Công nghệ gia tăng trải nghiệm
Những ngày cuối tháng 8, Hội trường Thống Nhất (TP Hồ Chí Minh) rộn ràng bước chân. Dòng người nối dài vào dinh, đắm mình trong không gian lịch sử đặc biệt. Với chiếc kính thực tế ảo do ban tổ chức chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” trang bị, người tham gia được quay về cột mốc quan trọng của đất nước, chứng kiến thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Công nghệ thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo giúp người xem “có mặt” tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945, hòa vào dòng người trong dịp Tết Độc lập để cảm nhận rõ niềm tự hào.
Cùng hô vang, cùng vỗ tay và cùng rơi nước mắt, nhiều người không giấu được niềm xúc động ngay cả khi hành trình khám phá đã kết thúc. Nguyễn Anh Thư, sinh viên Trường đại học Sài Gòn và nhóm bạn đã xếp hàng nhiều giờ. “Nhờ công nghệ, tôi được 'xuyên không', vào vai một người dân Việt Nam đứng giữa Quảng trường Ba Đình nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập vào ngày 2/9 lịch sử. Mọi thứ thật đẹp, hào hùng và chân thật như đang diễn ra trong thực tế”, Thư chia sẻ.
Vài năm trở lại đây, TP Hồ Chí Minh đã tận dụng tối đa thế mạnh công nghệ trong nhiều chương trình phục dựng, tuyên truyền - giáo dục lịch sử hoặc trình diễn nghệ thuật kỷ niệm các dịp lễ quan trọng. Chương trình trình diễn nghệ thuật kết hợp công nghệ 3D Mapping nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026) đã biến mặt tiền trụ sở UBND thành phố trở thành sân khấu lớn với rất nhiều trải nghiệm. Loại hình trình diễn kết hợp giữa công nghệ và nghệ thuật thị giác trên nền chất liệu lịch sử, văn hóa truyền thống kết hợp yếu tố đương đại đưa khán giả chạm sâu vào từng khoảnh khắc rất riêng. Hiệu ứng hình ảnh trên không gian 3D sống động giúp mạch kể bằng ánh sáng trở nên thu hút, ấn tượng hơn.
Trước đó, nhờ sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, chương trình chính luận nghệ thuật “Bản trường ca hòa bình” tại điểm cầu Hội trường Thống Nhất cũng đã truyền tải trọn vẹn thông điệp ý nghĩa của sự kiện kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025). Các phóng sự chỉn chu kết hợp với hàng loạt tiết mục nghệ thuật đặc sắc như âm nhạc thính phòng, múa đương đại, biểu diễn thực cảnh, trình diễn ánh sáng 3D Mapping, laser, khói lửa, pháo hoa... thể hiện rõ những thời khắc thiêng liêng của cách mạng Việt Nam ngay tại di tích lịch sử Dinh Độc lập.
Kết nối hiện vật với người xem
Tháng 6/2026, dự án “Nền tảng bảo tàng số và không gian lịch sử số Biệt động Sài Gòn - Gia Định” chính thức được triển khai. Theo ông Trần Trọng Nghĩa, Giám đốc Công ty TNHH Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định, dự án hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái lưu trữ, giới thiệu tư liệu lịch sử, hiện vật, cổ vật, di vật và kỷ vật trên nền tảng số theo các tiêu chuẩn hiện đại, đồng thời tạo lập bản sao số phục vụ công tác bảo tồn. Bên cạnh việc bổ sung thêm nhiều loại hình công nghệ hiện đại tại các di tích liên quan đến lực lượng biệt động Sài Gòn - Gia Định, một bảo tàng trực tuyến sẽ được xây dựng nhằm giúp công chúng tiếp cận, tìm hiểu lịch sử một cách trực quan, sinh động và dễ dàng hơn.
Tận dụng công nghệ cũng là hướng đi mà ông Huỳnh Minh Hiệp, Phó chánh văn phòng Trung tâm UNESCO Nghiên cứu và Bảo tồn cổ vật Việt Nam chọn để đưa các triển lãm về chủ đề lịch sử, văn hóa đến thật gần với người trẻ hôm nay. Nhiều năm qua, trước và sau mỗi triển lãm, ông đều sử dụng các kênh truyền thông số đăng tải hình ảnh, câu chuyện về những hiện vật, tư liệu để giới thiệu rộng rãi đến cộng đồng. Thông tin hữu ích, độc đáo từ các bài viết, video trên nhiều nền tảng xã hội giúp nhà sưu tầm tiếp cận hiệu quả với người yêu văn hóa, lịch sử từ mọi miền đất nước.
Chỉ trong ba ngày, chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” do Đài Tiếng nói Việt Nam chỉ đạo, Báo điện tử VTC News phối hợp Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT tổ chức đã đón hơn 8.000 lượt khách tại TP Hồ Chí Minh trực tiếp tham quan, trải nghiệm. Người tham gia còn có thể viết lưu bút hoặc bưu thiếp gửi đến tương lai, sưu tập bộ thẻ giới thiệu các vị lãnh tụ, tướng lĩnh qua nhiều thời kỳ và nhận phần quà lưu niệm độc đáo là bản in phục dựng Tuyên ngôn Độc lập. Từ ngày 2 đến ngày 4/9 tới, chương trình sẽ được đưa đến Đà Nẵng.
Với triển lãm “Văn hóa ký ức” tổ chức nhân kỷ niệm 81 năm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, ông cũng chọn mạng xã hội làm kênh lan tỏa, quảng bá thông tin. Gần 100 hiện vật dày công tìm kiếm, sưu tầm hàng chục năm qua được Huỳnh Minh Hiệp trưng bày theo từng lát cắt lịch sử nhằm mang đến góc nhìn khái quát cho khách tham quan. “Triển lãm diễn ra từ ngày 31/8 đến hết ngày 5/9 nhưng trước đó, tôi đã chọn lọc câu chuyện về các hiện vật đặc biệt và liên tục chia sẻ, cập nhật trên không gian mạng. Tôi muốn khi đến tham quan, mọi người đã nắm những thông tin cơ bản về hiện vật để hiểu sâu sắc hơn mạch chuyện”, ông Hiệp cho hay.
Những tờ báo gốc số đặc biệt kỷ niệm Ngày Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 có tuổi đời trên dưới 50 năm như Báo Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi trẻ… được ông Hiệp đóng khung, trưng bày trang trọng tại khu vực trung tâm triển lãm. Kế đó là bộ tiền xu và tiền giấy đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào năm 1945. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên ông công bố bộ ảnh gốc quý hiếm gồm hơn 20 ảnh đen trắng khổ 5x7cm chụp lại quang cảnh phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì vào ngày 3/9/1945. Bộ ảnh của Ban Công tác Số 8, thuộc Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Nam Bộ.
