Cần có lệnh ngừng bắn vĩnh viễn
Tổng Thư ký LHQ cho rằng, lệnh ngừng bắn tại Gaza trong thời gian ngắn, do Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố vào tháng 10/2025, đã giúp giảm bớt phần nào tình trạng căng thẳng, nhưng chưa mang lại an ninh, hỗ trợ nhân đạo đầy đủ hoặc lộ trình đáng tin cậy hướng đến phục hồi và hòa bình. Ông Guterres nhấn mạnh, các bên cần thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ, tiến tới những giai đoạn tiếp theo của thỏa thuận ngừng bắn; cần biến lệnh ngừng bắn thành thỏa thuận lâu dài, cho phép triển khai hỗ trợ nhân đạo trên quy mô lớn và tôn trọng luật pháp quốc tế.
Lãnh đạo LHQ nhắc lại lên án cuộc tấn công ngày 7/10/2023, sát hại hơn 1.200 người tại Israel và bắt giữ 251 con tin. Các hoạt động quân sự sau đó đã gây ra đau khổ không thể kể xiết đối với người Palestine tại Gaza, với số người thiệt mạng lớn, tình trạng di dời trên diện rộng và cơ sở hạ tầng bị tàn phá nghiêm trọng. Ông Guterres kêu gọi chấm dứt ngay tình trạng người dân Gaza tiếp tục chịu tổn thất.
Ông Guterres nhấn mạnh, cộng đồng quốc tế cần tìm giải pháp chính trị hướng tới hòa bình lâu dài, thiết lập một lộ trình đáng tin cậy để người Israel và Palestine có thể chung sống trong hòa bình, an ninh với các quyền bình đẳng và phẩm giá được bảo đảm. Ông nói: “Đã đến lúc thỏa thuận ngừng bắn phải trở thành vĩnh viễn; viện trợ nhân đạo trên quy mô lớn phải được phép và luật pháp quốc tế phải được tôn trọng”. Ông khẳng định, LHQ kiên định cam kết đối với những mục tiêu cấp thiết này.
Theo số liệu của phía Palestine, kể từ tháng 10/2023, các hoạt động quân sự của Israel tại Gaza đã khiến hơn 74.000 người Palestine thiệt mạng và hơn 175.000 người bị thương, khoảng 90% cơ sở hạ tầng của vùng lãnh thổ này bị phá hủy. Kể cả từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 10/10/2025, vẫn có gần 1.500 người Palestine thiệt mạng và hơn 5.000 người bị thương.
Cuộc tấn công của Hamas cùng chiến dịch đáp trả quy mô lớn của Israel tại Gaza đã làm thay đổi sâu sắc cục diện an ninh, gây ra khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng và kéo theo căng thẳng leo thang trên nhiều mặt trận. Phía Israel, hiện kiểm soát nhiều khu vực ở Gaza, từ chối rút quân cho đến khi Hamas giải giáp hoàn toàn. Hamas đề xuất phương án giải giáp từng bước thay vì hạ vũ khí ngay lập tức và đơn phương.
Xây dựng tương lai mới
Một năm sau khi thỏa thuận ngừng bắn cùng kế hoạch hòa bình Gaza do Mỹ thúc đẩy được thực thi, tiếng súng đã giảm, nhưng hòa bình bền vững vẫn xa vời. Với Israel, việc toàn bộ con tin còn lại được trả tự do là một trong những kết quả then chốt nhất. Với người dân Gaza, cường độ giao tranh giảm mở ra cơ hội chấm dứt tình trạng chiến tranh thường trực và bắt đầu khôi phục lại cuộc sống. Tuy nhiên, thách thức còn rất lớn và các bên liên quan vẫn chưa thống nhất về nhiều vấn đề, như cơ chế phi quân sự hóa Gaza, tương lai chính trị của Hamas, thời điểm và mức độ rút quân của Israel, lực lượng chịu trách nhiệm quản lý và bảo đảm an ninh tại Gaza. Trong đó, bất đồng lớn nhất là lộ trình rút quân và cơ chế quản lý an ninh.
Một nhiệm vụ cấp bách là phục hồi các điều kiện sống cơ bản cho người dân. Theo LHQ, hệ thống nước sạch, vệ sinh, y tế và giáo dục tại Gaza bị phá hủy nghiêm trọng. Hàng triệu người vẫn phải sống trong các lều bạt tạm bợ hoặc các công trình hư hại nặng. Tuy nhiên, tiến trình tái thiết gặp trở ngại lớn khi hàng viện trợ chưa thông suốt, đặc biệt Israel siết chặt việc nhập khẩu vật liệu xây dựng do lo ngại bị sử dụng cho mục đích quân sự.
Trong khi đó, Israel cũng gánh chịu vết thương sâu sắc. Cảm giác mất an toàn của người dân sau cuộc tấn công ngày 7/10 ảnh hưởng nặng nề đến đời sống kinh tế-xã hội. Hàng trăm nghìn người phải sơ tán do xung đột, trong khi số trường hợp chẩn đoán rối loạn căng thẳng tăng.
Theo giới phân tích, kế hoạch hòa bình chỉ có thể thành công, hướng tới một nền hòa bình bền vững và lâu dài cho Gaza khi bảo đảm được những yếu tố cốt lõi, gồm an ninh cho Israel, cơ chế khả thi về phi quân sự hóa Gaza, chính quyền Palestine có năng lực quản trị, lộ trình rõ ràng về rút lực lượng Israel, nguồn lực tái thiết được bảo đảm, cơ chế giám sát quốc tế được triển khai, nhất là tiến trình chính trị đáng tin cậy và khả thi cho người Palestine.
Thông điệp của Tổng Thư ký LHQ nêu rõ: “Đừng để dịp kỷ niệm này đánh dấu thêm những nỗi đau, mà thể hiện quyết tâm xây dựng một tương lai mới, trong đó người Israel và người Palestine có thể sống cạnh nhau trong hòa bình và an ninh, với quyền, phẩm giá và khát vọng được thực hiện đầy đủ”.