Xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số

Bên cạnh những giá trị tích cực về thông tin, tri thức, sáng tạo… không gian mạng đã bộc lộ không ít mặt trái, ảnh hưởng đời sống cá nhân và môi trường văn hóa khi có người vẫn giữ tâm lý “mạng là ảo” và bất chấp hậu quả.

Một buổi tổ chức chuyên đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh "Ứng xử văn minh trên mạng xã hội" tại Trường THCS Vĩnh Tuy (Hà Nội).
Một buổi tổ chức chuyên đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh "Ứng xử văn minh trên mạng xã hội" tại Trường THCS Vĩnh Tuy (Hà Nội).

Do đó, nhiều trường hợp đã sử dụng ngôn từ miệt thị, công kích cá nhân, lan truyền thông tin sai lệch, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác. Đáng lo ngại khi trẻ em và thanh, thiếu niên thường xuyên bị tác động bởi các biểu hiện phản văn hóa trên mạng.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang triển khai xây dựng dự thảo Bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số nhằm định hướng hành vi, thái độ ứng xử có văn hóa, tuân thủ pháp luật trên không gian mạng. Từ đó góp phần lan tỏa giá trị nhân văn, bảo vệ và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc. Một mục tiêu quan trọng khác là nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dùng trong chia sẻ thông tin đúng sự thật, đấu tranh với tin giả, tin xấu.

Tuy nhiên, để bộ quy tắc ứng xử văn hóa bảo đảm tính khả thi, ngay trong quá trình xây dựng cần xác định rõ các nguyên tắc nền tảng, cách thức thiết kế nội dung và phương pháp triển khai. Đây không chỉ là văn bản định hướng chung về đạo đức ứng xử mà phải là một khuôn khổ quy tắc cụ thể, thiết thực, dễ tiếp cận và dễ áp dụng.

Theo ý kiến của một số chuyên gia trong lĩnh vực văn hóa, bài học từ nhiều bộ quy tắc trước đây cho thấy, nếu nội dung chung chung, thiên về khuyến nghị, thiếu cụ thể hóa từng hành vi, từng ngữ cảnh thì rất dễ trở thành hình thức. Vì vậy, ngành văn hóa cần phân nhóm đối tượng để thiết kế nội dung phù hợp.

Người dùng mạng có nhiều tầng lớp, độ tuổi, nghề nghiệp và nhận thức khác nhau cho nên cần có những khuyến nghị riêng phù hợp từng nhóm đối tượng. Thí dụ, với cá nhân cần tập trung vào cách ứng xử khi giao tiếp, phát ngôn trên mạng; kỹ năng phân biệt thông tin đúng sai; trách nhiệm với những thông tin đăng tải và chia sẻ.

Với nhà sáng tạo nội dung, cần có phần riêng về trách nhiệm trong việc lan tỏa giá trị văn hóa, kiểm chứng thông tin trước khi phát tán; không sử dụng ngôn từ, hình ảnh phản cảm để câu kéo tương tác.

Với nhóm cộng đồng, hội nhóm trực tuyến, nên có hướng dẫn về cách quản trị, điều phối nội dung trong nhóm; trách nhiệm của quản trị viên trong việc phát hiện, xử lý hành vi lệch chuẩn…

Nhiều ý kiến cho rằng, cần cụ thể hóa các quy tắc thành hành vi, tình huống cụ thể, khi bị công kích trên mạng cần xử lý ra sao? Khi thấy nội dung độc hại phản ứng thế nào?, từ đó giúp người dùng nhận diện vấn đề và xử lý tốt hơn. Ngoài ra, bộ quy tắc nên sử dụng từ ngữ dễ hiểu, ngắn gọn, tránh nặng về lý thuyết hay pháp lý bởi đây là văn bản để toàn xã hội tiếp cận, không dành riêng cho cán bộ quản lý hay nhà nghiên cứu.

Dù là quy tắc ứng xử về văn hóa nhưng để tăng tính ràng buộc, bộ quy tắc nên tham chiếu, gắn kết với hệ thống pháp luật hiện hành đặc biệt là Luật An ninh mạng, Luật Trẻ em, Bộ luật Dân sự (về quyền danh dự, nhân phẩm)... Điều này không chỉ giúp người dùng nhận thức rõ hơn về trách nhiệm mà còn là cơ sở pháp lý nếu phải xử lý vi phạm.

Dự kiến, dự thảo lần một của Bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số sẽ lấy ý kiến vào đầu tháng 8 tới. Do đó trong dịp này, ngành văn hóa nên tổ chức rộng rãi các đợt lấy ý kiến trực tuyến, khảo sát nhanh trên các nền tảng mạng xã hội để tổng hợp ý kiến đa chiều từ các nhóm cộng đồng mạng, các nhà sáng tạo nội dung, quản trị viên các hội nhóm... Khi cùng tham gia xây dựng bộ quy tắc, họ cũng sẽ là những người chủ động thực thi và lan tỏa bộ quy tắc ứng xử trong cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Chăm sóc cải xoăn hữu cơ trong nhà màng tại trang trại Hoa Viên, xã Yên Xuân, Hà Nội. (Ảnh: HOA VIÊN)

Mở đường cho nông nghiệp hữu cơ

Những năm qua, nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, vươn lên vị trí thứ năm trong khu vực châu Á về diện tích canh tác. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu mở rộng quy mô và nâng cao giá trị sản phẩm, ngành nông nghiệp cần tập trung hơn nữa việc giải quyết những khó khăn, thách thức.

Các đại biểu thực hiện nghi thức phát động Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2025. (Ảnh nhandan.vn)

Tổ chức các hoạt động thiết thực, hiệu quả vào Tháng hành động vì bình đẳng giới năm 2026

Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2026 có chủ đề “Bình đẳng giới trong lao động, sản xuất-động lực tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội”. Các hoạt động trong Tháng hành động cần được tổ chức thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, tránh hình thức.

Tin nổi bật ngày 7/10: Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Coi trọng truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Panama

Tin nổi bật ngày 7/10: Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Coi trọng truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Panama

Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Coi trọng truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Panama; Công an Lạng Sơn bắt giữ đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm… là một số tin tức nổi bật ngày 7/10.

Anh Nguyễn Trọng Tường (giữa) đã có nhiều năm đồng hành cùng người trồng cà-phê - một hành trình hai chiều anh học hỏi từ kinh nghiệm của người nông dân, đồng thời chia sẻ những kiến thức thiết thực. (Ảnh: ILO/Linh Pham)

Từ học viên thành người “truyền lửa”: Hành trình đưa an toàn lao động về với các nông trại cà-phê

Làm quen với phương pháp cải thiện điều kiện làm việc tại cộng đồng (WIND) của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) từ năm 2022, đến nay, anh Nguyễn Trọng Tường - cán bộ hỗ trợ nông nghiệp đã trở thành người trực tiếp đứng lớp, mang kiến thức an toàn, sức khỏe nghề nghiệp đến với hàng trăm nông dân trồng cà-phê tại Tây Nguyên.

Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố kiểm tra vật chất cứu hộ cứu nạn tại xã Duy Nghĩa. (Ảnh: QUANG CƯỜNG)

Ứng phó mưa bão: Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng yêu cầu bố trí lực lượng, phương tiện ứng trực tại các khu vực xung yếu

Ngày 7/10, đoàn công tác Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng do đồng chí Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố làm trưởng đoàn, kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn tại phường Hội An Đông và xã Duy Nghĩa.

 Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Nguyễn Văn Tiến phát biểu khai mạc lớp tập huấn. (Ảnh: Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai)

Nâng cao năng lực quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng

Lớp tập huấn được tổ chức trong khuôn khổ Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đến năm 2030”. Đây là hoạt động nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ tập huấn viên cấp tỉnh, tạo lực lượng phổ biến kiến thức, kỹ năng quản lý rủi ro thiên tai đến cơ sở và cộng đồng.

Sản xuất thiết bị điện công nghệ cao tại Công ty cổ phần Kỹ thuật công nghiệp Á Châu tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. (Ảnh: nhandan.vn)

Người tham gia nhận sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử như thế nào?

Từ ngày 6/10/2026, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử cho người tham gia để giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Sau đây là hướng dẫn cụ thể cách nhận và sử dụng sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử.

Chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên hỗ trợ người dân xã Xa Dung khắc phục thiệt hại về nhà ở do ảnh hưởng thiên tai. (Ảnh: LÊ LAN)

Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hỗ trợ 127 gia đình ở Điện Biên bị thiệt hại do thiên tai

Kịp thời hỗ trợ tỉnh Điện Biên triển khai khắc phục hậu quả thiên tai, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa quyết định trích 3,76 tỷ đồng từ nguồn cứu trợ Trung ương để Điện Biên hỗ trợ 127 hộ gia đình có nhà bị thiệt hại và hộ phải di dời do ảnh hưởng thiên tai.

[Video] Rà soát kiểm tra các cầu yếu và công trình vượt sông có nguy cơ bị sạt lở, hư hỏng do mưa lũ

[Video] Rà soát kiểm tra các cầu yếu và công trình vượt sông có nguy cơ bị sạt lở, hư hỏng do mưa lũ

Cục Đường bộ Việt Nam vừa ban hành văn bản gửi các Khu Quản lý đường bộ, Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố cùng các nhà đầu tư dự án giao thông, yêu cầu chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó nguy cơ ngập lụt, lũ quét nhằm bảo đảm giao thông thông suốt và an toàn trên toàn mạng lưới đường bộ.

[Video] Trạm sạc phải dùng chung cho mọi xe điện từ giữa 2027

[Video] Trạm sạc phải dùng chung cho mọi xe điện từ giữa 2027

Bộ Công Thương vừa ban hành quy định quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trụ và trạm sạc xe điện. Quy định mới yêu cầu các trạm sạc phải bảo đảm đầy đủ khả năng kỹ thuật về chuẩn cổng kết nối, chế độ sạc cùng các thông số liên quan nhằm phục vụ việc dùng chung cho mọi phương tiện giao thông chạy điện có tính tương thích.

Tin nổi bật ngày 6/10: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Panama Jose Raul Mulino​; Báo Nhân Dân và Google trao đổi về đổi mới báo chí, ứng dụng AI

Tin nổi bật ngày 6/10: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Panama Jose Raul Mulino​; Báo Nhân Dân và Google trao đổi về đổi mới báo chí, ứng dụng AI

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Panama Jose Raul Mulino; Ngày làm việc thứ hai Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Báo Nhân Dân và Google trao đổi về đổi mới báo chí, ứng dụng AI... là một số tin tức nổi bật trong ngày 6/10.