Nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ trong ngành Ngoại giao 24/6, Cà Phê Nhân Dân trò chuyện cùng bà Camila María Polo Flórez, nữ Đại sứ đầu tiên của Cộng hòa Colombia tại Việt Nam.

Bà Camila María Polo Flórez đã đi qua 25 năm ngoại giao, làm việc với nhiều đoàn đại biểu và tổ chức quốc tế, trước khi trở thành nữ Đại sứ đầu tiên của Cộng hòa Colombia tại Việt Nam. Cuộc trò chuyện của bà với Cà Phê Nhân Dân rơi đúng tuần lễ mà phụ nữ làm ngoại giao được nhắc tới ở cả Việt Nam và quốc tế.

Ở New York, Ngoại trưởng Colombia Rosa Yolanda Villavicencio chủ trì phiên thảo luận mở của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về phụ nữ, hòa bình và an ninh, trong nhiệm kỳ Colombia làm Chủ tịch Hội đồng tháng 6. Cùng những ngày đó ở Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, được bầu làm thẩm phán Tòa án Quốc tế về Luật Biển với số phiếu cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Bà là người Việt Nam đầu tiên giữ cương vị này kể từ khi Tòa thành lập năm 1996.

Với Đại sứ, việc một phụ nữ trở thành thẩm phán đầu tiên của Việt Nam tại một cơ quan tài phán quốc tế về luật biển là một cột mốc đặc biệt, cho thấy con đường ấy là khả thi. "Bà ấy có thể trở thành hình mẫu cho nhiều phụ nữ ở Việt Nam", Đại sứ nói. Bà gọi sự trùng hợp giữa hai nước những ngày này là một điều tuyệt đẹp, và dẫn lại thông điệp của phiên thảo luận mà Ngoại trưởng nước mình chủ trì: "Phụ nữ phải kiến tạo hòa bình. Chúng ta không thể bị bỏ lại phía sau.”

Ngày 24/6 được Đại hội đồng Liên hợp quốc chọn làm Ngày Quốc tế Phụ nữ trong ngành Ngoại giao từ năm 2022. Với Đại sứ, ngày này để mọi người thấy được những đóng góp của phụ nữ trong nhiều năm cho việc xây dựng hòa bình, ngăn ngừa xung đột và sự hiểu biết giữa các quốc gia. Phụ nữ mang đến bàn nghị sự tiếng nói của một nửa dân số thế giới, cùng một góc nhìn mà nhiều vấn đề lớn đang cần: chiến tranh, biến đổi khí hậu hay tội phạm mạng đều tác động tới phụ nữ theo cách khác.

Điểm gặp gỡ giữa hai dân tộc, theo Đại sứ, nằm gọn trong một tách cà phê. Việt Nam và Colombia cùng thuộc nhóm những nước sản xuất cà phê hàng đầu thế giới, và hồi tháng 4, tại Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới ở Buôn Ma Thuột, bà từng kể về văn hóa cà phê Colombia.

Một tách cà phê có thể phá tan sự e dè ban đầu và kéo mọi người lại gần nhau - điều hầu hết các nhà ngoại giao đều đồng ý. Ở Việt Nam cũng như ở Colombia, mời nhau tách cà phê là cách dựng nên tình bạn và sự tin cậy, là một phần của bản sắc. Thú vị là cà phê vốn không phải cây bản địa của cả hai nước: người Pháp mang nó tới Việt Nam, người Tây Ban Nha đưa nó đến Colombia, vậy mà loại cây ấy đã thành một phần bản sắc dân tộc. Bất kỳ người Colombia hay người Việt Nam nào trên thế giới cũng nói cà phê quê mình ngon nhất.

Sợi dây ấy còn gắn với phụ nữ. Theo ước tính của Đại sứ, ở cả hai nước, khoảng 70 đến 80% lao động trong ngành cà phê là phụ nữ. "Trong tách cà phê đó có bàn tay của những người phụ nữ", bà nói, và cho rằng đó là điều cần khuyến khích và tự hào.

Với Đại sứ, ngoại giao là giấc mơ từ thuở nhỏ, một giấc mơ bà giữ kín cho tới khi bước vào Học viện Ngoại giao Colombia rồi vào nghề cách đây 25 năm. Điều kéo bà đi suốt chặng đường ấy là niềm thích thú với việc tìm hiểu các nền văn hóa, kết nối con người và bắc những nhịp cầu hiểu biết.

Trở thành đại sứ, với bà, là mục tiêu cao nhất của nghề, cũng là việc đại diện cho đất nước và cho nhiều phụ nữ đang đi sau, những người có thể đang dõi theo bà. Bà đón nhận trọng trách ấy bằng tinh thần trách nhiệm lớn, và sự đón tiếp nồng hậu của chính quyền cùng người dân Việt Nam cho bà thêm lý do làm công việc này bằng niềm say mê. Trong 25 năm, khoảnh khắc đọng lại sâu nhất với bà là ngày trình Quốc thư tại Việt Nam. Bà thấy tự hào, thấy di sản của gia đình, của đất nước và tất cả những gì mình gây dựng bấy lâu dồn vào một giây phút. "Đó là niềm vinh dự của đời tôi", bà nói. Có một câu của người Việt mà bà tâm đắc: nghề chọn người chứ không phải người chọn nghề.

Đằng sau vẻ ngoài sang trọng của nghề là những khó khăn ít khi được nói tới. Ngoại giao đòi hỏi di chuyển liên tục giữa các quốc gia, và theo Đại sứ, điều đó nặng nề với cả nam và nữ, càng nặng với gia đình. Riêng với phụ nữ, vấn đề không dừng ở chuyện làm mẹ. Người phụ nữ có bạn đời phải nghĩ cho công việc của bạn đời; người mẹ đơn thân phải tính cách chia thời gian cho con; phần nhiều phụ nữ còn gánh việc chăm sóc cha mẹ già hay một người thân trong nhà. Việc nhà, cha mẹ, con cái vẫn đặt lên vai họ.

Có những lúc, khó khăn không nằm ở việc chuyển nơi công tác. Nó nằm ở quỹ thời gian phải dành cho công việc: những cuộc đàm phán khuya, những sự kiện từ sáng sớm, những chuyến đi nối nhau. Đó là khoảng thời gian lẽ ra dành cho con cái và bạn đời. Cách vượt qua, theo bà, trước hết là sức mạnh ở mức độ cá nhân mà phụ nữ luôn tìm được. Nhưng quan trọng không kém là sự linh hoạt về thể chế và một khung chính sách cho phép phụ nữ tiếp tục sự nghiệp song song với gia đình. Bà lưu ý đây không phải vấn đề của riêng phụ nữ: nam giới gặp khó khăn từ ương tự, và vợ của nhiều nhà ngoại giao nam cũng đang chịu thiệt thòi.

Nói về chính mình, Đại sứ thành thật rằng bà không có gia đình riêng, và cách của bà là biết ưu tiên. Bà có sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao, của bạn đời và gia đình để tiến trong nghề. Với bà, thành công của một nhà ngoại giao gắn với cả vòng tròn quanh họ, chứ không riêng bản thân người ấy.

Câu chuyện phụ nữ trong ngoại giao, theo Đại sứ, không tách rời chính sách. Để phát huy tiềm năng của phụ nữ trong đối ngoại, các Bộ Ngoại giao cần tạo những khung linh hoạt và động lực để nhiều phụ nữ tham gia ngành, có tiếng nói và vươn lên các vị trí cao. Nhưng bà lưu ý một điều căn bản hơn: chính sách đối ngoại được xây từ nội tại bên trong. Một quốc gia có góc nhìn giới trong các vấn đề như biến đổi khí hậu, tội phạm mạng, y tế hay thương mại, và nhìn ra vai trò của phụ nữ ở đó, sẽ có tiếng nói và tạo được khung tốt hơn để giải quyết chúng trên trường quốc tế.

Bà lấy chính việc Việt Nam đăng cai lễ ký Công ước Liên hợp quốc về tội phạm mạng làm ví dụ. Trong quá trình đàm phán, Colombia là một trong những nước lên tiếng mạnh mẽ rằng tội phạm mạng tác động khác nhau tới phụ nữ và trẻ em, nên công ước cần có điều khoản xử lý khía cạnh đó. Theo bà, đó là cách mọi việc vận hành: nhìn ra vấn đề ở trong nước, dựng được khung pháp lý hay kinh nghiệm, rồi chia sẻ với nhau ở tầm quốc tế.

Năm nay, Colombia đã ký đạo luật chính thức về chính sách đối ngoại nữ quyền. Theo Đại sứ, điều đó có nghĩa rằng "chúng tôi sẽ đưa tiếng nói, mối quan tâm và nhu cầu của phụ nữ vào mọi nội dung trong chương trình nghị sự". Nhìn về năm 2029, dấu mốc 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Colombia, bà mong thương mại hai nước tăng và cân bằng hơn, đối thoại chính trị liên tục hơn, giao lưu văn hóa sống động hơn. Bà xem văn hóa là một trong những trụ cột vững của quan hệ song phương, và là phần việc hai nước có thể làm nhiều hơn, nhất là ngoại giao nhân dân. Nhìn lại lịch sử hai nước, vai trò của phụ nữ hiện rõ trong các cuộc đấu tranh giành độc lập, trong chính sách và trong các kỳ bầu cử. Bà tin trong 50 năm tới, phụ nữ có thể làm được nhiều điều hơn trong quan hệ hai nước.

Dành lời cho những phụ nữ trẻ Việt Nam muốn bước ra thế giới, Đại sứ nói đưa ra lời khuyên luôn khó. Nhưng với những người muốn làm nhà ngoại giao, đại diện cho đất nước mình, bà gửi gắm: "Hãy tự tin, luôn tự tin. Hãy chuẩn bị cho mình. Hãy trở thành chuyên gia trong một lĩnh vực. Hãy tìm hiểu về đất nước mình." Với bà, yêu đất nước là cốt lõi; có tình yêu và niềm say mê đó, những gì người phụ nữ truyền tải, đàm phán hay đại diện sẽ có thêm sức nặng.

Điều cuối cùng bà muốn nhắn là giữ lấy sự chân thật của mình. "Phụ nữ chúng tôi khác biệt theo nhiều cách, và điều đó cho chúng tôi một nét chân thật cần được gìn giữ và thể hiện ra", bà nói. Chính nét chân thật ấy, theo bà, mang lại tự tin và khiến mỗi người phụ nữ trở nên độc nhất trong công việc này.

Lời mời Đại sứ Camila María Polo Flórez gửi tới khán giả Nhân Dân giản dị như cách người ta bắt đầu một tình bạn. Đại sứ quán Colombia luôn mở cửa. "Chúng tôi là đất nước của đa dạng sinh học, của những con người ấm áp, của vẻ đẹp và những điều kỳ diệu", bà nói về quê hương mình. Bà và các cộng sự sẽ vui mừng đón bất cứ ai muốn tìm hiểu về Colombia hay đến thăm đất nước bà, để cùng chia sẻ một tách cà phê. "Cà phê ngon nhất thế giới", như lời bà chia sẻ.

  • Xuất bản: 06/2026
  • Tổ chức sản xuất: Khánh Sơn
  • Thực hiện: Anh Thư
  • Trình bày: Anh Thư - Thuỳ Dung
  • Hình ảnh, video: TheAnh28 Entertainment, Nhân vật cung cấp