Xem liên hoan tuồng, lo nguồn kế cận

Từ ngày 11 đến 20-5, Liên hoan Tuồng và dân ca kịch đang diễn ra tại Thanh Hóa, thu hút 11 đoàn nghệ thuật truyền thống, 16 vở diễn với gần 600 diễn viên, nghệ sĩ.

Vở diễn dự thi “Triết Vương Trịnh Tùng” - Nhà hát nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa.
Vở diễn dự thi “Triết Vương Trịnh Tùng” - Nhà hát nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa.

1.Các vở tham dự liên hoan được trình diễn, trong đó hầu hết là các vở mới. Đơn vị chủ nhà của liên hoan, Nhà hát nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa “mở hàng” với tác phẩm “Triết vương Trịnh Tùng” kể về cuộc đời của Thành tổ Triết vương Trịnh Tùng (1550-1623), con trai của Minh khang thái vương Trịnh Kiểm với phu nhân Ngọc Bảo, con gái Thái sư Nguyễn Kim, người dựng cờ “Phù Lê - diệt Mạc” ở nửa đầu thế kỷ 16. Trịnh Tùng đã đưa sự nghiệp đang dở dang của cha về đến đích vinh quang, oanh liệt. Đây là vở diễn của kịch tác gia Lê Sỹ Chức do NSND Lê Tiến Thọ dàn dựng.

Nhiều vở được dàn dựng công phu đã có dịp công diễn, thi thố. Đáng chú ý các tác phẩm “Hoạn lộ”, “Nhân Huệ Vương”… đã chiếm được nhiều cảm tình của công chúng. Khán giả yêu nghệ thuật truyền thống đã đến chật Nhà hát Lam Sơn để thưởng thức các vở diễn. Có cả những gia đình ba thế hệ cùng đến xem tuồng. Bên cạnh các vở diễn, những “hội thảo mini”, những cuộc trao đổi về nghề, các buổi đi diễn tại các huyện xa thành phố là những hoạt động mở mang tính đổi mới của liên hoan năm nay.

2.Với 11 nhà hát và 16 vở diễn nhưng những vai nam chính, nữ chính hầu hết đều do các NSND, NSƯT, các nghệ sĩ gạo cội cao tuổi đảm nhận. Rất ít các gương mặt diễn viên mới xuất hiện đảm nhận các vai diễn chủ chốt như kỳ vọng của giới làm nghề. Nỗi lo về lớp diễn viên trẻ, đội ngũ kế cận vẫn là nỗi lo lớn nhất, thường trực đối với nghệ thuật tuồng. Ví như trong vở “Nhân Huệ Vương”, ban đầu Nhà hát Tuồng T.Ư đã phân cho các diễn viên trẻ các vai chính, nhất là vai Trần Khánh Dư. Thế nhưng, sau hơn một tuần vỡ bài, lãnh đạo nhà hát đã phải để NSND Ánh Dương đảm nhận vai diễn này vì các nghệ sĩ trẻ bị hụt hơi, không thể toát lên hết thần thái của nhân vật cũng như sức thu hút của sân khấu. Mặc dù, ngay từ đầu, NSND Ánh Dương cũng tâm tư muốn được rút về hậu trường để các thế hệ nghệ sĩ trẻ của nhà hát gánh vác trọng trách. Hay như ở Nhà hát Tuồng Đào Tấn, NSND Minh Ngọc cũng đã chuẩn bị kỹ càng cho lớp diễn viên trẻ đảm nhận nhiệm vụ “đem chuông đi đánh xứ người”. Thế nhưng, đến những giây phút quyết định, cân nhắc thiệt hơn, thì lãnh đạo nhà hát lại phải giao các vai chính yếu cho những NSND, NSƯT cao tuổi đã thành danh với công chúng.

Trao đổi với báo chí về nỗi lo kế cận, NSND Lê Tiến Thọ, Chủ tịch Hội NSSK Việt Nam cho hay: “Thiếu hụt đội ngũ kế cận đang là nỗi lo của các nhà hát tuồng. Ngoại trừ Nhà hát Tuồng T.Ư có đội ngũ các em mới ra trường có triển vọng, các NSND, NSƯT vẫn còn say sưa với nghề thì các đoàn nghệ thuật khác đang rất khó khăn. Đơn cử như Đoàn tuồng Thanh Hóa, Nhà hát nghệ thuật hát bội TP Hồ Chí Minh đang thiếu hụt diễn viên. Các diễn viên, nghệ sĩ trẻ vẫn còn có khoảng cách xa so thế hệ trước. Nghệ thuật hát tuồng đòi hỏi các nghệ sĩ để đảm nhận các vai chính yếu cần phải có hiểu biết sâu rộng về văn hóa, lịch sử, đòi hỏi về vốn sống, vốn nghề. Và tất nhiên là đòi hỏi cao, khắt khe về nghệ thuật biểu diễn ca, múa nhuần nhuyễn”.

Vẫn là nỗi lo về đội ngũ, NSƯT Trương Hải Thọ - Phó Giám đốc phụ trách Nhà hát nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa cho biết: “Là đơn vị nghệ thuật của tỉnh đăng cai, chúng tôi tham gia với tinh thần học hỏi các đồng nghiệp. Thời gian qua, nhà hát chúng tôi đang phải đối diện với rất nhiều khó khăn, đặc biệt là sự thiếu hụt trầm trọng tài năng trẻ nói riêng, lực lượng diễn viên trẻ kế cận nói chung. Chính vì vậy mà lực lượng nghệ sĩ của tuồng hiện nay còn rất mỏng. Chúng tôi mang theo nhiều nỗi lo về nghề khi tới liên hoan...”.

3. Bên cạnh đó là nỗi lo về bảo tồn bộ môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc, nỗi lo về việc làm sao để kéo công chúng trở lại với sân khấu tuồng, để hài hòa những cách tân mới mẻ với khuôn thước cổ điển của tuồng hay cả câu chuyện cơm áo gạo tiền vẫn hiện hữu, thường trực với đội ngũ làm nghề. Thí dụ như trong liên hoan này, việc thiếu vắng các tác giả và đạo diễn mới vẫn là một bài toán nan giải. Trong số chín vở diễn của bộ môn nghệ thuật tuồng thì tác giả Lê Sỹ Chức có… sáu vở, đạo diễn, NSND Lê Tiến Thọ tham gia dàn dựng bốn vở. Còn lại, các tác giả, đạo diễn đều là các gương mặt quen thuộc ở các kỳ liên hoan trong suốt một thập kỷ vừa qua.

Các vở diễn sẽ tiếp tục tranh tài đến ngày 19-5. Buổi lễ bế mạc và công bố trao giải diễn ra sau đó một ngày. Hy vọng, sau khi liên hoan khép lại, bên cạnh niềm vui hội ngộ của những người làm nghề thì sẽ có những vở diễn mới có tầm cao tư tưởng và những tìm tòi nghệ thuật đặc sắc ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng trong thời gian dài.

Có thể bạn quan tâm

Tác phẩm của họa sĩ Đặng Thảo Ngọc.

Trên tầng không, dưới một mái nhà

Hội họa đã đưa Tạ Đình Khiêm và Đặng Thảo Ngọc đến với nhau, trở thành một phần đời sống của họ suốt nhiều năm qua. Cùng chia sẻ tình yêu nghệ thuật, mỗi người vẫn lựa chọn một con đường sáng tạo riêng, với những mối quan tâm và ngôn ngữ biểu đạt khác biệt. Triển lãm “Trên tầng không”, diễn ra từ ngày 17 đến hết ngày 24/10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, là dịp nhìn lại hành trình ấy qua những tác phẩm mang dấu ấn cá nhân và câu chuyện đồng hành của hai tâm hồn nghệ sĩ.

“Tử chiến trên không” nhận giải Phim hay nhất tại Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng 2026.

“Lịch sử tạo bản sắc cho nền điện ảnh của chúng ta”

Năm 2025, đạo diễn Trần Quang Hàm (Hàm Trần) ghi dấu bộ phim ăn khách “Tử chiến trên không”, kể về một sự kiện lịch sử có thật làm chấn động ngành hàng không Việt Nam. Chia sẻ với Thời Nay, trong vai trò là đạo diễn, biên kịch, dựng phim, anh nói về những “bí quyết” để làm nên một tác phẩm điện ảnh lịch sử hấp dẫn.

Mượn con đường đô thị dẫn vào con đường người trẻ

Mượn con đường đô thị dẫn vào con đường người trẻ

Từ cuộc gặp chẳng ai mong muốn nơi ngã tư đường, “Người khách mới trên chuyến xe 461” (NXB Kim Đồng) mở ra câu chuyện đẹp về tình thân, tình người giữa nhịp sống đô thị hối hả. Chọn cách kể ký ức đan xen hiện tại, nhà báo-nhà văn Nguyễn Khắc Cường khéo léo xâu chuỗi các tình tiết để từng câu chuyện tưởng chừng giản đơn ấy dẫn người đọc đến nhiều tầng cảm xúc khác nhau.

Tinh thần jazz sinh viên tươi trẻ.

Cảm nhận một Việt Nam rất mới qua jazz

Một đêm nhạc jazz được lên ý tưởng, dàn dựng và chuẩn bị từ thiết kế sân khấu, truyền thông đến hậu cần và biểu diễn… đều do sinh viên. Điều đặc biệt thú vị, chương trình đã chọn hướng giới thiệu jazz trong sự hòa quyện với mạch nguồn truyền thống âm nhạc Việt Nam và truyền thống tri ân người đi trước, những thế hệ nghệ sĩ-giảng viên đặt nền móng cho sự ra đời, trưởng thành của Khoa Nhạc Jazz, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam.

“Dệt Sắc Đan Mây” - Trao sách, gửi yêu thương

“Dệt Sắc Đan Mây” - Trao sách, gửi yêu thương

Ngày 16/10 vừa qua, sự kiện “Dệt Sắc Đan Mây” của dự án giáo dục Libreria Project được tổ chức thành công tại Trường tiểu học Vĩnh Phúc (phường Ngọc Hà, Hà Nội), thu hút hơn 1.000 học sinh tham gia. Đây là dự án cộng đồng được thành lập vào năm 2020 với mong muốn thu hẹp khoảng cách tri thức và nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ thông qua sách.

Ảnh: ANH QUÂN

Vươn cánh rộng, hướng tới lan tỏa

Tại khu vực trung tâm của biên giới phía bắc, nếu ai dành được thời gian thu mát mẻ để du ngoạn, hẳn đã dự được buổi xòe Thái đặc sắc “đại hoành tráng vung cánh” vừa diễn ra tối thứ sáu (16/10) vừa qua với sự tham gia của 2.026 người mang tên “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” tại sân vận động phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai.

Học sinh Trường Phổ thông DTNT THPT tỉnh Quảng Ngãi gói bánh truyền thống trong ngày Tết cổ truyền.

Gieo bản sắc ở trường dân tộc nội trú

Hệ thống Trường phổ thông Dân tộc nội trú (PTDTNT) không chỉ gánh vác sứ mệnh tạo dựng sự bình đẳng trong cơ hội tiếp cận giáo dục cho vùng khó khăn, mà còn là không gian văn hóa đặc biệt. Đây chính là nơi hội tụ, bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống quý báu của các dân tộc thiểu số giữa dòng chảy hội nhập và chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.

Khách nước ngoài “đi chợ” Việt. Ảnh: NGUYỆT ANH

Người chạy chợ

Thành, bốn mươi mốt tuổi, kiếm sống bằng nghề dẫn khách nước ngoài đi chụp ảnh chợ Hà Nội. Khách tìm thấy tour trên Airbnb (nền tảng phục vụ du lịch), đăng ký rồi đeo máy ảnh theo cậu luồn giữa những hàng rau, hàng cá. Cậu vẫn đùa mình cũng là người chạy chợ.

“Ảo quan” nhận giải tại Hàn Quốc

Theo Nhà hát kịch Sân khấu nhỏ TP Hồ Chí Minh, vở nhạc kịch đương đại “Ảo quan” (Tác giả-đạo diễn: Chinh Ba) vừa được trao giải “Tác phẩm đặc biệt” tại Liên hoan Nghệ thuật sân khấu Chữa lành Quốc tế Daegu (Hàn Quốc) lần thứ 23.

Một cảnh trong phim “Đông Dương” (1992) được quay tại Vụng Oản, Quảng Ninh. Nguồn: LAODONG.COM

Bài toán khó: Phim trường trong lòng di sản

Thông qua điện ảnh, di sản đi vào đời sống đương đại, trở thành chất liệu cho sáng tác. Tuy vậy, trước nguy cơ đe dọa tính toàn vẹn của di sản, đã có nhiều câu hỏi sao cho vừa giữ được di sản, vừa tạo điều kiện cho điện ảnh trở thành cầu nối quá khứ với hôm nay?

Khán giả nhỏ giao lưu sau khi xem phim “Trạng Quỳnh thời nhí nhố”.

Chờ những câu chuyện Việt trên hoạt hình

Từ góc nhìn của sinh viên hoạt hình, người thực hành nghề luật, sinh viên viết văn - báo chí đến khán giả thường xuyên xem phim hoạt hình, các ý kiến bạn đọc gửi về chuyên đề “Cơ hội nào để hoạt hình Việt Nam vươn tầm quốc tế” (Thời Nay số 1744, 1/10/2026) cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ đối với lĩnh vực này.

Phát triển Không gian tri thức số tại Huế

Phát triển Không gian tri thức số tại Huế

Hội Xuất bản Việt Nam, Công ty cổ phần Thư viện số Việt Nam và Ban Thường vụ Thành đoàn Huế vừa ký chương trình phối hợp “Phát triển văn hóa đọc và Không gian tri thức số tại thành phố Huế”.

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926-2017).

Nhớ cụ già bát thập bên bàn gỗ, soi kính lúp từng dòng chữ Hán Nôm

Lần đầu tôi gặp nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh vào hè năm 1993 khi ở Huế về nghỉ phép. Lần đó Tạp chí Hồng Lĩnh đăng bài của nhà văn Xuân Thiều viết về cha tôi và tôi đã đến nhà cụ để hỏi thêm một số thông tin về người cha quá cố của mình thời còn làm tuyên huấn tỉnh đội. Gặp cụ mới biết là đồng hương Đức Thọ, làng tôi và làng cụ chỉ cách nhau một cánh đồng. Bất ngờ nhất là bố tôi và cụ xưa từng học với nhau ở trường huyện, từng quen biết nhau từ thủa thiếu thời…

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Trong đời sống tín ngưỡng dân gian, nếu nghi lễ là cách con người hướng tới thần linh bằng những hành động cụ thể, thì kiêng kỵ là việc con người tự đặt mình vào giới hạn trước cái thiêng. Bởi vậy, những điều “không được làm” tưởng nhỏ bé lại chứa đựng một tầng sâu văn hóa.

Các vị khách mời và thành viên Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội trong buổi ra mắt cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút”.

Giữ hương vị phố trong ký ức Hà Nội

Nhân 10 năm Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội, cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút” vừa ra mắt, gợi lại một Hà Nội gần gũi qua những món ăn bình dị, gánh hàng rong, góc phố quen thuộc và câu chuyện của những người nhiều năm gắn bó với phố.

Giáo dục tài chính cho trẻ bằng truyện tranh

Giáo dục tài chính cho trẻ bằng truyện tranh

ThS Lê Thị Thúy Sen, tác giả truyện tranh “Khéo khôn với tiền - Tránh những ưu phiền” (NXB Kim Đồng phát hành) vừa giao lưu với độc giả nhí tại TP Hồ Chí Minh. Bà đã có nhiều chia sẻ đầy thú vị về giáo dục tài chính cho thiếu nhi trong đời sống hằng ngày.

Từ âm nhạc, chắp cánh giấc mơ bay

Từ âm nhạc, chắp cánh giấc mơ bay

Lễ ra mắt mô hình thí điểm “Tuyến phố thông minh” trên trục Hàng Đào-Hàng Ngang-Hàng Đường-Đồng Xuân-Hàng Giấy đã diễn ra tối ngày 9/10, tại số 48 Hàng Ngang.

Giới thiệu về triển lãm “Bản thể giấy”.

“Bản thể giấy” giàu có thêm từ bản thể nghệ sĩ

Là phương tiện, giấy vàng son, giấy trầm sâu, giấy mịn màng qua tạo hình từ bàn tay họa sĩ. Thăm triển lãm “Bản thể giấy” đang mở tại B&C Maison d’Art, số 8 ngõ Thi Sách, phố Thi Sách (Hà Nội), người xem thấy được nhiều hơn từ cảm nhận chất liệu. Cũng như bỏ qua chính chất liệu để khám phá thế giới nghĩ của những tâm hồn đẹp.