tương đương, trong đó khoảng 32% đến từ lĩnh vực nông nghiệp. Nguồn phát thải lớn nhất trong nông nghiệp là khí mê-tan từ canh tác lúa nước và chất thải chăn nuôi.

Từ thực tiễn đó, các đại biểu cho rằng việc thúc đẩy các mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, ứng dụng khoa học-công nghệ trong xử lý phụ phẩm, chất thải nông nghiệp là giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản xuất.

Thông qua hội nghị, các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm, mô hình thực tiễn và giải pháp nhằm xử lý môi trường trong sản xuất nông nghiệp, đồng thời thúc đẩy phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện của các địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn và các xã ngoại thành của Thủ đô.

Các ý kiến tại hội nghị thống nhất rằng, phát triển nông nghiệp tuần hoàn không chỉ góp phần giảm áp lực môi trường mà còn mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô Hà Nội.