Không chỉ là xu hướng, quá trình này đang trở thành “chìa khóa” giúp ngành nông nghiệp địa phương thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và hướng tới phát triển bền vững. Tỉnh An Giang có hơn 1,3 triệu ha đất trồng lúa, hơn 46.000 ha cây ăn trái cùng hàng chục nghìn ha sản xuất theo mô hình liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp. Quy mô lớn đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý hiệu quả, minh bạch và tối ưu hóa sản xuất, những yếu tố mà công nghệ số đang từng bước giải quyết.
Theo ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ thông tin đơn lẻ, mà là quá trình chuyển đổi toàn diện từ quản lý nhà nước, tổ chức sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số. Việc tích hợp các công nghệ như dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) đã và đang tạo ra những thay đổi căn bản trong sản xuất nông nghiệp.
Thực tế cho thấy, nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao đã được triển khai hiệu quả tại An Giang. Từ hệ thống nhà lưới trồng dưa sạch, thiết bị bay không người lái (drone) trong gieo sạ và phun thuốc, đến hệ thống tưới tiết kiệm nước điều khiển bằng điện thoại thông minh hay các mô hình IoT trong sản xuất nấm và chăn nuôi. Những ứng dụng này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.
Một ví dụ điển hình là mô hình trồng nhãn, sầu riêng, dưa lưới tưới nhỏ giọt tự động tại xã Vĩnh Hanh, Vĩnh Trạch. Được cán bộ khuyến nông hỗ trợ, nông dân đã linh hoạt ứng dụng công nghệ để kiểm soát lượng nước và phân bón chính xác theo thời vụ trồng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến nguồn nước ngày càng khan hiếm.
Song hành với ứng dụng công nghệ là quá trình số hóa dữ liệu nông nghiệp. Tại An Giang, dữ liệu đang được xem là “nguồn tài nguyên mới” với hệ thống thông tin bao gồm đất đai, khí hậu, giống cây trồng, quy trình canh tác và thị trường tiêu thụ. Sau sáp nhập, tỉnh đã đồng bộ hơn 1,7 triệu thửa đất lên cơ sở dữ liệu quốc gia và xây dựng hệ thống dữ liệu ngành nông nghiệp với 9 phân hệ trong đó gồm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, … góp phần khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán, rời rạc trước đây.
Việc chuẩn hóa và liên thông dữ liệu giúp cơ quan quản lý có cơ sở khoa học để quy hoạch sản xuất, đồng thời hỗ trợ nông dân đưa ra quyết định chính xác hơn. Không chỉ dừng ở quản lý, dữ liệu còn đóng vai trò quan trọng trong dự báo thiên tai, sâu bệnh và biến động thị trường, qua đó giảm thiểu rủi ro và thiệt hại.
Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều triển vọng mới. Với khả năng phân tích khối lượng dữ liệu lớn, AI có thể dự báo năng suất, thời vụ gieo trồng, nguy cơ sâu bệnh, từ đó tối ưu hóa quy trình sản xuất. Trong quản lý trang trại, AI còn giúp tự động hóa nhiều công đoạn, giảm phụ thuộc vào lao động thủ công và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Những chuyển biến về công nghệ cũng đang làm thay đổi tư duy sản xuất của nông dân. Từ chỗ phụ thuộc vào kinh nghiệm, người nông dân dần chuyển sang sản xuất dựa trên dữ liệu và tín hiệu thị trường. Điều này được thể hiện rõ nét tại vùng chuyên canh xoài Cù Lao Giêng – nơi có hơn 4.000 ha xoài là vùng trồng xoài lớn nhất của tỉnh.
Tại đây, nhiều nhà vườn đã áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, kết hợp công nghệ trong tưới tiêu, bao trái và quản lý chất lượng. Nhờ đó, sản phẩm xoài không chỉ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu mà còn có giá trị cao hơn. Trong tháng 10/2025, xoài tượng da xanh loại 1 có thể đạt giá 29.000 đồng/kg, xoài hạt lép loại 1 cũng đạt từ 19.000 đồng/kg trở lên, đây là mức giá mang lại lợi nhuận cao cho người trồng.
Bên cạnh xoài, mô hình trồng sầu riêng ứng dụng công nghệ cao tại xã Thoại Sơn cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt của chuyển đổi số. Từ 6 ha đất lúa kém hiệu quả, ông Cao Văn Tấn, chuyển sang trồng sầu riêng với hơn 640 gốc, áp dụng hệ thống tự động hóa trong tưới nước, bón phân và kiểm soát độ ẩm, pH đất thông qua điện thoại thông minh.
Việc ứng dụng công nghệ giúp tối ưu chi phí sản xuất, đồng thời cho phép canh tác theo hướng hữu cơ, đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Đặc biệt, nhờ áp dụng kỹ thuật xử lý ra trái nghịch vụ, vườn sầu riêng có thể đạt sản lượng khoảng 50 tấn/năm, vụ nghịch mùa tháng 12/2025, ông bán với giá bán tại vườn 70.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận có thể đạt hàng tỷ đồng, cao gấp nhiều lần so với trồng lúa truyền thống.
Theo các cán bộ khuyến nông, chi phí đầu tư ban đầu cho mỗi cây sầu riêng khoảng 6–7 triệu đồng, nhưng chỉ sau vài vụ thu hoạch, gặp giá tốt, người trồng có thể hoàn vốn và đạt lợi nhuận từ 0,5–1 tỷ đồng/ha mỗi năm. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng gắn với ứng dụng công nghệ.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp An Giang vẫn đối mặt với không ít thách thức. Hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, nhu cầu vốn đầu tư lớn, mức độ số hóa giữa các hợp tác xã còn chênh lệch, và đặc biệt là năng lực tiếp cận công nghệ của một bộ phận nông dân còn hạn chế.
Trước thực tế đó, tỉnh An Giang đang tập trung xây dựng hệ thống điều hành nông nghiệp thông minh, đẩy mạnh số hóa quy trình quản lý, đồng thời phát triển đội ngũ “nông dân số” và “khuyến nông số”. Việc tăng cường xúc tiến thương mại trên các nền tảng số cũng được chú trọng nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.
Có thể thấy, chuyển đổi số không chỉ là công cụ mà đang trở thành nền tảng cho sự phát triển của nông nghiệp An Giang. Khi công nghệ, dữ liệu và con người được kết nối hiệu quả, một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và có giá trị cao đang dần hình thành trên vùng đất giàu tiềm năng này.
