Ra đời cách đây 58 năm, ASEAN thể hiện nguyện vọng chung của nhiều quốc gia trong khu vực về hòa bình, ổn định, hữu nghị và hợp tác cùng phát triển. Năm 2015, Cộng đồng ASEAN hình thành với ba trụ cột về chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội, đánh dấu bước phát triển về chất của ASEAN. Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định, ASEAN không chỉ là một tổ chức khu vực mà còn là một “gia đình”, gắn bó bởi lòng tin, sự tôn trọng lẫn nhau và tầm nhìn chung về hòa bình, hợp tác và thống nhất trong đa dạng.
Năm 2025 đánh dấu mốc quan trọng khi Hiệp hội kỷ niệm 10 năm hình thành Cộng đồng, đồng thời bước vào năm cuối cùng triển khai các kế hoạch tổng thể tới năm 2025. Cộng đồng Kinh tế ASEAN ghi nhận những bước phát triển tích cực về quy mô, mức độ liên kết, tốc độ và hiệu quả. ASEAN tiếp tục ưu tiên phát triển nền kinh tế tự cường, bao trùm và hướng tới người dân, kiên trì mục tiêu trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào năm 2030.
Trong một thế giới đối mặt với làn sóng chủ nghĩa bảo hộ lan rộng, ASEAN đã chọn con đường hội nhập và luôn nhấn mạnh nguyên tắc ủng hộ chủ nghĩa đa phương, hệ thống thương mại dựa trên luật lệ với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) là cốt lõi. Hiệp hội khẳng định sẽ tiếp tục “xây cầu, không xây tường” với các đối tác thương mại quan trọng. Với tinh thần đó, ASEAN là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Về quan hệ đối ngoại, ASEAN tiếp tục phát triển quan hệ với các đối tác cả về chiều rộng và chiều sâu. Nhiều khuôn khổ hợp tác giữa ASEAN và các đối tác được triển khai hiệu quả, nhất là trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, phát triển bền vững, nông nghiệp thông minh, năng lượng, giáo dục, du lịch, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực đang chuyển biến nhanh, phức tạp và khó lường, các đối tác tiếp tục ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN, tích cực tham gia các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, đồng thời hỗ trợ tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới, tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 46 ở Kuala Lumpur vào tháng 5/2025, ASEAN đã thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 cùng bốn chiến lược triển khai về chính trị-an ninh, kinh tế, văn hóa-xã hội và kết nối. Đây là lần đầu ASEAN thông qua tầm nhìn 20 năm. Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh, Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 vạch ra lộ trình rõ ràng nhằm xây dựng một tương lai bền vững và công bằng trong khu vực.
Trước Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47 và các hội nghị liên quan, Malaysia (nước đang giữ chức Chủ tịch ASEAN năm 2025) cho biết, mục tiêu của Malaysia là biến năm 2025 trở thành năm “đổi mới và tiến bộ”.
Trong bài phát biểu nhân kỷ niệm 58 năm thành lập ASEAN, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim kêu gọi các quốc gia Đông Nam Á thúc đẩy tình hữu nghị và hợp tác, trách nhiệm đối với hòa bình, an ninh và thịnh vượng của mỗi nước cũng như của khu vực. Theo ông, hòa bình giữa các quốc gia và trong mỗi quốc gia chính là nền tảng của khu vực ASEAN. Nhà lãnh đạo Malaysia cho biết, Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47 và các hội nghị liên quan sẽ tập trung vào tăng cường quan hệ kinh tế thông qua thương mại và đầu tư nội khối, thúc đẩy các sáng kiến khu vực về mạng lưới năng lượng và kết nối, hướng tới mục tiêu xây dựng ASEAN hòa bình, ổn định và có nền kinh tế phát triển năng động.
