Sinh kế mới cho phụ nữ dân tộc thiểu số
Năm 2017, khi huyện Mộc Châu (trước sáp nhập) bắt đầu thí điểm chương trình phát triển du lịch cộng đồng tại bản Vặt, gia đình chị Lương Thị Hồng Tươi, hiện là chủ homestay Hoa Mộc Miên đã tiên phong tham gia dự án. “Ngày đó vợ chồng tôi chỉ biết làm nông, thu nhập bấp bênh. Được sự vận động của chính quyền địa phương, tôi đã quyết định thử sức vào lĩnh vực mới”, chị Tươi nhớ lại.
Ngày đó, đường vào bản nhỏ hẹp, cảnh quan chưa được chú trọng, nhà cửa vẫn còn đơn sơ. Việc đón khách du lịch vẫn là chuyện xa lạ với nhiều gia đình! Bước ngoặt thực sự đến vào năm 2019, khi bản được kết nối với dự án GREAT do Chính phủ Australia tài trợ, giúp phụ nữ dân tộc thiểu số phát triển sinh kế thông qua du lịch cộng đồng. Nhờ đó, người dân trong bản, đặc biệt là phụ nữ, được tham gia nhiều lớp tập huấn, từ kỹ năng nấu ăn, dọn buồng phòng, ứng xử với khách đến việc xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng.
Không chỉ bảo đảm dịch vụ tại cơ sở lưu trú, các hoạt động trải nghiệm như hái quả theo mùa, dệt thổ cẩm, thêu khăn, nấu cơm lam, hay thưởng thức chương trình văn nghệ buổi tối với múa xòe, nhảy sạp... cũng dần trở thành điểm nhấn của bản Vặt, thu hút nhiều khách phương xa.
Thương hiệu du lịch vùng Tây Bắc
Du lịch cộng đồng mang đến nhiều đổi thay rõ rệt. Nhà nghỉ khang trang, cảnh quan được chăm chút, thu nhập của người dân cải thiện đáng kể. Từ chỗ chỉ đủ ăn, nay chị Tươi có thể sửa sang nhà cửa, mua sắm đồ đạc, đầu tư tiếp cho dịch vụ. Hai lần chị được chính quyền địa phương vinh danh là cá nhân tiêu biểu trong phát triển du lịch cộng đồng, phần thưởng xứng đáng cho sự nỗ lực không ngừng.
Đổi thay không chỉ nằm ở kinh tế mà còn ở nếp nghĩ. Phụ nữ trong bản có nhiều tiếng nói hơn, trở thành lực lượng chủ lực của mô hình du lịch. Trước sự quan tâm của du khách, đến nay đã có 20 hộ trong bản Vặt chuyển đổi sang làm du lịch. Mô hình vận hành cũng ngày càng chuyên nghiệp hơn: giá dịch vụ được thống nhất, thực đơn món Thái được quy chuẩn, màu sắc chăn ga gối đệm được đồng nhất để giữ sự đồng đều giữa các hộ. Đặc biệt, bản có cơ chế phân chia khách theo lượt, tránh việc nhà đông, nhà vắng, để ai cũng có cơ hội hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi sinh kế.
Dù ghi nhận những đổi thay tích cực trong đời sống người dân, song bản Vặt vẫn đối mặt một số thách thức như lượng khách thiếu ổn định, đường vào bản đã xuống cấp, nhiều nhà chưa có điều hòa, điểm tham quan còn hạn chế... “Khách bây giờ yêu cầu cao hơn, mà điều kiện đầu tư của bà con còn hạn chế. Nhiều hộ vẫn còn nợ vốn đầu tư nên chưa thể nâng cấp cơ sở vật chất. Dẫu vậy, các hộ cũng bảo ban nhau cùng nâng cao chất lượng để xây dựng thương hiệu du lịch cho địa phương”, chị Tươi chia sẻ.
“Du lịch giúp bà con có thu nhập ổn định hơn, hiểu giá trị văn hoá của mình hơn. Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực cải thiện để đáp ứng tiêu chuẩn dịch vụ cao hơn, song vẫn giữ được bản sắc văn hóa độc đáo để bản Vặt trở thành bản du lịch cộng đồng tiêu biểu không chỉ của Sơn La mà còn của cả nước”, chị Lương Hồng Tươi, chủ homestay Hoa Mộc Miên bày tỏ.
