Bảo đảm an ninh nguồn nước trong mùa khô

Hồ thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong việc tích trữ nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. Theo quy hoạch, mỗi công trình được thiết kế công suất tích trữ nước riêng nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước cho từng khu vực.

Dù lượng nước mưa từ thượng nguồn chảy về nhưng tại hồ Ba Bàu (xã Hàm Thạnh) vẫn dễ dàng nhìn thấy bãi cát lộ thiên. (Ảnh: THÀNH HẢI)
Dù lượng nước mưa từ thượng nguồn chảy về nhưng tại hồ Ba Bàu (xã Hàm Thạnh) vẫn dễ dàng nhìn thấy bãi cát lộ thiên. (Ảnh: THÀNH HẢI)

Tuy nhiên, sau thời gian vận hành, hiện nay nhiều hồ tại khu vực phía đông tỉnh Lâm Đồng rơi vào tình trạng bị bồi lắng, làm sụt giảm dung tích chứa nước so với thiết kế, gây thiếu hụt nguồn nước trong mùa khô, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng như mạng lưới nước sạch.

Nguồn nước giảm

Khu vực phía đông của Lâm Đồng có 37 hồ chứa thủy lợi, gồm 17 hồ lớn, 10 hồ vừa và 10 hồ nhỏ. Quản lý hệ thống này là Công ty trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác Công trình thủy lợi Bình Thuận (viết tắt Công ty thủy lợi Bình Thuận). Hằng năm, các hồ này đảm nhận nhiệm vụ cấp nước sản xuất cho hơn 113.000ha đất nông nghiệp; đồng thời, cung cấp 46 triệu m3 nước phục vụ sinh hoạt, dịch vụ, công nghiệp.

Do phần lớn các công trình đã trải qua nhiều năm khai thác nhưng chưa được nạo vét, cho nên lòng hồ bị bồi lắng rất nghiêm trọng, làm suy giảm đến dung tích chứa nước, ảnh hưởng khả năng cấp nước vào mùa khô và công tác vận hành, điều tiết xả lũ trong mùa mưa.

Điển hình cho tình trạng bồi lắng nghiêm trọng kéo dài nhiều năm nay là hồ Ba Bàu (xã Hàm Thạnh). Vào mùa mưa, dù lượng nước từ thượng nguồn đổ về rất lớn, song khu vực giữa hồ vẫn trơ trọi một bãi cát khổng lồ nằm lộ thiên. Theo thiết kế, hồ Ba Bàu cung cấp nước tưới cho 3.250ha đất canh tác, cấp nước cho khu công nghiệp Hàm Kiệm với công suất 2,63 triệu m3/năm và đáp ứng nguồn nước thô sinh hoạt cho 120.000 người dân.

Hiện tại, hồ cần nạo vét với diện tích 495.414 m2, tương đương khối lượng 990.828 m3 nước. Chính vì vậy, khu vực xã Hàm Thạnh, Hàm Kiệm, Hàm Thuận Nam... vốn dĩ đã hạn hán, nhưng do hồ bị bồi lắng đã gây thiếu hụt nguồn nước tưới. Trong một lần đi kiểm tra thực tế, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng, Nguyễn Minh cho biết, hồ này đã bồi lắng khoảng 10 năm nay, nhưng chưa được nạo vét, gây cản trở đến việc phát triển kinh tế-xã hội của khu vực này.

Sau thời gian vận hành, hiện nay nhiều hồ tại khu vực phía đông tỉnh Lâm Đồng rơi vào tình trạng bị bồi lắng, làm sụt giảm dung tích chứa nước so với thiết kế, gây thiếu hụt nguồn nước trong mùa khô, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng như mạng lưới nước sạch.

Không chỉ riêng hồ Ba Bàu, nhiều hồ chứa nước lớn cũng bị bồi lắng nghiêm trọng nhưng chưa được nạo vét. Hồ Đá Bạc (xã Vĩnh Hảo) cung cấp nước tưới 394 ha đất canh tác, cấp nước hơn 10 triệu m3/năm cho Trung tâm Nhiệt điện Vĩnh Tân, hiện đang cần nạo vét khoảng 3,4 triệu m3. Hồ Núi Đất (xã Tân Hải) phục vụ 890ha đất canh tác, cấp nước thô cho nhà máy nước Tân Tiến với công suất 15.000 m3/ngày đêm, đang cần nạo vét khoảng 3 triệu m3. Hồ Đu Đủ (xã Hàm Thuận Nam) tưới cho 410 ha đất canh tác, nước sinh hoạt cho hơn 5.300 người dân vào mùa khô đang cần nạo vét khoảng 429.477 m3.

Nhiều hồ chứa nước vừa và nhỏ cũng bị bồi lắng như: Song Khán, Cà Giang, Cẩm Hang, Tân Lập, Học Tám, Tà Mon, Tân Hà, Lâm trường Sông Dinh, Thiểm, Suối Trâm, Bông Dâu, Cà Giang, Dòng, Đatrian Suối Thị, Bà Ký, Ông Xã.

Bên cạnh áp lực bồi lắng, nhiều công trình đầu mối, trạm bơm, thiết bị vận hành tại một số hồ xuống cấp nghiêm trọng. Một số tuyến kênh đang vượt năng lực thiết kế, do nhu cầu cấp nước sinh hoạt tăng cao. Đáng lo ngại hơn, theo Công ty thủy lợi Bình Thuận, hệ thống quan trắc tại một số công trình chưa đồng bộ, gây khó tích hợp dữ liệu phục vụ công tác quản lý, vận hành và dự báo nguồn nước. Hệ quả là công tác dự báo khí tượng thủy văn có thời điểm chưa sát với thực tế, nhất là về lượng mưa, gây khó khăn cho việc điều tiết nguồn nước và vận hành hồ chứa.

Việc xây dựng bản đồ ngập lụt vùng hạ du, lập phương án ứng phó thiên tai và tình huống khẩn cấp đối với một số hồ chứa còn vướng mắc, do phụ thuộc phạm vi ảnh hưởng, số lượng đập liên quan, kinh phí thực hiện và thẩm quyền tổ chức thực hiện theo quy định. Ngoài ra, còn xảy ra tình trạng lấn chiếm hành lang công trình thủy lợi, quá trình đô thị hóa làm cản nước, xả rác tại một số hồ, làm giảm khả năng tiêu thoát lũ.

Lập cơ sở dữ liệu vùng tưới đồng bộ toàn vùng

Theo Công ty thủy lợi Bình Thuận, khu vực phía đông Lâm Đồng có khí hậu khắc nghiệt, lượng mưa rất ít, nắng nhiều cho nên lượng nước thấm và bốc hơi tự nhiên rất cao. Trong bối cảnh khu công nghiệp tăng công suất, người dân mở rộng sản xuất nông nghiệp, cũng như hình thành các khu dân cư mới cho nên nhu cầu sử dụng nước tăng rất nhanh, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn nước. Đây được xem là điểm nghẽn lớn kìm hãm sự phát triển của các ngành kinh tế.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cần sớm có phương án nạo vét hồ chứa nước bị bồi lắng nghiêm trọng, nhằm phục hồi dung tích thiết kế, nâng cao năng lực chống hạn, cũng như bảo đảm nguồn nước phục vụ dân sinh, kinh tế cho các địa phương.

Ông Nguyễn Hữu Tuân, Phó Giám đốc Công ty thủy lợi Bình Thuận

Ông Nguyễn Hữu Tuân, Phó Giám đốc Công ty thủy lợi Bình Thuận kiến nghị, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cần sớm có phương án nạo vét hồ chứa nước bị bồi lắng nghiêm trọng, nhằm phục hồi dung tích thiết kế, nâng cao năng lực chống hạn, cũng như bảo đảm nguồn nước phục vụ dân sinh, kinh tế cho các địa phương. Đối với cát nạo vét có thể tận dụng sử dụng làm vật liệu thông thường như đất bồi nền, san lấp, cải tạo mặt bằng xây dựng…

Theo tính toán, khu vực phía đông tỉnh cần nạo vét 22 hồ với tổng diện tích 581ha, sẽ tăng thêm được 11,8 triệu m3 nước. Nếu đầu tư xây dựng một hồ mới với dung tích tương đương có kinh phí khoảng 185 tỷ đồng. Có thể thấy, việc nạo vét lòng hồ sẽ tăng thêm hiệu quả sử dụng đất của công trình hiện hữu, không phải đền bù, thu hồi đất để xây dựng thêm hồ mới.

Qua nghiên cứu các quy định tại Điều 1 của Nghị định số 10/2025/NĐ-CP về khối lượng khoáng sản thu hồi từ dự án nạo vét hồ, vùng nước công trình thủy lợi, thủy điện và khơi thông luồng lạch, ông Tuân kiến nghị, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh xem xét cho chủ trương thực hiện dự án nạo vét hồ chứa nước; đồng thời, sở có hướng dẫn cụ thể để đơn vị phối hợp địa phương triển khai thực hiện dự án theo phương thức tổ chức đấu thầu quyền thăm dò, khai thác khoáng sản bảo đảm quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh xem xét, tổng hợp tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh bố trí nguồn kinh phí sửa chữa, nâng cấp các công trình thủy lợi, hồ chứa xuống cấp; đầu tư bổ sung hệ thống quan trắc, hệ thống cảnh báo lũ hạ du các hồ chứa… Đặc biệt, Nhà nước sớm hỗ trợ kinh phí thực hiện cắm mốc chỉ giới bảo vệ công trình thủy lợi, xây dựng bản đồ ngập lụt vùng hạ du đập. Đây chính là cơ sở khoa học để cơ quan chức năng xây dựng, cập nhật phương án ứng phó thiên tai và tình huống khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa.

Song song đó, các địa phương cần chủ động nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng; đồng thời, phối hợp ngành thủy lợi thông tin hiện trạng sản xuất nông nghiệp, diện tích đất, mặt nước đang sử dụng để phục vụ việc lập cơ sở dữ liệu vùng tưới đồng bộ cho toàn tỉnh.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: QUANG TIẾN)

Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất do mưa lớn tại Lai Châu

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trưa và chiều nay (17/8), tỉnh Lai Châu tiếp tục có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to. Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc tại nhiều xã/phường thuộc địa phương trên.

Ảnh minh họa. (Ảnh: BM)

Hướng tới net zero từ những cuộc họp

Mỗi cuộc họp, hội nghị hay hội thảo đều phát sinh khí nhà kính từ các điện năng, điều hòa không khí, đi lại, ăn uống, in ấn và hàng loạt vật dụng phục vụ sự kiện.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Thời tiết ngày 17/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ngày nắng, từ đêm nay bước vào đợt mưa lớn trên 450mm

Dự báo, ngày 17/8, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có mưa dông, Bắc Bộ và Trung Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng gay gắt. Từ đêm nay, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ bước vào đợt mưa lớn diện rộng, cục bộ có nơi trên 450mm/đợt, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

Nắng nóng vẫn duy trì tại nhiều khu vực trong hôm nay, nhưng mưa lớn đang có xu hướng gia tăng từ chiều tối. Bắc Bộ và Thanh Hóa - Hà Tĩnh có khả năng xuất hiện mưa lớn diện rộng, cục bộ mưa rất to; trong khi Quảng Trị - Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ tiếp tục nắng nóng, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa dông rải rác.

(Ảnh minh họa)

Trung Bộ nắng nóng gay gắt trong 2 ngày tới, cảnh báo tình trạng kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt

Dự báo, ngày 16 và 17/8, khu vực từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng, phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk và Khánh Hòa tiếp tục có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Hiện nắng nóng diện rộng trên khu vực Trung Bộ có xu hướng giảm dần.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

Thời tiết ba miền đang có sự phân hóa rõ rệt: miền Bắc mưa dông về đêm trước khi bước vào đợt mưa lớn từ khoảng 18/8; miền Trung tiếp tục nắng nóng, có nơi trên 37 độ; trong khi Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa Tây Nam mạnh, mưa dông xuất hiện nhiều nơi.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

Hôm nay, Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa - Hà Tĩnh giảm nóng khi mưa dông xuất hiện trở lại, cục bộ có nơi mưa to. Trong khi đó, từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, có nơi gay gắt; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

Đêm nay, mưa dông gia tăng tại Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa đến Hà Tĩnh, cục bộ có nơi mưa to. Sang ngày mai, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm nóng, trong khi từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn còn nắng nóng; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục mưa dông vào chiều tối.