51 năm Hiệp định Paris: Những lời đanh thép

Năm 2023, trở lại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ), tìm trong khối tài liệu của Đại sứ Hà Văn Lâu trao tặng, chúng tôi nhận thấy có những văn bản đặc biệt giá trị về tổng kết cuộc đàm phán giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Mỹ tại Paris từ năm 1968 đến năm 1973; có tài liệu chưa bao giờ được công bố, tài liệu tuyệt mật, tối mật liên quan đến vòng đàm phán. Bài phát biểu tại phiên toàn thể lần thứ 53 của Hội nghị Paris về Việt Nam, ngày 5/2/1970, là một trong những tài liệu đó.

Trong bài phát biểu của mình, Đại sứ Hà Văn Lâu đã kể tội ác của Mỹ trong vụ oanh tạc ngày 28/1/1970, khi huy động 40 lần máy bay cường kích phản lực F.4 và F.105 dồn dập ném bom bừa bãi, trút điên cuồng hàng loạt rocket xuống vùng dân cư huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) và huyện Ninh Hóa (Quảng Bình) gây cho nhân dân địa phương những thiệt hại về người và của. Ngày 2/2/1970, nhiều tốp máy bay phản lực Mỹ liên tiếp đánh phá một số vùng dân cư thuộc huyện Bố Trạch (Quảng Bình).

Để trả lời việc Đoàn đại biểu Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa kịch liệt phản đối và kiên quyết đòi Mỹ phải chấm dứt ngay những hành động đầy tội ác của họ, đại biểu Mỹ đã "đưa ra những lý lẽ hàm hồ và ngang ngược" mà Đại sứ Hà Văn Lâu đã bác bỏ.

Đại tá, Đại sứ Hà Văn Lâu. (Ảnh: TTXVN)

Đại tá, Đại sứ Hà Văn Lâu. (Ảnh: TTXVN)

Ông cương quyết: "Tôi thấy cần phải khẳng định một lần nữa rằng đối với Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, việc Mỹ chấm dứt ném bom và mọi hành động chiến tranh đối với miền bắc Việt Nam là vô điều kiện".

Đưa ra lập luận: Đại biểu Mỹ dám nói rằng các chuyến bay trinh sát của Mỹ "không đe dọa an ninh của miền bắc Việt Nam" nhưng lại "cần thiết cho việc bảo đảm an toàn của các lực lượng đồng minh ở nam Việt Nam", rằng khi các máy bay này bị bắn thì "những biện pháp cần thiết được tiến hành với danh nghĩa quyền tự vệ chính đáng" và "nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về những sự kiện do hành động của họ đối với các máy bay ấy gây ra", vị Phó Trưởng đoàn đàm phán chỉ thẳng "thật là lý lẽ của những kẻ chỉ biết võ lực mà không kể gì đến lẽ phải".

Ông nêu một loại câu hỏi: "Thử hỏi Mỹ có quyền gì mà đem quân vượt cả nửa vòng trái đất sang xâm lăng Việt Nam? Pháp luật nào cho phép Mỹ do thám và ném bom bắn phá lãnh thổ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, một nước độc lập và có chủ quyền? Thử hỏi Chính phủ Mỹ có để cho bất cứ một nước ngoài nào cho máy bay xâm phạm không phận của Mỹ để do thám mà không đối phó không?

Phiên họp đầu tiên của Ban Liên hợp quân sự 4 bên về chuẩn bị thực hiện Hiệp định Paris (Sài Gòn, ngày 2/2/1973). (Ảnh: TTXVN)

Phiên họp đầu tiên của Ban Liên hợp quân sự 4 bên về chuẩn bị thực hiện Hiệp định Paris (Sài Gòn, ngày 2/2/1973). (Ảnh: TTXVN)

Còn về lập luận của Mỹ về việc bảo đảm an toàn cho quân Mỹ ở miền nam Việt Nam, thì vấn đề phải đặt ra như thế này: Chính phủ Mỹ đưa quân đội của họ xâm lược và chiếm đóng phi pháp miền nam Việt Nam, thì họ phải chịu trách nhiệm về việc họ đã đẩy các binh lính của họ vào cái chết vô ích trong một cuộc chiến tranh phi nghĩa. Cho nên cách bảo đảm an toàn tốt nhất cho các lực lượng đó là chính quyền Nixon hãy chấm dứt chiến tranh xâm lược Việt Nam và nhanh chóng rút hết và vô điều kiện tất cả quân Mỹ và quân các nước ngoài thuộc phe Mỹ ra khỏi miền nam Việt Nam".

Đoàn đại biểu Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa một lần nữa tuyên bố rằng: Chừng nào mà Mỹ còn xâm lược Việt Nam thì chừng đó toàn thể nhân dân Việt Nam còn kiên quyết chống lại, chừng nào mà Mỹ còn xâm phạm chủ quyền và an ninh của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thì chứng tỏ các lực lượng vũ trang và nhân dân miền bắc Việt Nam còn tiếp tục trừng trị đích đáng bọn xâm lược. Đó là quyền tự vệ chính đáng mà nhân dân Việt Nam kiên quyết sử dụng để bảo vệ chủ quyền và lãnh thổ của mình. Chính phủ Mỹ phải chịu trách nhiệm về mọi hậu quả nghiêm trọng do các hành động nói trên của họ gây ra.

Trước những lời tuyên bố của Tổng thống Nixon về vấn đề Việt Nam trong cuộc họp báo ngày 30/1/1970, Phó Trưởng đoàn Hà Văn Lâu cho rằng, không một sức mạnh nào, không một thủ đoạn nham hiểm nào, không một lời đe dọa nào có thể làm cho nhân dân Việt Nam đi chệch con đường chính nghĩa.

Dư luận yêu chuộng hòa bình và công lý trên toàn thế giới, kể cả ở Mỹ nhất định sẽ ngày càng đồng tình và ủng hộ cuộc chiến đấu chính nghĩa đó của nhân dân Việt Nam.

Mục tiêu chiến đấu của nhân dân Việt Nam hàng chục năm nay rất rõ ràng và đơn giản: Độc lập và hòa bình thực sự, giải phóng hoàn toàn đất nước khỏi sự chiếm đóng của nước ngoài, khỏi mọi ách thống trị của chủ nghĩa thực dân bất kể dưới hình thức gì.

Nếu chính quyền Nixon vẫn ngoan cố không chịu từ bỏ âm mưu xâm lược, vẫn một mực tiếp tục chiến tranh, dù là Mỹ hóa hay Việt Nam hóa, hòng thực hiện chủ nghĩa thực dân mới ở miền nam Việt Nam, chia cắt lâu dài nước Việt Nam, thì toàn thể nhân dân Việt Nam sẽ kiên quyết vượt mọi hy sinh, gian khổ, tiếp tục cuộc chiến đấu chống Mỹ, cứu nước chính nghĩa của mình cho đến thắng lợi hoàn toàn.

Nếu chính quyền Nixon tỉnh táo nghe theo lẽ phải, hành động phù hợp với lợi ích chân chính của nước Mỹ, với lợi ích chính đáng của nhân dân Việt Nam và lợi ích của hòa bình thế giới, thì họ phải chấm dứt sự xâm lược của Mỹ, giải quyết hòa bình cuộc chiến tranh Việt Nam trên cơ sở tôn trọng thật sự các quyền dân tộc cơ bản của nhân dân Việt Nam và quyền tự quyết của nhân dân miền nam Việt Nam.

51 năm Hiệp định Paris: Những lời đanh thép ảnh 4

Tài liệu của Đại sứ Hà Văn Lâu đang được bảo quản trong điều kiện tốt. (Ảnh: TTXVN)

Trong cuốn hồi ức "No more Vietnams", Tổng thống Richard Nixon cay đắng mà rằng, việc ném bom đã gây ra "những cơn bùng nổ cuồng loạn từ các nhà chỉ trích của chúng tôi và từ các loại báo chí"...

"Tất cả các chiến tranh đều giống nhau trong thảm kịch cá nhân xảy ra trên chiến trường. Điều làm phân biệt cuộc chiến tranh ở Việt Nam là chấn thương mà chúng tôi phải chịu trên mặt trận trong nước. Đó là chiến tranh nước ngoài chia rẽ nhất trong lịch sử nước Mỹ. Nó đã biến những thượng nghị sĩ và hạ nghị sĩ đã từng là bạn của tôi trong 20 năm thành những đối phương cay đắng khi tôi làm Tổng thống", Nixon chua xót.

Ông cũng cho biết, nhận tin từ Paris, ông thấy khuây khỏa hơn là phấn chấn, bởi ông thấy rõ những cơ hội đã bỏ mất trong cuộc chiến tranh dài nhất của Mỹ: Trên 50 nghìn sinh mạng đã hy sinh. Trên 50 tỷ USD đã bị tiêu phí.

"Và trên 10 năm đã trôi qua, một thời gian mà chúng tôi không thể nào lấy lại được. Việt Nam đã làm tê liệt các cố gắng của chúng tôi trên nhiều mặt trận khác. Tôi đã khởi xướng nhiều chương trình xã hội trong nước mới trong nhiệm kỳ tổng thống của tôi nhưng tôi đưa lại rất ít tiến bộ, bởi vì quá nhiều của cải của chúng tôi đã phải dành cho chiến tranh ở Việt Nam, và bởi vì không khí đã bị đầu độc bởi sự tranh chấp về chiến tranh".

Ròng rã 4 năm 8 tháng 16 ngày, trải qua 202 phiên họp công khai, 45 cuộc gặp riêng, hơn 500 cuộc họp báo và hơn 1.000 lần phía ta tiếp, trả lời phỏng vấn báo chí các nước, Hội nghị Paris là cuộc đấu trí, đấu lý đầy bản lĩnh, quyết liệt giữa nền ngoại giao non trẻ Việt Nam với nền ngoại giao lão luyện của một siêu cường hàng đầu thế giới.

Sáng 27/1/1973, Hiệp định Paris được chính thức ký kết, xác định tôn trọng các quyền dân tộc cơ bản: Độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nước Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu ý kiến thảo luận tại Tổ 2.

[Ảnh] Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án Luật và Nghị quyết về công trình phục vụ APEC 2027

Tiếp tục chương trình làm việc Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 3/8, tại Nhà Quốc hội, Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Người có tài năng về giáo dục và đào tạo là một trong những lĩnh vực mà tỉnh Thái Nguyên thu hút, trọng dụng.

Thái Nguyên thu hút, trọng dụng người có tài năng một số ngành, lĩnh vực

Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND, quy định ngành, lĩnh vực ưu tiên sử dụng nguồn lực chất lượng cao và chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội giai đoạn 2026-2030.

Hội thảo khoa học “Chủ tịch Fidel Castro - lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Cuba, chiến sĩ kiên cường, người bạn lớn của nhân dân Việt Nam”. (Ảnh: PHẠM CƯỜNG)

Chủ tịch Fidel Castro - lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Cuba, chiến sĩ kiên cường, người bạn lớn của nhân dân Việt Nam

Sáng 3/8, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học

Chủ tịch Fidel Castro - lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Cuba, chiến sĩ kiên cường, người bạn lớn của nhân dân Việt Nam”, nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Chủ tịch Fidel Castro (13/8/1926-13/8/2026).

Thí sinh Vũ Lý Huỳnh, Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Vũng Rô, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk xuất sắc đạt giải Nhất hội thi.

Vững vàng “ngọn cờ tiên phong”

Đã thành thông lệ, mỗi hội thi báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi các cấp không chỉ là dịp để đội ngũ làm công tác tuyên giáo nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ mà còn là ngày hội lớn, nơi hội tụ trí tuệ, tâm huyết, trách nhiệm và niềm tin sắt son đối với Đảng và sự nghiệp đổi mới đất nước.

Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Quốc phòng; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Công an; đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao chụp ảnh chung cùng các đại biểu.

[Ảnh] Phiên họp giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33

Phiên họp giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao tại Hà Nội, sáng 3/8, là dịp quan trọng để ba bộ đánh giá kết quả triển khai quy chế phối hợp trong thời gian qua, rà soát những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, đồng thời trao đổi, thống nhất các biện pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp giữa ba bộ.

[Video] Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống ngay từ ngày đầu có hiệu lực

[Video] Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống ngay từ ngày đầu có hiệu lực

Chiều 2/8, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị gặp mặt các Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội, Tổ trưởng Tổ đảng để trao đổi, thống nhất một số nội dung trọng tâm trước Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

[Video] Thời sự 24h ngày 2/8/2026: Chương trình hành động của Bộ Chính trị thực hiện Kết luận số 75-KL/TW

[Video] Thời sự 24h ngày 2/8/2026: Chương trình hành động của Bộ Chính trị thực hiện Kết luận số 75-KL/TW

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Chương trình hành động của Bộ Chính trị thực hiện Kết luận số 75-KL/TW; Thông qua hồ sơ Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương; Hà Nội lấy mẫu ADN xác định danh tính liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nhổn; Mưa lũ làm 4 người thương vong.