El Nino chưa có tiền lệ
Trong báo cáo đưa ra cuối tuần trước, Cơ quan Khí tượng quốc gia Anh nhận định: Hiện tượng thời tiết El Nino xảy ra khi nhiệt độ bề mặt biển ấm lên (tăng ít nhất 0,5OC so mức bình thường) ở khu vực trung tâm và vùng nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương, gây ra thay đổi trên toàn thế giới về gió, áp suất khí quyển và lượng mưa, cũng như làm tăng nhiệt độ toàn cầu nói chung. El Nino hoạt động như một yếu tố khuếch đại, đẩy nhiệt độ lên cao hơn và kéo dài thời gian các đợt nắng nóng, gây áp lực lớn lên dân cư đô thị, nông nghiệp và nguồn cung cấp nước.
Trong bài đăng trên trang Cơ quan Khí tượng quốc gia Anh, người đứng đầu bộ phận dự báo Adam Scaife cho biết: “Chúng tôi dự đoán hiện tượng El Nino mạnh nhất trong hơn một thế kỷ, đạt đỉnh điểm ở mức chênh hơn 3OC. Đây là điều chưa từng thấy trong các hồ sơ khí hậu hiện đại”.
Theo dữ liệu từ Cơ quan Khí tượng và Hải dương học quốc gia Mỹ (NOAA), nhiệt độ ở khu vực Thái Bình Dương hiện cao hơn khoảng 2,6OC so mức trung bình 30 năm qua. Hiện tượng El Nino có thể đạt đỉnh điểm với mức chênh lệch nhiệt độ 3,9OC vào tháng 11 tới, cao hơn nhiều so mức chênh lệch 3OC được ghi nhận vào năm 2015.
Nếu dự báo chính xác, hiện tượng El Nino năm 2026 và ảnh hưởng của nó đến khí hậu toàn cầu sẽ vượt xa những gì thế giới từng chứng kiến. Năm 2027 rất có khả năng thay thế năm 2024 trở thành năm nóng nhất trong lịch sử. Năm 2024, nhiệt độ toàn cầu đã tăng 1,5OC so thời kỳ tiền công nghiệp, giới hạn được đặt ra trong các cam kết quốc tế nhằm kiềm chế sự nóng lên toàn cầu.
Ảnh hưởng lớn tại Đông Nam Á
Cơ quan Khí tượng quốc gia Anh cũng chỉ rõ, hiện tượng El Nino thường dẫn đến điều kiện khô hạn hơn ở khu vực Đông Nam Á, Australia, Nam Phi, Brazil và ẩm ướt hơn ở vùng Sừng châu Phi, miền nam Mỹ, Peru và Ecuador. Theo nhà khoa học Adam Scaife, đợt ấm bất thường năm nay sẽ có tác động đặc biệt mạnh mẽ trên khắp các vùng nhiệt đới. Dự báo, hạn hán nghiêm trọng ở Nam Mỹ và tây Thái Bình Dương; lượng mưa thấp hơn mức bình thường ở Ấn Độ; mưa bão gia tăng ở Anh…
Khu vực Đông Nam Á đang trong tình trạng cảnh giác cao độ trước hiện tượng thời tiết cực đoan mà các chuyên gia đánh giá là phiên bản El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận. Giới chuyên gia khu vực dự báo, El Nino siêu mạnh có thể gây ra hạn hán, nắng nóng cực độ và gián đoạn sản xuất nông nghiệp trên khắp khu vực.
Nhà khoa học Ming Yi (Trường đại học Quốc gia Singapore) cho biết, các báo cáo mô phỏng hiện tại cho thấy khu vực Đông Nam Á đang trong giai đoạn có khả năng vượt qua cả các sự kiện kỷ lục các năm 1997 và 1998. Khi đó, hạn hán nghiêm trọng đã tàn phá khu vực, dẫn đến các vụ cháy rừng và cháy đất than bùn quy mô lớn ở Indonesia, bao phủ các nước láng giềng trong lớp khói mù dày đặc, gây thiệt hại kinh tế hàng tỷ USD.
Hiện tại, rủi ro lan rộng khắp lưu vực sông Mekong và khu vực rộng lớn hơn, gồm Campuchia, Lào, Việt Nam, Thái Lan và Myanmar, đặc biệt tác động tới sản xuất lương thực, nghề cá, thủy điện và cả sinh kế của người dân. Chuyên gia Areeya Obidiegwu (Trường đại học Kasetsart, Thái Lan) dự báo, với hiện tượng “siêu El Nino” lần này, mức độ ảnh hưởng sẽ nghiêm trọng hơn.
Indonesia và Malaysia đối mặt rủi ro gia tăng đối với nông nghiệp do cháy rừng và khói mù, trong khi lượng mưa giảm có thể gây áp lực lên các trang trại, nguồn cung cấp nước và thủy điện ở Philippines. Singapore ít bị ảnh hưởng bởi hạn hán nông nghiệp, nhưng vẫn dễ bị tổn thương trước nắng nóng cực độ, khói mù xuyên biên giới.
Nhà khoa học Ming Yi chỉ rõ, thời tiết cực đoan cũng làm trầm trọng thêm những khó khăn kinh tế do cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay ở Đông Nam Á. Tác động có thể nhanh chóng lan từ đồng ruộng và hồ chứa đến ngân sách hộ gia đình. El Nino đe dọa sản xuất các mặt hàng chủ lực trong khu vực, như gạo và dầu cọ, có khả năng đẩy giá lương thực lên cao vào thời điểm người tiêu dùng đang phải đối mặt những áp lực kinh tế. Trong đợt El Nino mạnh giai đoạn 2015-2016, sản lượng gạo ở Đông Nam Á từng giảm đáng kể.
Hiện tượng El Nino cực mạnh năm 2026 đã được dự báo sớm, nên thế giới, nhất là các nước trong khu vực Đông Nam Á, đã chuẩn bị sẵn sàng với những gì sắp xảy ra. Theo chuyên gia Ming Yi, các nước có thể đóng góp quan trọng trong việc giảm thiểu ảnh hưởng của “siêu El Nino” thông qua các biện pháp như thiết lập hệ thống quản lý tài nguyên nước hiệu quả hơn, khuyến khích áp dụng các loại cây trồng chịu hạn và trợ cấp bảo hiểm mùa màng...
