Tạo cơ chế đủ mạnh để Hà Nội phát triển xứng tầm

Bài 1: Cơ chế đặc thù trong công tác quy hoạch

Để thực hiện các mục tiêu phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022, ưu tiên hoàn thiện thể chế phát triển Thủ đô toàn diện, đồng bộ, Bộ Chính trị đã giao Ban cán sự đảng Chính phủ chuẩn bị và trình Quốc hội xem xét, thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Đến nay, về cơ bản việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được các cơ quan Trung ương, đại biểu Quốc hội đánh giá cao và tán thành nhiều nội dung, được lãnh đạo Quốc hội đánh giá đủ điều kiện để trình kỳ họp thứ 7 của Quốc hội dự kiến khai mạc vào ngày 20/5 tới. Luật Thủ đô (sửa đổi) khi được thông qua với những cơ chế đặc thù, vượt trội, những cách làm mới, kỳ vọng sẽ tạo được bước chuyển có tính đột phá trong huy động sức mạnh tổng hợp, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của Thủ đô.
Hà Nội cần cơ chế đặc thù để giải quyết những vấn đề tồn tại của đô thị. Trong ảnh: Một góc thành phố Hà Nội.
Hà Nội cần cơ chế đặc thù để giải quyết những vấn đề tồn tại của đô thị. Trong ảnh: Một góc thành phố Hà Nội.

Đến nay, các dự thảo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô và nhất là Luật Thủ đô (sửa đổi) đều đã được thành phố trình cấp có thẩm quyền xem xét, thẩm định. Luật Thủ đô (sửa đổi) mang trọng trách hoàn thiện cơ sở pháp lý, xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để áp dụng riêng cho Thủ đô, trong đó công tác quy hoạch được đặc biệt chú trọng.

Đáp ứng yêu cầu của thực tiễn

Nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 về “tập trung triển khai quy hoạch, đầu tư xây dựng, ổn định dân cư hai bên bờ sông Hồng và sông Đuống, quy hoạch phát triển không gian ngầm đô thị, không gian xanh và không gian công cộng”, tạo sự linh hoạt cho thành phố Hà Nội, trên cơ sở kế thừa quy định tại Luật Thủ đô năm 2012, Điều 20, 21, 22 và 23 dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho Hội đồng nhân dân thành phố. Theo đó, Hội đồng nhân dân thành phố được chủ động ban hành một số biện pháp về quy hoạch xây dựng, phát triển Thủ đô, biện pháp bảo đảm thực hiện quy hoạch, quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan và xây dựng đô thị, cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị.

Điều 20 cho phép Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội được thực hiện phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch xây dựng các khu chức năng, điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung đô thị, điều chỉnh cục bộ quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện. Để bảo đảm tính chặt chẽ, tránh việc lạm dụng, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định các trường hợp hoặc tiêu chí để điều chỉnh quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị để phục vụ lợi ích cộng đồng.

Về biện pháp bảo đảm thực hiện quy hoạch, để hạn chế tình trạng quá tải đối với hạ tầng kỹ thuật và xã hội do tập trung quá đông dân cư ở nội thành, đồng thời làm căn cứ cho các tính toán trong quá trình lập quy hoạch, khoản 1 Điều 21 dự thảo Luật tiếp tục quy định di dời một số cơ quan, đơn vị, tổ chức, cơ sở ra khỏi khu nội đô lịch sử, khu vực đô thị trung tâm. Tuy nhiên, nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và bảo đảm tính khả thi, dự thảo Luật quy định phân định thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội trong việc quyết định di dời tương ứng với đối tượng di dời, thay vì giao Thủ tướng Chính phủ quyết định như theo khoản 1 Điều 9 Luật Thủ đô năm 2012.

Nhìn nhận về quá trình thực hiện quy hoạch Hà Nội, Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam đặt vấn đề: “Thành phố quy hoạch 5 đô thị vệ tinh mà 10 năm nay chưa làm được gì. Hòa Lạc là một đô thị vệ tinh rất quan trọng, có Đại học Quốc gia, có Khu Công nghệ cao, có đất để làm nhưng chưa làm được nhiều, kết nối giao thông chưa hoàn thiện. Các đô thị vệ tinh khác cũng giậm chân tại chỗ. Bởi vậy, để thực hiện được các mục tiêu lớn của quy hoạch, Hà Nội cần có Luật Thủ đô để quán xuyến”.

Đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Phó Giáo sư, Tiến sĩ Doãn Minh Tâm cho rằng, trong bố cục nội dung dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), nội dung quan trọng nhất quy định các cơ chế, chính sách đặc thù cho các hoạt động về quy hoạch, quản lý và phát triển Thủ đô với tỷ lệ 41% toàn bộ nội dung của dự thảo Luật. Để thật sự tạo dựng được các cơ sở pháp lý mang tính đặc thù nhằm phát triển toàn diện Hà Nội, nên điều chỉnh bố cục nội dung của dự thảo với hàm lượng Chương III chiếm tỷ lệ từ 60-65% toàn bộ nội dung.

Tăng trách nhiệm, tạo cơ chế thu hút đầu tư

Nhằm tạo cơ chế để thu hút, huy động các tổ chức, cá nhân có năng lực tham gia vào quá trình lập quy hoạch phân khu, dự thảo Luật đã quy định về việc nhà đầu tư chiến lược được đề xuất quy hoạch phân khu, đồng thời, quy định trách nhiệm của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội trong việc tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư, thẩm định quy hoạch phân khu do nhà đầu tư chiến lược đề xuất; quy định hồ sơ, trình tự, thủ tục đề xuất xây dựng quy hoạch phân khu đô thị của nhà đầu tư chiến lược.

Đồng thời với việc phân quyền cho Thủ đô, dự thảo cũng bổ sung quy định nhằm tăng cường trách nhiệm của các cơ quan và tăng cường kiểm tra, giám sát trong quá trình thực thi các quy định. Theo khoản 5 Điều 21: “Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội có trách nhiệm trong việc thẩm định, giám sát thực hiện quy hoạch để bảo đảm việc quản lý, kiểm soát dân cư với quy mô, mật độ, cơ cấu dân cư được xác định tại Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô”.

Về cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị, với mục tiêu phát triển đô thị, công tác này cần gắn với bảo tồn, phát huy giá trị khu vực nội đô lịch sử theo hướng bảo tồn không gian lịch sử văn hóa, truyền thống. Dự thảo Luật đã quy định về thử nghiệm có kiểm soát khu thúc đẩy thương mại và văn hóa; hoán đổi vị trí, chức năng của ô đất tại quy hoạch chi tiết trong khu vực nội đô lịch sử để tái cấu trúc, tái khai thác các nguồn lực có giá trị kiến trúc, văn hóa, lịch sử; đồng thời, cho phép đấu thầu cho thuê biệt thự cũ thuộc sở hữu Nhà nước để kinh doanh du lịch, dịch vụ văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực; đấu giá biệt thự cũ gắn với cam kết về giữ gìn, tôn tạo công trình và giao Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội quy định cụ thể.

Theo Tiến sĩ, Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc thành phố Hà Nội, khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua và có hiệu lực, Hà Nội sẽ có chín chính sách mới, đặc thù, tạo nguồn lực để triển khai thực hiện các mục tiêu, khát vọng lớn của Hà Nội, hiện thực hóa những định hướng quan trọng của đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô và Quy hoạch Thủ đô. Với các đồ án quy hoạch trước, nhiều định hướng đã không thể thực hiện được bởi vướng và khó vì chính sách áp dụng chung không giải quyết được những vấn đề của đô thị có nhiều yếu tố, tính chất đặc biệt như Thủ đô Hà Nội.
___________
(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

Lực lượng chức năng tham gia hộ đê hữu sông Cầu, địa bàn xã Đa Phúc, năm 2025 (Ảnh MINH ANH)

Tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai

Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, dự báo tình hình thời tiết trên địa bàn Thành phố Hà Nội thời gian tới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố cực đoan, khó lường. Thành phố đang chủ động, tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai.

Phụ nữ xã Chuyên Mỹ thu gom phế liệu gây quỹ giúp đỡ người khó khăn.

Nhịp cầu gắn kết yêu thương

Biến phế liệu thành nguồn quỹ giúp đỡ người khó khăn, những mô hình “Biến rác thành tiền” ở nhiều địa phương của Hà Nội đồng thời còn tạo nên một giá trị bền vững hơn là hình thành thói quen sống xanh, khơi dậy tinh thần sẻ chia và vun đắp trách nhiệm cộng đồng từ những việc làm giản dị mỗi ngày.

Một buổi liên hoan tại lớp của các em học sinh trường Trung học cơ sở Thạch Bàn (phường Long Biên, Hà Nội).

Kiểm soát an toàn thực phẩm học đường bằng công nghệ

Từ năm học 2026-2027, thành phố Hà Nội triển khai Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức bữa ăn bán trú. Thông qua hệ thống này, thành phố mong muốn chăm lo tốt hơn cho sự phát triển thể chất của học sinh Thủ đô.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Tam Hưng kiểm tra, đôn đốc công tác làm sạch dữ liệu đất đai trên địa bàn (Ảnh NGỌC ÁNH)

Nâng cao chất lượng quản lý dữ liệu đất đai

Xã Tam Hưng (Hà Nội) đang tập trung lực lượng làm việc ba ca, chia nhiều mũi đến các hộ gia đình, quyết tâm hoàn thành chiến dịch “45 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai”. Đây cũng là cơ sở quan trọng để xã nâng cao hơn nữa công tác quản lý đất đai trên địa bàn.

Festival đã đem đến những màn trình diễn ấn tượng và giới thiệu nhiều nét tinh hoa của nền võ học Thăng Long-Hà Nội, võ học Việt Nam.

Phát huy tinh thần thượng võ Thăng Long-Hà Nội

Những màn trình diễn võ thuật trong Festival Võ thuật quốc tế 2026 tổ chức cuối tuần qua tại di tích Hoàng thành Thăng Long đã tôn vinh tinh thần thượng võ của Thăng Long-Hà Nội. Thành phố Hà Nội mong muốn tạo ra một sự kiện võ thuật quốc tế quy mô lớn, góp phần thiết thực phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuyến cống thoát nước thuộc Dự án xây dựng tuyến mương Việt Hưng-Cầu Bây tại phường Long Biên, Hà Nội. (Ảnh BẢO LONG)

Đầu tư hệ thống thoát nước theo quy hoạch

Với quyết tâm đẩy nhanh tiến độ cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, công tác thoát nước của Hà Nội sẽ được đầu tư theo hướng thông minh, đồng bộ và gắn với thực thi quy hoạch.

Hiệu quả bước đầu trong triển khai vùng phát thải thấp

Sau hơn một tháng triển khai, đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1, Thành phố Hà Nội được đông đảo người dân đồng thuận, ủng hộ. Ý thức bảo vệ môi trường thông qua việc sử dụng phương tiện xanh để giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí từng bước được nâng cao.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra thực địa Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, Đông Anh, Hà Nội (Ảnh: VIẾT THÀNH)

Gia hạn thời gian hoàn thiện điều kiện khởi công Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và 5 dự án lớn khác

Ngày 10/8, tại Kỳ họp thứ sáu, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa 17 đã thông qua Nghị quyết về việc gia hạn thời hạn hoàn thiện điều kiện về khởi công xây dựng công trình đối với 6 dự án đầu tư triển khai theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (giữa) kiểm tra tiến độ dự án Khu công nghệ cao sinh học Hà Nội (Ảnh HỒNG THÁI)

Tăng tốc hai dự án khu công nghệ trọng điểm

Thành phố Hà Nội đang thực hiện nhiều giải pháp đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trong đó, thành phố tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để đưa hai khu công nghệ cao quan trọng sớm đi vào hoạt động.

Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Điểm Y tế Thạch Bàn, Trạm Y tế phường Long Biên, Hà Nội.

Hóa giải áp lực bằng cơ chế đặc thù cho “kinh tế bạc”

Với điểm tựa pháp lý là Luật Thủ đô, Hà Nội là địa phương đi đầu cả nước trong việc luật hóa và thí điểm cơ chế phát triển “kinh tế bạc”, giải pháp mang tính thích ứng, đồng thời chuyển hóa áp lực già hóa dân số thành động lực cho tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt xử lý công trình vi phạm trật tự xây dựng.

Hiểu đúng về miễn giấy phép xây dựng

Thành phố Hà Nội đang thí điểm miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ, tiến tới chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý bằng dữ liệu, tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính.

Chống buôn lậu qua đường hàng không

Cảng hàng không quốc tế Nội Bài đứng thứ nhất về số lượng hàng hóa xuất nhập khẩu và đứng thứ hai về lưu lượng hành khách xuất nhập cảnh trên toàn quốc. Cùng với đó, các hành vi gian lận thương mại, buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua cửa khẩu này có chiều hướng gia tăng với các thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp.

Minh bạch bữa ăn học đường

Nhằm giải quyết điểm nghẽn về nguy cơ mất an toàn bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục, Thành phố Hà Nội đang đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ từ phân định thẩm quyền, đầu tư cơ sở vật chất đến ứng dụng công nghệ giám sát để triển khai ngay khi bước vào năm học mới 2026-2027.

Tập đoàn MISA xây dựng Nền tảng AI tự vận hành 24/7.

Doanh nghiệp ứng dụng AI để bứt phá

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ có khả năng tạo sức bật trực tiếp cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, câu chuyện không dừng ở “mua một sản phẩm AI” mà là bài toán về quản trị và ứng dụng công nghệ.

Khu nhà ở xã hội Đặng Xá, xã Thuận An, Hà Nội.

Tạo lập quỹ nhà ở phục vụ giải phóng mặt bằng

Từ ngày 1/8/2024 đến nay, Thành phố Hà Nội đã hình thành quỹ nhà ở phục vụ công tác giải phóng mặt bằng thông qua hai nguồn chủ yếu là quỹ nhà ở xã hội và quỹ nhà ở tái định cư, góp phần phục vụ các dự án thu hồi đất, các dự án đầu tư công trọng điểm, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị.

Hạ tầng giao thông tại Hà Nội sẽ được số hóa để nâng cao hiệu quả công tác quản lý (Ảnh PHẠM HÙNG)

Số hóa quản lý kết cấu hạ tầng giao thông

Hà Nội vừa chính thức vận hành hệ thống quản lý kết cấu hạ tầng giao thông của thành phố trên nền bản đồ số. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước chuyển từ quản lý sang quản trị dựa trên dữ liệu, mà còn tạo nền tảng để thành phố khai thác hiệu quả tài sản hạ tầng và nâng cao chất lượng quản lý đô thị.

Bí thư Đảng ủy xã Hát Môn trao tiền hỗ trợ người dân xây dựng nhà ở.

Mái ấm từ vòng tay cộng đồng

Với quyết tâm xóa nhà dột nát, giúp những hoàn cảnh khó khăn có ngôi nhà mới, an cư lạc nghiệp, xã Hát Môn (Hà Nội) triển khai chương trình xây dựng nhà vòng tay cộng đồng dành cho các đối tượng yếu thế, thể hiện tinh thần tương thân tương ái, lan tỏa những giá trị nhân văn trong cộng đồng.

Thường trực Đảng ủy xã Phú Nghĩa thường xuyên đi kiểm tra, đánh giá tiến độ giải phóng mặt bằng Quốc lộ 6 qua địa bàn xã.

Đẩy nhanh tiến độ Quốc lộ 6 bằng huy động sức mạnh lòng dân

Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Ba La-Xuân Mai qua địa bàn xã Phú Nghĩa (Hà Nội) đã hoàn thành công tác bàn giao mặt bằng đúng tiến độ nhờ những cách làm sáng tạo, linh hoạt, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và tạo được sự đồng thuận sâu rộng trong nhân dân.

Đồng bào Mường ở Mỹ Đức giới thiệu nét đẹp văn hóa với khách du lịch.

Khai thác giá trị văn hóa Mường trong du lịch

Từ chỗ chính quyền, người dân luôn lo lắng về gìn giữ bản sắc văn hóa Mường, giờ đây, cộng đồng người Mường trên địa bàn xã Mỹ Đức đang khai thác những giá trị văn hóa bản địa để phát triển du lịch.

Lực lượng liên ngành kiểm tra hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Quyết liệt xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Sáu tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng Hà Nội phát hiện, xử lý 1.610 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hàng vi phạm không còn nhỏ lẻ mà tổ chức theo chuỗi, len lỏi vào cả những nhóm thực phẩm tiêu dùng hằng ngày, đòi hỏi các ngành chức năng đấu tranh, ngăn chặn thường xuyên, liên tục.

Công nhân Công ty Thoát nước Hà Nội khắc phục úng ngập.

Hiệu quả từ các dự án chống ngập khẩn cấp

Những ngày qua, Thủ đô Hà Nội liên tiếp xảy ra các trận mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn, gây ngập úng cục bộ một số khu vực; nhưng nhờ khai thác, vận hành hiệu quả các công trình, dự án chống ngập theo lệnh khẩn cấp, việc tiêu thoát nước nhanh chóng, hiệu quả hơn.