Bài 2: Biến áp lực thành động lực đổi mới

Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình thi hành án dân sự một cấp, đội ngũ cán bộ, chấp hành viên phải đối mặt với không ít áp lực khi khối lượng công việc ngày càng lớn, địa bàn rộng hơn trong khi biên chế còn thiếu. Nhiều người phải làm việc xa nhà, thường xuyên tăng ca để bảo đảm tiến độ giải quyết án…

Tuy nhiên, thay vì để khó khăn trở thành lực cản, các đơn vị, đội ngũ cán bộ, chấp hành viên đã và đang chủ động đổi mới cách làm, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, phát huy cao tinh thần đoàn kết và trách nhiệm, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Hành trình dài phía sau mỗi hồ sơ thi hành án

Sau sáp nhập, anh Nguyễn Hoàng Thiện, Chấp hành viên Phòng Nghiệp vụ 2, Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh, từ nơi công tác cũ tại Cục Thi hành án dân sự tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu chuyển về làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Anh Thiện chia sẻ, nếu lựa chọn đi về trong ngày, quãng đường di chuyển của anh lên tới gần 300 km, mất khoảng 5-6 giờ. Chi phí xăng xe, sinh hoạt và cộng với việc phải thuê chỗ ở gần nơi làm việc đến 7 triệu đồng/tháng cũng trở thành gánh nặng không nhỏ đối với những công chức sau sáp nhập như anh.

Trong khi đó, khối lượng công việc ngày càng lớn với nhiều vụ án có giá trị thi hành đặc biệt lớn, tính chất phức tạp. Không chỉ chịu áp lực hoàn thành các chỉ tiêu được giao, anh và đồng nghiệp còn phải nhanh chóng thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số trong mọi mặt công tác thi hành án dân sự.

Tuy vậy, vượt lên những khó khăn đời thường, anh Thiện vẫn miệt mài bám việc, bám hồ sơ, nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được giao. Với anh, mỗi vụ việc được giải quyết thành công không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp mà còn là động lực để tiếp tục gắn bó, cống hiến cho công tác thi hành án dân sự trong giai đoạn mới.

Anh Thiện chia sẻ, hiện đang được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh hỗ trợ tiền thuê nhà đối với cán bộ, công chức chịu tác động của quá trình sắp xếp với mức 4,8 triệu đồng/tháng, song chính sách này chỉ được thực hiện trong thời gian 2 năm.

Để ổn định cuộc sống, anh Thiện bày tỏ mong muốn Lãnh đạo Thi hành án dân sự Thành phố và các cơ quan chức năng có những chính sách hỗ trợ kịp thời và thiết thực hơn như: Xem xét hỗ trợ về nhà ở, chi phí sinh hoạt, tạo điều kiện cho gia đình công chức ổn định cuộc sống; tái cấu trúc, sắp xếp lại vị trí làm việc phù hợp với năng lực và nguyện vọng (nếu có thể), ưu tiên những người ở xa được làm gần nhà hoặc bố trí làm việc trực tuyến một phần.

Nhớ lại những ngày đầu khi chuyển từ Cục Thi hành án dân sự tỉnh Bến Tre về đơn vị mới, Chấp hành viên Nguyễn Hoài Phong, Trưởng phòng nghiệp vụ và tổ chức thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long cho hay, anh không tránh khỏi những tâm tư, bỡ ngỡ ban đầu. Tuy nhiên, sự quan tâm, động viên của lãnh đạo đơn vị cùng sự hỗ trợ tận tình của đồng nghiệp đã giúp anh nhanh chóng hòa nhập với môi trường công tác mới.

Anh Phong tâm sự, phía sau những nỗ lực chuyên môn là hành trình đi về đầy vất vả mỗi ngày. Gia đình anh hiện vẫn sinh sống tại Bến Tre. Mỗi sáng, từ 5 giờ sáng anh đã rời nhà, vượt quãng đường hơn 60km bằng xe máy để kịp có mặt tại cơ quan. Chặng đường kéo dài khoảng 1,5 giờ trong điều kiện giao thông thuận lợi, nếu kẹt xe ở Phà Đình Khao thì phải mất hơn 2 giờ. Công việc nhiều, áp lực lớn nên thông thường đến 6 giờ tối hoặc muộn hơn anh mới rời khỏi cơ quan. Những ngày mưa lớn, đường ngập, ùn tắc kéo dài, có khi đêm khuya anh mới về tới nhà. Việc đưa đón con đi học hay quán xuyến việc gia đình phần lớn đều phải nhờ người thân gánh vác.

Theo anh Phong, việc phải di chuyển quãng đường xa mỗi ngày cũng là khó khăn chung của không ít cán bộ, công chức sau sáp nhập. Thậm chí, một số công chức trẻ mới được tuyển dụng đã xin thôi việc theo nguyện vọng vì không thể cân bằng giữa công việc và gia đình cũng như việc di chuyển xa đã làm gia tăng áp lực thiếu biên chế tại đơn vị.

Anh Phong kể, Vĩnh Long là địa phương có khối lượng công việc rất lớn, đứng thứ hai cả nước về số lượng việc phải thi hành án, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, bình quân mỗi Chấp hành viên đã phải giải quyết đến gần 450 việc nên áp lực là không tránh khỏi. Dẫu vậy, anh vẫn lựa chọn nhìn khó khăn bằng tinh thần lạc quan. Với anh, khoảng cách địa lý không phải là rào cản mà trở thành động lực để nỗ lực hoàn thành công việc tốt hơn mỗi ngày. Sau những giờ làm việc căng thẳng, điều anh mong nhất vẫn là sớm hoàn thành công việc để trở về quây quần cùng gia đình trong bữa cơm tối.

Khoảng cách địa lý không phải là rào cản mà trở thành động lực để nỗ lực hoàn thành công việc tốt hơn mỗi ngày.

Chấp hành viên Nguyễn Hoài Phong

Mặc dù ngay sau khi sáp nhập, Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã cấp kinh phí hỗ trợ đi lại cho cán bộ công chức bị ảnh hưởng là 2 triệu đồng/tháng, song anh Phong cho hay, từ tháng 1/2026 đến nay, cán bộ công chức, người lao động phải hoàn toàn tự túc chi phí đi lại. Vì vậy, anh Phong mong muốn sẽ nhận được chính sách hỗ trợ đối với công chức chịu tác động bởi quá trình sắp xếp đơn vị hành chính như một số địa phương khác.

Theo anh, đây không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn là nguồn động viên tinh thần thiết thực, giúp đội ngũ cán bộ yên tâm công tác, gắn bó lâu dài và tiếp tục cống hiến cho đơn vị trong giai đoạn mới.

Giữ lửa nghề giữa bộn bề áp lực

Ngồi trước chồng hồ sơ dày đặc tại cơ quan, chị Nguyễn Như Hà, Chấp hành viên Trung cấp Phòng Nghiệp vụ và Tổ chức thi hành án dân sự 2, Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh, không giấu được những trăn trở khi nhắc đến những thay đổi sau sáp nhập.

Theo chị Hà, sau khi hợp nhất, địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng lên đáng kể. “Trước đây, mỗi chấp hành viên thường có một thư ký hỗ trợ. Hiện nay, có thời điểm một thư ký phải hỗ trợ hai chấp hành viên, thậm chí có lúc không có thư ký giúp việc. Trong khi đó, số lượng án ngày càng nhiều, tính chất ngày càng phức tạp, áp lực công việc vì thế cũng tăng lên đáng kể”, chị Hà chia sẻ.

Không chỉ đối mặt với khối lượng công việc lớn, đơn vị còn gặp khó khăn về nhân sự khi một số chấp hành viên xin thôi việc theo nguyện vọng vì áp lực nghề nghiệp. Điều này càng làm gia tăng gánh nặng cho những người ở lại. Theo chị Hà, tỷ lệ chấp hành viên theo định mức được giao là khoảng 60%, nhưng thực tế hiện nay mới chỉ đạt hơn 41%.

Bản thân chị Hà cũng đang đảm nhiệm nhiều công việc ngoài nhiệm vụ chuyên môn của một chấp hành viên. Bên cạnh việc trực tiếp tổ chức thi hành án, chị còn tham gia công tác tham mưu, giúp việc cho lãnh đạo Thi hành án dân sự Thành phố, từ xây dựng báo cáo đến thẩm định, trình ký hồ sơ của các chấp hành viên và phòng chuyên môn. Khối lượng công việc “chồng chất” khiến những ngày làm việc kéo dài đến tối đã trở thành điều quen thuộc. Không ít cuối tuần, chị và đồng nghiệp vẫn có mặt tại cơ quan để xử lý hồ sơ, bảo đảm tiến độ công việc.

“Có những lúc áp lực quá lớn, tôi cũng từng nghĩ đến việc chuyển sang nghề khác. Nhưng với tình yêu nghề, sự gắn bó với ngành suốt gần 20 năm qua, cộng thêm sự quan tâm, động viên của các cấp lãnh đạo, đồng nghiệp đã níu tôi ở lại tiếp tục cống hiến cho ngành”, chị Hà tâm sự.

Có những lúc áp lực quá lớn, tôi cũng từng nghĩ đến việc chuyển sang nghề khác. Nhưng với tình yêu nghề, sự gắn bó với ngành suốt gần 20 năm qua, cộng thêm sự quan tâm, động viên của các cấp lãnh đạo, đồng nghiệp đã níu tôi ở lại tiếp tục cống hiến cho ngành.

Chấp hành viên Nguyễn Như Hà

Từ thực tiễn công tác, chị Hà cho rằng việc phân bổ biên chế cần được xem xét trên cơ sở số lượng và tính chất công việc của từng địa bàn thay vì chỉ căn cứ theo đơn vị hành chính. Những địa phương trọng điểm như Thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội luôn phải giải quyết lượng án rất lớn, đòi hỏi số lượng chấp hành viên và thư ký tương xứng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Với chị, nghề chấp hành viên không chỉ là công việc mà còn là hành trình không ngừng học hỏi. Mỗi hồ sơ thi hành án là một câu chuyện riêng, một tình huống pháp lý mới đòi hỏi người thực hiện phải nghiên cứu kỹ quy định pháp luật, vận dụng linh hoạt thực tiễn cuộc sống để giải thích, vận động, thuyết phục đương sự chấp hành bản án, quyết định của tòa án.

Là phụ nữ, chị càng thấu hiểu những áp lực của việc cân bằng giữa công việc và gia đình. Để có thể toàn tâm toàn ý với nghề, sự sẻ chia, đồng hành của người thân là điểm tựa quan trọng giúp chị và nhiều nữ chấp hành viên vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Phát huy sức mạnh tổng hợp, biến áp lực thành động lực

Thực tế cho thấy, tại nhiều địa phương hiện nay đang phải đối diện với tình trạng thiếu biên chế trong khi số lượng việc và tiền phải thi hành án ngày càng gia tăng.

Trưởng Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thành Thanh Dũng cho biết: Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long được thành lập trên cơ sở hợp nhất Thi hành án dân sự các tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long (cũ). Đây cũng là địa phương có khối lượng công việc rất lớn, đứng thứ hai cả nước về số lượng việc phải thi hành án, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo ông Dũng, việc thiếu nhiều biên chế, đặc biệt là thiếu Chấp hành viên (hơn 47%) trong bối cảnh khối lượng công việc rất lớn, lượng án khó khăn, phức tạp ngày càng nhiều, tạo những áp lực đáng kể, ảnh hưởng không ít đến kết quả thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ của các đơn vị. Trong khi đó, địa bàn rộng, khoảng 50% công chức, người lao động phải làm việc xa nhà, khiến việc đi lại, tác nghiệp tốn nhiều thời gian và công sức hơn trước.

Trước những khó khăn đó, đơn vị xác định phải phát huy tối đa tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và sự sẻ chia trong tập thể.

“Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, chính tinh thần trách nhiệm, niềm tự hào nghề nghiệp, và sự sẻ chia trong tập thể đã tạo nên động lực để đội ngũ cán bộ tiếp tục tận tâm cống hiến, không quản ngại áp lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”, ông Dũng chia sẻ.

Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, chính tinh thần trách nhiệm, niềm tự hào nghề nghiệp, và sự sẻ chia trong tập thể đã tạo nên động lực để đội ngũ cán bộ tiếp tục tận tâm cống hiến, không quản ngại áp lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trưởng Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thành Thanh Dũng

Để bù đắp sự thiếu hụt về nhân lực, Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long tập trung đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và tổ chức thi hành án nhằm tiết kiệm thời gian, giảm tải công việc. Cùng với đó là phân công nhiệm vụ theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường kiểm tra tiến độ xử lý hồ sơ, nâng cao chất lượng xác minh, phân loại án và tập trung giải quyết các vụ việc có giá trị lớn, án tham nhũng, tín dụng ngân hàng.

Đơn vị cũng đã kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm bổ sung biên chế để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Theo ông, việc kiện toàn tổ chức bộ máy, đội ngũ công chức Thi hành án dân sự đủ số lượng, năng lực chuyên môn nghiệp vụ có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay để nâng cao hiệu quả, đáp ứng yêu cầu công việc.

Dù còn nhiều khó khăn, song với sự đồng lòng, đoàn kết, nỗ lực của tập thể, năm 2025, toàn tỉnh đều vượt chỉ tiêu về việc và tiền. 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh đã thi hành xong 1.519 việc, với số tiền thi hành xong hơn 1.806 tỷ đồng. Đây là kết quả rất đáng ghi nhận trong bối cảnh số tiền thụ lý mới tăng rất lớn so với cùng kỳ.

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, Phó trưởng Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng Đỗ Văn Chọn cho hay: Việc sắp xếp lại bộ máy Thi hành án dân sự phải đối mặt với không ít khó khăn trong giai đoạn đầu triển khai: Từ bố trí, sắp xếp nhân sự, ổn định tổ chức, đồng bộ hệ thống công nghệ, đến tâm lý công chức, người lao động và kỹ năng, năng lực điều hành theo mô hình mới.

Trong những năm gần đây, biên chế công chức liên tục bị cắt giảm theo chủ trương tinh giản biên chế, trong khi số lượng vụ việc thụ lý ngày càng tăng, tính chất các vụ án kinh tế, tham nhũng ngày càng phức tạp, kéo dài.

Thêm vào đó, việc sáp nhập địa giới hành chính, sắp xếp tổ chức bộ máy cũng ảnh hưởng không nhỏ tới điều kiện làm việc của công chức, người lao động, đặc biệt đối với đội ngũ công chức phải làm việc xa nhà phát sinh nhiều khoản chi phí đi lại, lưu trú, sinh hoạt…, trong khi thu nhập còn thấp, giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng cao.

“Cần có cơ chế bố trí biên chế phù hợp với khối lượng công việc và địa bàn quản lý; bổ sung chính sách hỗ trợ đối với công chức công tác tại địa bàn rộng, áp lực công việc lớn, công chức đi làm xa”, ông Chọn kiến nghị.

Cần có cơ chế bố trí biên chế phù hợp với khối lượng công việc và địa bàn quản lý; bổ sung chính sách hỗ trợ đối với công chức công tác tại địa bàn rộng, áp lực công việc lớn, công chức đi làm xa.

Phó trưởng Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng Đỗ Văn Chọn

Theo ông Chọn, công tác bố trí, sử dụng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả hoạt động của bộ máy.

“Nơi nào bố trí hợp lý, phát huy được năng lực đội ngũ thì bộ máy vận hành hiệu quả; ngược lại sẽ phát sinh lúng túng. Do đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng công tác cán bộ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới”, ông Chọn nói.

Theo Cục trưởng Quản lý Thi hành án dân sự Nguyễn Thắng Lợi, phía sau kết quả vượt chỉ tiêu nhiều năm liền của Hệ thống Thi hành án dân sự là sự nỗ lực không ngừng của toàn ngành với nhiều giải pháp đổi mới trong bối cảnh việc nhiều hơn, yêu cầu cao hơn nhưng biên chế lại giảm.

Để vượt qua áp lực đó, trước hết là do sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, sát sao của cấp ủy, lãnh đạo Bộ Tư pháp và toàn Hệ thống Thi hành án dân sự. Phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả” được quán triệt và thực hiện nghiêm túc ở tất cả các cấp. Đi cùng với đó là tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu và tập trung nguồn lực cho các vụ việc lớn, phức tạp, các vụ án tham nhũng, kinh tế, tín dụng ngân hàng.

Đặc biệt, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin ngày càng trở thành “trợ thủ đắc lực” cho đội ngũ cán bộ thi hành án. Trong bối cảnh nhân lực còn nhiều khó khăn, công nghệ đang trở thành trợ thủ đắc lực, giúp tiết kiệm thời gian, giảm áp lực công việc và nâng cao hiệu suất xử lý hồ sơ.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thắng Lợi, yếu tố quyết định nhất mang tính nền tảng vẫn là con người. Đó là tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và nỗ lực vượt khó của đội ngũ Chấp hành viên, công chức trong toàn Hệ thống Thi hành án dân sự, cùng với sự phối hợp ngày càng chặt chẽ của cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ quan tố tụng và cơ quan liên quan.

“Chính sự tận tụy, bản lĩnh nghề nghiệp và ý thức phục vụ nhân dân đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp Hệ thống Thi hành án dân sự hoàn thành tốt nhiệm vụ trong điều kiện nhiều áp lực, thiếu biên chế”, ông Lợi khẳng định.

Chính sự tận tụy, bản lĩnh nghề nghiệp và ý thức phục vụ nhân dân đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp Hệ thống Thi hành án dân sự hoàn thành tốt nhiệm vụ trong điều kiện nhiều áp lực, thiếu biên chế.

Cục trưởng Quản lý Thi hành án dân sự Nguyễn Thắng Lợi

Có thể thấy, trong bối cảnh áp lực có thể lớn hơn, khó khăn có thể nhiều hơn, nhưng tình yêu nghề, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến vẫn là động lực để những người làm công tác thi hành án dân sự vững vàng bước tiếp. Chính những con người đầy bản lĩnh ấy đang từng ngày biến áp lực thành động lực, biến thách thức thành cơ hội đổi mới để góp phần vào thành tích chung của toàn ngành, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước pháp quyền.