Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường cùng nhiều bất cập trong quản lý đô thị,… là những thách thức lớn cản trở Hà Nội phát triển văn minh, hiện đại. Nhận diện rõ những hạn chế này, thành phố yêu cầu cả hệ thống phải hành động quyết liệt, đồng bộ để nâng cao chất lượng sống của người dân, xây dựng Thủ đô trở thành nơi mọi người muốn đến và đáng sống.
Người mệt nhoài, đầu óc căng thẳng, đó là chia sẻ của anh Nguyễn Văn Trọng khi hằng ngày phải mất hàng giờ đồng hồ để vượt qua quãng đường hơn 10 km từ nhà ở Mỹ Đình đến chỗ làm việc trên phố Tôn Đức Thắng bằng xe máy.
Nhận diện hạn chế, thách thức
Dù hạ tầng giao thông và hệ thống vận tải hành khách công cộng đã được dành nguồn lực đầu tư lớn, nhưng tình trạng ùn tắc giao thông tại Hà Nội vẫn diễn biến phức tạp.
Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Phi Thường cho biết, thành phố hiện có hơn tám triệu phương tiện ô-tô và xe máy, trong khi quỹ đất dành cho giao thông mới đạt 12,15%, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn 20% của đô thị phát triển. Phương tiện cá nhân tăng 5-10% mỗi năm, nhưng hạ tầng chỉ tăng 0,3%. Đây là nguyên nhân chính khiến tình trạng tắc đường ngày càng nghiêm trọng.
Ùn tắc giao thông còn là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí. Từ quý IV/2024 đến nay, Hà Nội thường xuyên nằm trong số những thành phố ô nhiễm nhất thế giới.
Không hiếm những ngày, chỉ số AQI của thành phố chạm ngưỡng “rất xấu” (hơn 200) và thậm chí “nguy hại” (hơn 300) - mức mà các chuyên gia y tế khuyến cáo mọi người nên ở trong nhà. Những hạn chế này không chỉ cản trở sự phát triển của Thủ đô, mà còn ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người dân.
Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam Hồ Quang Lợi cho rằng, mong mỏi lớn nhất của người dân nói chung và việc quan trọng nhất mà Hà Nội cần làm hiện nay là cải thiện môi trường không khí, làm sạch các sông, hồ ô nhiễm.
Mới đây, Hà Nội có một bước tiến rất đáng ghi nhận là làm sạch sông Tô Lịch và chuẩn bị thực hiện dự án xây dựng, chỉnh trang công viên ở hai bên bờ sông. Tuy nhiên, ngoài sông Tô Lịch, vẫn còn nhiều sông, hồ khác cần được cải tạo. Hà Nội cần tập trung, nỗ lực lớn hơn để sự chuyển biến này mang tính bền vững.
Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương Tạ Ngọc Tấn cũng đánh giá: “Tôi nhận thấy gần đây Hà Nội có những thay đổi lớn, chuyển biến tích cực, nhưng cũng còn không ít thách thức, khó khăn đang đặt ra như tình trạng ô nhiễm không khí, tại các dòng sông… Muốn có một thành phố văn minh, hiện đại, nhân dân hạnh phúc phải giải quyết triệt để được những thách thức đó để đạt được mục tiêu phát triển cao hơn trong giai đoạn mới”.
Cần chủ động, quyết liệt hơn
Báo cáo chính trị của Đại hội Đảng bộ thành phố khóa XVIII nhận diện rõ những hạn chế, thách thức này. Đó là công tác quản lý quy hoạch, đất đai, phát triển hạ tầng, xây dựng và quản lý đô thị có nhiều mặt chưa đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại. Tiến độ cải tạo chung cư cũ rất chậm so với yêu cầu; đất đai sử dụng còn lãng phí, nhiều dự án chậm triển khai.
Thành phố chưa có biện pháp đồng bộ, tổng thể để khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng ở khu vực nội đô. Tình trạng ô nhiễm không khí và các dòng sông nội đô vẫn chưa được khắc phục triệt để; xử lý chất thải, di dời các cơ sở ô nhiễm, cơ sở giáo dục đại học, y tế không phù hợp quy hoạch còn chậm.
Không chỉ có những điểm nghẽn về hạ tầng, văn kiện của Đại hội Đảng bộ thành phố cũng chỉ rõ, phát triển công nghiệp văn hóa và việc xây dựng nếp sống văn hóa, thanh lịch, văn minh chưa đạt như kỳ vọng.
Việc huy động các nguồn lực xã hội để phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa chưa tương xứng. Chất lượng đào tạo nghề, nhất là cho lao động nông thôn chưa theo kịp thị trường lao động. Tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm bẩn chưa được ngăn chặn hiệu quả, gây ảnh hưởng sức khỏe người dân...
Giáo sư, Tiến sĩ Phùng Hữu Phú, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đánh giá cao tinh thần thẳng thắn, tự phê bình trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII khi đã chỉ rõ những yếu kém, coi đó là cơ sở để tập trung khắc phục.
Trong đó, nổi bật là những vấn đề đô thị tồn tại dai dẳng như: Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, úng ngập. “Đó là những “căn bệnh” đô thị kéo dài hàng chục năm.
Nếu không giải quyết triệt để, người dân sẽ khó cảm nhận được hạnh phúc thật sự”, Giáo sư, Tiến sĩ Phùng Hữu Phú bày tỏ và phân tích: “Hạnh phúc không phải là khái niệm trừu tượng, hạnh phúc là khi người dân ra đường được hít thở không khí trong lành, đi lại an toàn, ăn bữa cơm sạch sẽ, đi làm thông thoáng, không còn cảnh chen chúc, khói bụi. Vì vậy, Hà Nội bây giờ phải là Hà Nội nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng bằng tinh thần chủ động, quyết liệt”.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc yêu cầu: “Với những vấn đề về ùn tắc, úng ngập, vệ sinh môi trường, trật tự đô thị, an toàn thực phẩm, thành phố đều đã nhận diện rõ những nguyên nhân. Về lâu dài, chúng ta phải xây dựng đề án làm cơ sở giải quyết căn cơ từng vấn đề.
Đề nghị các cơ quan thường trực như Sở Y tế, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Công an thành phố sớm hoàn thành xây dựng đề án báo cáo Thường trực Thành ủy. Đề án này phải bảo đảm nhanh chóng khắc phục hạn chế, giải quyết tốt nhất các vấn đề trên”.
(Còn nữa)
(*) Xem Trang Hà Nội Báo Nhân Dân từ các số ra ngày 18, 21/11/2025.
