Cụ thể, cấp tỉnh tiếp tục đảm trách các nhiệm vụ như trước, trong khi cấp xã sẽ thực hiện cả nhiệm vụ của cấp huyện và cấp xã trước đây.
Cấp xã sẽ thực hiện 12 nhiệm vụ trọng tâm về quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai
Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai được chuyển hoàn toàn từ cấp huyện cho cấp xã thực hiện. Trong đó, Ủy ban nhân dân cấp xã cần tập trung thực hiện 12 nhiệm vụ trọng tâm.
12 nhiệm vụ trọng tâm được giao cho cấp xã gồm: tuyên truyền pháp luật; xây dựng và thực hiện kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai; lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội; quản lý, bảo vệ, xây dựng công trình đê điều, hồ chứa; thường trực và chỉ huy ứng phó thiên tai; tuần tra, canh gác, hộ đê và khắc phục hậu quả do thiên tai; chỉ đạo bảo vệ sản xuất, cứu trợ khẩn cấp; thành lập đội xung kích; thu, nộp và triển khai nguồn lực từ Quỹ Phòng, chống thiên tai; kiểm tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến đê điều, thiên tai theo thẩm quyền.
Việc giao nhiệm vụ rõ ràng, đầy đủ sẽ giúp cấp xã chủ động hơn trong quản lý rủi ro thiên tai và bảo đảm an toàn đê điều trên địa bàn.
Khẩn cấp thành lập Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự cấp xã
Nghị định số 200/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ vai trò, chức năng của Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp, đặc biệt là cấp tỉnh và cấp xã, đều những lực lượng đóng vai trò nòng cốt trong ứng phó sự cố, thiên tai tại địa phương.
Theo đó, ở cấp tỉnh, Ban Chỉ huy có nhiệm vụ tham mưu xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phòng thủ dân sự, kế hoạch phòng, chống thiên tai trên toàn địa bàn. Khi có tình huống xảy ra, đơn vị này tiếp nhận và xử lý thông tin từ Tổng đài 112, tham mưu ban hành hoặc bãi bỏ các quyết định liên quan đến cấp độ phòng thủ dân sự.
Đồng thời, Ban Chỉ huy cấp tỉnh chỉ đạo, tổ chức lực lượng thực hiện các biện pháp cấp bách, huy động và phân bổ nguồn lực hỗ trợ, cứu trợ, khắc phục hậu quả. Một trong những nhiệm vụ quan trọng không kém là tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng thủ dân sự và thiên tai. Đồng thời theo dõi, kiểm tra, hướng dẫn các sở, ngành, địa phương thực hiện các kế hoạch đã đề ra.
Trong khi đó, đối với cấp xã, nơi trực tiếp đối mặt với thiên tai, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự có vai trò chủ động hơn bao giờ hết. Đơn vị này có trách nhiệm xây dựng và triển khai kế hoạch phòng thủ dân sự phù hợp với địa bàn; tham mưu ban hành hoặc bãi bỏ tình trạng phòng thủ dân sự cấp độ 1; trực tiếp chỉ huy lực lượng và phương tiện tại chỗ để ứng phó khi có sự cố xảy ra.
Cấp xã cũng được trao thẩm quyền đề xuất các biện pháp cấp bách, huy động lực lượng, tiếp nhận và phân bổ nguồn cứu trợ đến người dân. Ngoài ra, việc truyền tin, báo động, phổ biến văn bản chỉ đạo của cấp trên, tổ chức thông tin tuyên truyền, giáo dục kiến thức về phòng thủ dân sự cho người dân, cũng là những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao năng lực tự bảo vệ của cộng đồng.
Như vậy, trong mô hình tổ chức mới, cấp xã vừa là “điểm cuối” tiếp nhận mệnh lệnh vừa là “điểm đầu” của các hoạt động ứng phó, phòng ngừa, khắc phục sự cố. Sự phân công rõ ràng, chủ động hơn này vừa đặt ra thách thức về năng lực điều hành, vừa mở ra cơ hội để chính quyền cấp xã phát huy tính linh hoạt và hiệu quả trong quản lý rủi ro thiên tai ngay tại cơ sở.
