Từ cuối năm 2025, hai nhà máy điện rác tại Hà Nội cùng đi vào hoạt động, xử lý được khoảng 85% tổng lượng rác thải sinh hoạt (ước tính hơn 7.600 tấn/ngày). Trước khi có nhà máy điện rác, rác thải chủ yếu được xử lý theo hướng chôn lấp thô, phun kèm hóa chất khử khuẩn. Nhưng nay, sau khi có nhà máy điện rác, tro bay từ hoạt động đốt rác lại chưa có phương án xử lý dứt điểm ngay từ đầu theo hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, như đưa vào sản xuất, tái chế thành vật liệu xây dựng hoặc dùng để san lấp, làm nền đường một cách phù hợp. Mặt phải của “tấm huân chương” điện rác là hạn chế chôn lấp rác thải sinh hoạt đồng thời sớm moi rác đã được chôn lấp để xử lý, sau khi Nhà máy Điện rác Sóc Sơn hoàn thành mở rộng giai đoạn hai, nâng thêm khoảng 30% công suất so với hiện tại. Tuy nhiên, mặt trái của nó chính là việc xử lý tạm thời tro bay từ điện rác, lại bằng cách chôn lấp trong đất (!).
Đấy là chưa kể, thực tế việc thu gom, phân loại rác thải sinh hoạt từ đầu nguồn vẫn tồn tại nhiều vấn đề phức tạp, từ ý thức xả rác đúng giờ, đúng nơi quy định của người dân đến việc phân loại rác, thu gom rác hữu cơ để tái chế theo hướng khác thay vì đơn thuần để đốt cùng rác vô cơ như hiện nay. Mới đây, lần đầu tiên, việc Hoàn Kiếm-phường trung tâm của Hà Nội công khai danh sách cá nhân, tổ chức bị phạt vì vi phạm vệ sinh môi trường, trong đó có hành vi xả rác không đúng nơi quy định, được xem như là một giải pháp để từng bước giải quyết triệt để thực trạng này.
Tro bay, rác thải xây dựng đều có thể trở thành nguyên liệu mới cho sản phẩm xây dựng, dưới dạng tái chế. Nhưng để phế phẩm trở thành vật phẩm có thể sử dụng, cần quy hoạch toàn trình một cách bài bản ngay từ đầu với các định hướng cho từng giai đoạn phát triển, hướng tới việc tạo nên một vòng kinh tế tuần hoàn từ rác thải của Hà Nội.
