Paris (Pháp), “trái tim của nghệ thuật thế giới”, vừa chứng kiến một trong những vụ trộm táo tợn nhất trong lịch sử hiện đại. Sáng 19/10, nhóm cướp gồm ít nhất bốn đối tượng đã cải trang thành thợ kỹ thuật, dựng thang áp sát ban-công tầng hai, dùng máy cắt phá cửa kính và đột nhập thẳng vào phòng trưng bày Apollo, nơi trưng bày các báu vật Hoàng gia thời Napoleon.
Theo hình ảnh từ hệ thống an ninh được công bố sau đó, nhóm cướp hành động cực kỳ nhanh gọn và chuyên nghiệp. Một tên cắt cửa kính, hai tên thu gom hiện vật, tên còn lại đứng cảnh giới và liên tục liên lạc qua bộ đàm. Không một tiếng chuông báo động nào vang lên khi vụ trộm xảy ra. Khi nhân viên bảo tàng phát hiện tiếng động lạ và tiến lên kiểm tra, họ lập tức bị đe dọa bằng máy cưa cầm tay.
Chỉ trong vòng bảy phút, nhóm này đã thành công lấy trộm tám món trang sức Hoàng gia gồm vương miện, vòng cổ, hoa tai và trâm cài… thuộc bộ sưu tập của Nữ hoàng Marie-Amélie, Hoàng hậu Hortense và Hoàng hậu Eugénie, vợ của Hoàng đế Napoléon III rồi tẩu thoát bằng hai xe máy. Giới chuyên gia cho rằng, nhóm cướp này tỏ ra rất bài bản khi chỉ nhắm đến trang sức thay vì những bức họa nổi tiếng thế giới. Dù các vương miện, vòng cổ có giá trị lịch sử, văn hóa lớn tới đâu, chúng đều có thể dễ dàng bị tháo rời thành từng mảnh và bán lại trên thị trường “chợ đen” mà giới chức rất khó lần ra dấu vết.
Truyền thông Pháp và quốc tế đồng loạt gọi đây là “vụ trộm thế kỷ”. Theo Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez, nhóm cướp là “những kẻ chuyên nghiệp”, đã nghiên cứu kỹ cấu trúc của bảo tàng và dường như nắm rõ quy trình nội bộ, “nơi an ninh tập trung vào bảo tồn hơn là phản ứng khẩn cấp”.
Đánh giá về giá trị các bảo vật bị mất, Bộ trưởng Văn hóa Pháp Rachida Dati cho biết, các báu vật bị mất mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. “Chúng là di sản của đế chế từng làm rạng danh nước Pháp, được xem như chứng nhân cho một giai đoạn huy hoàng trong lịch sử châu Âu. Sự biến mất của chúng khiến giới chuyên môn bàng hoàng, còn người dân Pháp cảm thấy tổn thương niềm tự hào dân tộc. Chúng tôi sẽ truy tìm đến cùng. Vụ việc này sẽ thay đổi cách chúng ta bảo vệ di sản quốc gia”, bà Dati nhấn mạnh
Giáo sư Eric Anceau, chuyên gia về lịch sử Pháp thế kỷ 19 tại Trường đại học Lorraine cũng nhận định: “Vụ trộm này thậm chí vượt qua cả vụ mất cắp bức họa Mona Lisa năm 1911. Khi đó, bức tranh chưa nổi tiếng như ngày nay, còn tám món trang sức bị đánh cắp lần này là những biểu tượng trực tiếp của triều đại Napoleon”.
Dù Louvre được quảng bá là “pháo đài an ninh” với hàng nghìn camera và đội bảo vệ túc trực, vụ việc này đã phơi bày hàng loạt lỗ hổng nghiêm trọng. Cựu Giám đốc bảo tàng Pierre Rosenberg từng cảnh báo về “lớp phòng thủ mỏng manh” sau khi một bức tranh của danh họa Camille Corot bị lấy cắp năm 1998. Giám đốc hiện tại, bà Laurence des Cars, khi nhậm chức năm 2021, cũng đã yêu cầu đánh giá lại toàn bộ hệ thống an ninh, song các khuyến nghị chỉ mới được thực hiện “trong vài tuần gần đây”.
Các công đoàn nhân viên bảo tàng cho rằng tình trạng cắt giảm biên chế là nguyên nhân trực tiếp. Trong 15 năm qua, Louvre mất khoảng 200 vị trí toàn thời gian, trong khi lượng khách hằng năm tăng mạnh, khiến lực lượng bảo vệ quá tải. Tháng 6 vừa qua, nhân viên từng đình công phản đối “tình trạng thiếu người và thiếu an toàn nghiêm trọng”.
Theo Le Monde, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sau đó đã chỉ đạo đẩy nhanh kế hoạch trị giá 930 triệu USD nhằm cải tạo Bảo tàng Louvre. Đây là dự án vốn được công bố từ đầu năm, trong đó bao gồm việc nâng cấp toàn bộ hệ thống camera, bổ sung cổng kiểm soát mới và tái bố trí khu vực đón khách quanh kim tự tháp kính nổi tiếng. Trong thời gian tới, Bộ Văn hóa Pháp cam kết triển khai “hệ thống an ninh thế hệ mới”, đồng thời phối hợp với Tổ chức Cảnh sát Hình sự quốc tế (Interpol) truy tìm tung tích các món đồ bị đánh cắp.
Theo Trung tâm Phòng chống buôn bán di sản văn hóa (OCBC), riêng năm 2024, Pháp đã ghi nhận 21 vụ trộm tại các bảo tàng, cao gấp đôi năm trước. Bảo tàng Louvre, với danh tiếng và khối tài sản nghệ thuật khổng lồ, giờ trở thành mục tiêu hấp dẫn nhất của tội phạm có tổ chức. Vụ trộm không chỉ làm chấn động nước Pháp mà còn đặt ra câu hỏi về công tác bảo đảm an ninh cho các bảo tàng tại “đất nước hình lục lăng” cũng như trên toàn thế giới.
