Dị vật nằm sát những cấu trúc nguy hiểm nhất vùng sọ mặt
Sau giờ học bé được bố mẹ đưa đi ăn thịt xiên nướng. Trong lúc vừa cầm que thịt vừa chạy chơi bé không may vấp ngã khiến que xiên nhọn đâm thẳng vào vùng giữa mặt.
Tai nạn khiến cả gia đình hoảng loạn bởi đầu que tre cắm sâu ngay cạnh mắt trái của trẻ. Bé đau đớn, quấy khóc liên tục và được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện địa phương trước khi chuyển lên tuyến trên rồi tới Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ngay trong đêm. Khi nhập viện dị vật vẫn cắm sâu từ gốc mũi chếch lên hốc mắt trái.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hà – Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình và Thẩm mỹ cho biết, đây là một trong những tình huống cấp cứu rất khó khăn bởi bệnh nhi còn quá nhỏ, hoảng loạn và không thể phối hợp thăm khám. Các bác sĩ chỉ biết có một dị vật sắc nhọn xuyên từ gốc mũi vào ổ mắt, nhưng chưa thể xác định đã thủng nhãn cầu, xuyên sọ não hay tổn thương mạch máu, thần kinh quan trọng hay chưa?
Theo các bác sĩ, nếu tự ý rút dị vật ra ngoài có thể gây chảy máu ồ ạt, tổn thương thần kinh hoặc biến chứng sọ não nặng nề suốt đời. Khó khăn lớn nhất nằm ở chỗ dị vật là một que tre gần như không cản quang trên phim X-quang thông thường. Vì vậy các phim chụp ở tuyến dưới không thể xác định chính xác đường đi của đầu nhọn bên trong cơ thể trẻ.
Ngay sau tai nạn một phần que tre đã bị cắt bỏ chỉ để lại phần thịt thừa bên ngoài mục đích để việc vận chuyển cháu bé dễ dàng hơn, tuy nhiên phần bị cắt bỏ sau đó cũng đã thất lạc khiến cho việc ước lượng độ sâu dị vật gần như không thể thực hiện.
Ngay trong đêm, tua trực cấp cứu đã phải kích hoạt quy trình hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của: Chuyên khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình và Thẩm mỹ, Ngoại thần kinh sọ não, Tim mạch-Lồng ngực, Gây mê hồi sức, Chẩn đoán hình ảnh. Các chuyên gia đã xuống tận phòng chụp CT đa dãy để cùng dựng hình 3D xem lại từng lát cắt mỏng nhất nhằm truy tìm đường đi của dị vật không cản quang.
Theo các bác sĩ hình ảnh trên CT cho thấy các mảnh thịt nướng bám trên que tre hiện lên khá rõ nhưng phần đầu nhọn của que tre lại chỉ hiện mờ rất khó xác định. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hà – Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình và Thẩm mỹ chia sẻ: “Có thời điểm chúng tôi phải suy luận gián tiếp cấu trúc nào chưa thấy tổn thương thì hy vọng dị vật chưa xuyên qua vị trí đó”.
Nguy hiểm lớn nhất của trường hợp này là que xiên đi từ vùng gốc mũi hướng lên mắt trái – khu vực tập trung rất nhiều cấu trúc sống còn như: Nhãn cầu, thần kinh thị giác, động mạch mắt, nền sọ trước, xoang hang tĩnh mạch chứa các mạch máu lớn của não…
Nếu dị vật xuyên thủng nhãn cầu, trẻ có nguy cơ mù vĩnh viễn. Nếu tổn thương thần kinh thị giác hoặc động mạch mắt, thị lực cũng có thể mất không hồi phục. Đặc biệt nếu dị vật xuyên sâu vào sọ não hoặc xoang hang, người bệnh có thể đối mặt với nhiễm trùng não, rò dịch não tủy, xuất huyết nội sọ hoặc nguy hiểm tính mạng ngay trong lúc phẫu thuật.
Trong khi việc chẩn đoán vẫn còn nhiều khó khăn, các bác sĩ buộc phải chỉ định mổ cấp cứu càng sớm càng tốt. Theo lý thuyết, nếu một mắt bị tổn thương xuyên thấu mà xử trí chậm trễ có thể gây “Viêm màng bồ đào đồng cảm” dẫn đến mất thị lực cả mắt còn lại. Toàn bộ ê-kíp đa chuyên khoa được huy động vào phòng mổ trong tâm thế chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất.
Trong gần một giờ phẫu thuật, không khí trong phòng mổ “Căng như dây đàn”. Các bác sĩ phải lần theo hướng đi của que xiên, bộc lộ và kiểm soát tổn thương từng milimet trước khi lấy dị vật ra ngoài. May mắn, sau khi rút toàn bộ que tre, tình trạng huyết động của bệnh nhi vẫn ổn định, không có máu ồ ạt hay dịch não tủy trào ra ngoài. Nhãn cầu trái còn nguyên vẹn và vẫn duy trì được độ căng.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Hương Giang, Khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình và Thẩm mỹ nhận định: “Đây là trường hợp cực kỳ hy hữu và may mắn. So với trường hợp bệnh nhân bị đôi đũa đâm vào mắt mà chúng tôi vừa điều trị gần đây, đầu đũa là đầu tù nên có thể trượt khỏi nhãn cầu. Trong khi đó que xiên thịt được vót nhọn nên hoàn toàn có khả năng đâm xuyên thủng nhãn cầu rất dễ dàng”.
Theo các bác sĩ, que tre đã đi từ gốc mũi xuyên qua lớp cơ và tổ chức phía cực trên nhãn cầu rồi dừng lại ở đỉnh hốc mắt ngay trước khi xuyên vào sọ não.
Hiện tại, sau 5 ngày phẫu thuật, tình trạng bệnh nhi ổn định dần. Trẻ tỉnh táo, chơi ngoan, không sốt. Mắt trái còn sưng nề nhẹ nhưng vẫn duy trì được thị lực.Tuy nhiên vận động nhãn cầu hiện vẫn còn hạn chế và bệnh nhi cần tiếp tục theo dõi sát về thần kinh sọ não, nhiễm trùng và chức năng thị giác trong những ngày tới.
Cảnh báo từ những vật sắc nhọn tưởng như vô hại
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hà cảnh báo các tai nạn do: Que xiên thịt, tăm tre, đũa, bút, que kẹo… ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Trẻ em hiếu động nhưng chưa ý thức được nguy hiểm. Chỉ một cú ngã khi vừa ăn vừa chạy nhảy cũng có thể khiến các vật dụng tưởng như vô hại trở thành dị vật xuyên thấu vùng mắt, sọ não…
Phụ huynh không để trẻ vừa ăn vừa chạy chơi, nên tháo thức ăn khỏi que xiên trước khi cho trẻ ăn, cần cắt các đầu sắc nhọn của que xiên nếu muốn đưa cho trẻ cầm ăn.
Đặc biệt khi trẻ bị vật nhọn đâm vào cơ thể: Tuyệt đối không tự ý rút dị vật, nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên sâu để được xử trí đúng cách, cố định dị vật để tránh rung lắc...
Sự việc một lần nữa là lời cảnh báo về những tai nạn sinh hoạt tưởng như nhỏ bé nhưng có thể cướp đi thị lực, sức khỏe và cả tương lai của trẻ chỉ trong vài giây.
