Ngăn chặn mầm mống tội phạm trên môi trường mạng

Tăng cường kỷ cương số là yếu tố tiên quyết để chặn đứng nguồn cung các nội dung độc hại. Đồng thời, cũng cho thấy sự thay đổi tư duy quản lý từ “chạy theo xử lý hậu quả” sang “chủ động phòng ngừa”.

Dùng công nghệ để quản lý

Theo luật sư Nguyễn An Bình (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), ngoài việc nghiên cứu, bổ sung chế tài xử lý đủ sức răn đe hành vi lợi dụng các hội nhóm kín để phục vụ mục đích lôi kéo, kích động phạm tội, cơ quan chức năng còn cần tăng cường ứng dụng công nghệ để giám sát và cảnh báo sớm nguy cơ. Trong bối cảnh hội nhóm kín trên các nền tảng xã hội mọc lên như "nấm sau mưa", kỷ cương số chỉ có thể được thiết lập trên cơ sở hệ thống các giải pháp công nghệ tiên tiến.

Đồng tình với ý kiến trên, nhiều chuyên gia cho rằng, các cơ quan quản lý cần đầu tư vào hệ thống phân tích dữ liệu lớn thay vì chỉ tìm kiếm theo tên các nhóm kín như trước đây. “Quá trình phân tích ngôn ngữ đặc trưng, nếu phát hiện sự gia tăng đột biến của các từ khóa liên quan đến "tín dụng đen", "cách xóa dấu vết", hay "tấn công trang cá nhân", AI có thể ngay lập tức kích hoạt hệ thống cảnh báo sớm. Đây là cơ sở quan trọng để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn hệ lụy từ các hội nhóm kín trên mạng xã hội", Thạc sĩ Nguyễn Tuấn Việt, chuyên gia công nghệ thông tin chia sẻ.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần tăng cường thiết lập các Chatbot hoặc ứng dụng (App) chuyên dụng để người dân dễ dàng gửi báo cáo (report) các hội nhóm độc hại. Các báo cáo này có thể phân loại tự động bằng AI để ưu tiên xử lý các nhóm có mức độ nguy hiểm cao như kích động tự tử, bạo lực hoặc đánh bạc quy mô lớn...

Nâng cao kỹ năng tự bảo vệ

Khoa học công nghệ dù hiện đại cũng không thể thay thế được ý thức con người. Nói cách khác, công nghệ bảo mật dù hiện đại đến đâu cũng sẽ trở thành vô nghĩa nếu người dùng không có ý thức cảnh giác hoặc thiếu kỹ năng tự bảo vệ. PGS, TS Nguyễn Minh Cường phân tích, khi sử dụng mạng xã hội, nhất là tham gia các hội nhóm kín, sự nghi ngờ là cần thiết. Người dân cần thực hành nguyên tắc “3 không”: không vội tin khi chưa kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn chính thống; Không chia sẻ thông tin cá nhân cho người quen qua mạng xã hội khi chưa xác minh danh tính thực tế; không kết bạn bừa bãi với các tài khoản ảo, thiếu thông tin minh bạch.

Ở góc nhìn vĩ mô, ông Trần Anh Tuấn, Trưởng Ban Tư vấn Pháp luật và Thông tin Truyền thông, Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế cho rằng, cần coi trọng hơn nữa việc xây dựng “văn hóa số” và nâng cao khả năng đề kháng cho cộng đồng. Đây là giải pháp có tính lâu dài để mỗi người dân nhận diện được các thủ đoạn lôi kéo, tính chất hai mặt của các trang mạng xã hội, các hội nhóm kín. Các tổ chức đoàn thể cần quan tâm hơn đến đời sống tinh thần của hội viên, đoàn viên, kịp thời hỗ trợ những người gặp khó khăn, bế tắc, để họ không phải tìm hướng giải quyết thông qua việc tham gia các hội nhóm kín tiêu cực.

Không gian mạng, suy cho cùng, là sự phản chiếu của đời sống thực lên môi trường số. Đã đến lúc mạng xã hội phải được nhìn nhận như môi “trường sống thứ hai” của người tham gia Facebook, TikTok, Telegram… Ở đó, pháp luật phải được tuân thủ và các giá trị đạo đức phải được đề cao. Chỉ như vậy, chúng ta mới từng bước lành mạnh hóa môi trường mạng, khắc phục tình trạng “mạng ảo, hệ lụy thật” và tiến tới xây dựng một hệ sinh thái số văn minh trong kỷ nguyên mới.

Thực tiễn chỉ ra, cuộc chiến “làm sạch” mạng xã hội, đẩy lùi “góc khuất” của các hội nhóm kín tiêu cực không thể “khoán trắng” cho cơ quan công an hay cơ quan quản lý nhà nước. Đó là cuộc chiến tổng lực đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị, trách nhiệm của toàn xã hội, trách nhiệm của các doanh nghiệp công nghệ và quan trọng nhất là ý thức, kỹ năng tự bảo vệ của mỗi người dùng mạng xã hội.